QĐND - Tờ Thời báo Niu Y-oóc ngày 18-10 dẫn lời một quan chức cấp cao của chính quyền Oa-sinh-tơn tiết lộ, sau khi vòng đàm phán triển vọng với I-ran tại Giơ-ne-vơ (Thụy Sỹ) vừa kết thúc, chính quyền Tổng thống B.Ô-ba-ma đang cân nhắc nới lỏng các lệnh trừng phạt Tê-hê-ran với việc cho phép I-ran tiếp cận hàng tỷ đô-la trong các tài khoản bị đóng băng ở nước ngoài, nếu Tê-hê-ran có các bước đi cụ thể hạn chế chương trình hạt nhân.

Quang cảnh cuộc đàm phán hạt nhân giữa I-ran và Nhóm P5+1 tại Giơ-ne-vơ (Thụy Sỹ) ngày 15-10. Ảnh: AP

 

Theo quan chức giấu tên nêu trên, kế hoạch này sẽ giúp chính quyền Mỹ tránh được những rủi ro chính trị và ngoại giao khi thực hiện dỡ bỏ các lệnh trừng phạt vốn đã được một liên minh các nước nhất trí. Nó cũng giúp đem lại cho Tổng thống B.Ô-ba-ma sự linh hoạt trong việc đáp lại những đề xuất của I-ran đã đưa ra tại các cuộc thương lượng vừa qua, trong khi không bị tách khỏi hệ thống cấm vận toàn cầu mà Mỹ phải mất nhiều năm mới tạo ra được.

Tuy nhiên, quan chức này cho biết kế hoạch vẫn đang được Nhà Trắng và Bộ Ngoại giao Mỹ thảo luận mà chưa có quyết định nào được đưa ra. Dù sao đây cũng là một tín hiệu tích cực cho thấy Oa-sinh-tơn đang cân nhắc các bước đi mềm mỏng hơn với I-ran nhằm tháo gỡ bế tắc trong vấn đề hạt nhân kéo dài suốt nhiều năm qua.  

Đề xuất nới lỏng lệnh trừng phạt I-ran đang nhận được sự ủng hộ của dư luận trong nước Mỹ. Trong đó, đáng chú ý là ông Mác Đu-bô-uýt-dơ (Mark Dubowitz), Giám đốc điều hành Quỹ Bảo vệ các nền dân chủ vốn nổi tiếng là có các quan điểm “diều hâu” đối với I-ran, cũng cho rằng kế hoạch trên sẽ giúp chính quyền Oa-sinh-tơn linh hoạt trong quá trình đàm phán với I-ran.

Tuy nhiên, với việc cân nhắc kế hoạch nới lỏng lệnh cấm vận I-ran, chính quyền Tổng thống B.Ô-ba-ma đang phải đương đầu với một phép tính phức tạp về tương lai của các lệnh trừng phạt I-ran. Đây vẫn được coi là những “vũ khí” cốt yếu gây sức ép để đưa I-ran trở lại bàn đàm phán hạt nhân của Mỹ và các nước phương Tây. Các quan chức chính quyền Mỹ cho biết họ sẽ kêu gọi Thượng viện lùi lại thời gian bỏ phiếu về một dự luật mới nhằm siết chặt hơn nữa các hoạt động xuất khẩu dầu của I-ran đến sau khi vòng đàm phán tiếp theo diễn ra vào ngày 7-11 tới. Ngay cả các cựu quan chức Mỹ cũng kêu gọi Quốc hội hãy đợi thêm vài tuần nữa để cho giải pháp ngoại giao một cơ hội.

Hai ngày đàm phán hạt nhân vừa qua tại Giơ-ne-vơ giữa I-ran và nhóm P5+1 (gồm  Mỹ, Anh, Pháp, Nga, Trung Quốc và Đức) mặc dù không có bước đột phá nào, nhưng được đánh giá là đạt kết quả tích cực nhất từ trước đến nay. Tê-hê-ran đã đưa ra một đề xuất có thể mở đường cho việc giải quyết những bất đồng giữa hai bên trong suốt thời gian qua, nhưng chi tiết bản đề xuất không được tiết lộ. Các giới chức đàm phán của I-ran trong vòng đàm phán lần này cũng được đánh giá là thẳng thắn và thực tế hơn so các vòng đàm phán trước. Trong đó, đặc biệt là các cuộc thương lượng trực tiếp giữa các nhà đàm phán I-ran và đại diện cấp cao của Mỹ, ông Oen-đi R.Sơ-man (Wendy R. Sherman). Các bên đã hẹn gặp lại trong vòng đàm phán tiếp theo vào ngày 7 và 8-11.

Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Nga A-lếch-xan-đơn Lu-ca-sê-vích (Alexander Lukashevich) đánh giá các đề xuất mới của Tê-hê-ran có thể tạo ra tiến triển hướng tới chấm dứt bất đồng giữa các cường quốc thế giới và nhà nước Hồi giáo này. Ông cho rằng những đề xuất mới của I-ran "có thể thúc đẩy cuộc đàm phán tiến triển tốt, và là bằng chứng cho thấy phía I-ran mong muốn... giải quyết những vấn đề mà 6 cường quốc cùng quan tâm".

Trong khi đó, ông M.Da-vát Gia-díp (Mahammad Javad Zarif), Bộ trưởng Ngoại giao I-ran cho biết: “Bản đề xuất chúng tôi đưa ra tại đây đã mang theo mong muốn tạo thêm sự thấu hiểu lẫn nhau. Đó không phải là bản đề xuất đơn thuần thúc đẩy kế hoạch của một phía mà là để mở ra một chương mới”.

XUÂN PHONG