Kết hợp kinh tế với quốc phòng trong thực hiện nhiệm vụ của các đơn vị quân đội

QĐND - Quán triệt Nghị quyết Đại hội XI của Đảng: “Kết hợp chặt chẽ kinh tế, quốc phòng với an ninh; quốc phòng, an ninh với kinh tế trong từng chiến lược quy hoạch, kế hoạch phát triển kinh tế-xã hội; chú trọng vùng sâu, vùng xa, biên giới, biển đảo” và Nghị quyết 520-NQ/QUTW của Quân ủy Trung ương về “Lãnh đạo nhiệm vụ sản xuất, xây dựng kinh tế kết hợp quốc phòng của quân đội đến năm 2020”, trong nhiệm kỳ 2011-2015, các cơ quan, đơn vị trong toàn quân, nhất là các khu kinh tế-quốc phòng (KT-QP), các nhà máy và doanh nghiệp quân đội đã thực hiện có hiệu quả quan điểm kết hợp kinh tế với quốc phòng, quốc phòng với kinh tế trên các lĩnh vực công tác.

Sau 30 năm ra đời của khu KT-QP đầu tiên (theo Quyết định của Hội đồng Bộ trưởng, nay là Chính phủ), đến nay chúng ta đã có 23 khu KT-QP. Các khu KT-QP đã khẳng định được vị trí, vai trò và tầm quan trọng trong quá trình thực hiện hai nhiệm vụ chiến lược xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, hình thành thế bố trí chiến lược mới trên các địa bàn chiến lược trọng yếu về quốc phòng-an ninh (QP-AN). Các khu KT-QP đã và đang phát huy hiệu quả to lớn cả về KT-XH và QP-AN, được Đảng, Nhà nước, cấp ủy, chính quyền các địa phương và nhân dân đánh giá cao, thực sự trở thành nhân tố không thể thiếu trong công cuộc xóa đói giảm nghèo, phát triển KT-XH gắn với tăng cường QP-AN của đất nước. 

Bộ Chính trị làm việc với Quân ủy Trung ương về chuẩn bị Đại hội Đảng bộ Quân đội lần thứ X.

Từ năm 2010 đến nay, do tác động tiêu cực của cuộc khủng hoảng tài chính, kinh tế thế giới và những khó khăn của nền kinh tế trong nước, đã có hơn 150.000 doanh nghiệp phải ngừng hoạt động hoặc phá sản, nhưng các doanh nghiệp quân đội (DNQĐ) vẫn đứng vững, hoạt động sản xuất kinh doanh (SXKD) theo đúng pháp luật, nhiều doanh nghiệp có tốc độ tăng trưởng cao, bước đầu xây dựng được thương hiệu mà quân đội có tiềm năng, như: Viễn thông, bay dịch vụ, dịch vụ ngân hàng, dịch vụ cảng biển, đóng tàu, xây dựng, khai thác khoáng sản. Các DNQĐ đứng chân trên các địa bàn chiến lược đã kết hợp chặt chẽ giữa quốc phòng với kinh tế, kinh tế với quốc phòng, góp phần quan trọng vào ổn định, phát triển KT-XH, phân bố lại cơ cấu kinh tế, dân cư, xóa đói giảm nghèo, tăng cường QP-AN trên địa bàn.

Bám sát định hướng Nghị quyết 06-NQ/TW, ngày 16-7-2011 của Bộ Chính trị về “Xây dựng và phát triển công nghiệp quốc phòng đến năm 2020 và những năm tiếp theo”, các đề án, chương trình phát triển DNQĐ đã được phê duyệt, các DNQĐ đã từng bước đổi mới, sắp xếp theo lộ trình đã xác định, xây dựng kế hoạch phát triển theo vùng và nhóm ngành, như đóng tàu, sửa chữa vũ khí, trang bị kỹ thuật, cơ khí-chế tạo máy, vật liệu nổ-hóa chất, điện-điện tử, thông tin-viễn thông, dệt may, trang thiết bị ngành hậu cần; hình thành các tổ hợp công ty mẹ-công ty con, trong đó công ty mẹ là công ty TNHH MTV do Nhà nước làm chủ sở hữu, đồng thời đa dạng hóa hình thức công ty con. Quá trình tổ chức sắp xếp DNQĐ bảo đảm hoạt động SXKD ổn định, tập trung nguồn lực cho phát triển ngành nghề truyền thống, mũi nhọn…

Các đơn vị thường trực, bên cạnh hoàn thành tốt nhiệm vụ chính trị trung tâm đã phát huy tiềm năng, thế mạnh tại chỗ, đẩy mạnh tăng gia sản xuất, tham gia các hoạt động làm kinh tế theo quy định, vừa tạo nguồn thực phẩm tại chỗ phục vụ đời sống bộ đội, vừa tạo thêm nguồn thu đưa vào chi tiêu cho các hoạt động của đơn vị. Hầu hết các đơn vị sẵn sàng chiến đấu đã tăng gia sản xuất tự túc từ 90-100% nhu cầu rau xanh, 80-90% nhu cầu thịt, cá, trứng, với giá rẻ hơn thị trường tại thời điểm 10-15%, góp phần cải thiện đời sống, tăng cường sức khỏe của bộ đội để hoàn thành nhiệm vụ được giao.

Hiện nay, quân đội thực hiện nhiệm vụ sản xuất, xây dựng kinh tế (SX, XDKT), kết hợp quốc phòng với kinh tế, kinh tế với quốc phòng trong bối cảnh tình hình thế giới, khu vực diễn biến phức tạp, khó lường. Kinh tế thế giới phục hồi chậm và còn nhiều khó khăn, bất ổn; sự cạnh tranh về thị trường ngày càng quyết liệt. Nền kinh tế nước ta tiếp tục tăng trưởng, nhưng sức cạnh tranh của hàng hóa còn hạn chế và chịu tác động khó lường của thiên tai, dịch bệnh, biến đổi khí hậu, môi trường... Trong khi đó, nhiệm vụ quân sự, quốc phòng (QSQP), bảo vệ Tổ quốc đang đặt ra những yêu cầu mới và trực tiếp tác động đến nhiệm vụ SX, XDKT kết hợp với quốc phòng của quân đội.

Để thực hiện tốt hơn việc kết hợp giữa kinh tế với quốc phòng, quốc phòng với kinh tế và duy trì chức năng đội quân lao động sản xuất trong giai đoạn hiện nay, đòi hỏi các đơn vị trong toàn quân cần quán triệt và thực hiện tốt các nội dung cơ bản sau:

Một là, tạo bước chuyển biến sâu sắc trong nhận thức, trách nhiệm của cấp ủy, chỉ huy, đội ngũ cán bộ, đảng viên các cấp trong lãnh đạo, chỉ đạo nhiệm vụ SX, XDKT kết hợp với quốc phòng của quân đội trong giai đoạn mới.

Cấp ủy, chỉ huy các đơn vị cần tiếp tục quán triệt, triển khai, thực hiện Nghị quyết 520 của Quân ủy Trung ương; ra nghị quyết chuyên đề và xây dựng kế hoạch thực hiện; đồng thời, đẩy mạnh công tác tuyên truyền, giáo dục, tạo bước chuyển biến tích cực trong nhận thức, trách nhiệm của đội ngũ cán bộ, đảng viên và toàn đơn vị đối với nhiệm vụ SX, XDKT; phấn đấu tạo nguồn lực quan trọng góp phần thực hiện mục tiêu đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước và là lực lượng nòng cốt giải quyết những khó khăn về KT-XH và QP-AN trên tuyến biên giới, vùng sâu, vùng xa, biển, đảo. Phát huy mọi khả năng, nội lực, đưa hoạt động SX, XDKT kết hợp với quốc phòng đi vào chiều sâu, đạt hiệu quả ngày càng cao; gắn kết chặt chẽ với nhiệm vụ QSQP, bảo vệ tài nguyên, môi trường.

Hai là, huy động các nguồn lực để đẩy nhanh tiến độ xây dựng các khu KT-QP đã được Chính phủ phê duyệt.

Tiếp tục đầu tư, triển khai rà soát quy hoạch lại các khu KT-QP, tập trung đầu tư, xây dựng một số Khu KT-QP trọng điểm về QPAN. Tập trung nguồn lực để xây dựng, hình thành một số mô hình điểm tại 23 khu KT-QP đang xây dựng theo sự chỉ đạo của Bộ Quốc phòng. Chú trọng việc bố trí, sắp xếp ổn định cộng đồng dân cư, bảo tồn không gian văn hóa và bản sắc dân tộc, tạo lập cuộc sống bền vững gắn với xây dựng tiềm lực và thế trận quốc phòng toàn dân trên từng địa bàn; tham gia toàn diện vào các chương trình mục tiêu quốc gia xóa đói giảm nghèo nhanh, bền vững, xây dựng nông thôn mới, tạo cơ sở “xây dựng thế trận lòng dân” vững chắc; tổ chức thực hiện có hiệu quả quy hoạch bảo vệ và phát triển rừng vành đai biên giới. 

Quán triệt sâu sắc các nghị quyết, chỉ thị của Đảng, Nhà nước về Chiến lược biển và kinh tế biển, tình hình phát triển KT-XH đất nước, nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc để đẩy mạnh tham gia phát triển kinh tế biển cả về quy mô và hình thức hoạt động. Các DNQĐ tập trung nguồn lực xây dựng và phát triển một số ngành nghề có hiệu quả, mang tính chất lưỡng dụng, có khả năng kết hợp tốt giữa tham gia phát triển KT-XH với bảo đảm QPAN trên biển và ven biển, như: Khai thác, nuôi trồng hải sản ở các vùng biển, đảo xa bờ, tổ chức dịch vụ hậu cần nghề cá cho ngư dân, dịch vụ du lịch biển đảo, cứu hộ, cứu nạn trên biển,... làm chỗ dựa cho ngư dân và các thành phần kinh tế biển hoạt động, xây dựng và phát triển.

Ba là, đẩy mạnh thực hiện tái cấu trúc DNQĐ, tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp phát triển, nâng cao hiệu quả SXKD, giữ gìn và phát triển năng lực sản xuất quốc phòng.

Thực hiện đồng bộ các giải pháp để thực hiện sắp xếp, đổi mới, tái cấu trúc DNQĐ theo lộ trình phù hợp; tránh chạy theo quy mô, hình thức; chú trọng gắn hiệu quả kinh tế với nhiệm vụ quân sự, quốc phòng; tích cực tham gia hoạt động đối ngoại quốc phòng. Tiếp tục hoàn thiện chiến lược phát triển các lĩnh vực, ngành nghề mà quân đội có thế mạnh, như: Dịch vụ cảng biển, viễn thông, đóng tàu, sản xuất nông nghiệp trên địa bàn chiến lược Tây Nguyên, xây dựng, bay dịch vụ... Quy hoạch và tạo điều kiện thuận lợi cho các doanh nghiệp khoa học công nghệ phát triển, hỗ trợ tích cực cho các doanh nghiệp sản xuất quốc phòng và SXKD.

Đối với các doanh nghiệp cần chủ động phát huy mọi nguồn lực, tăng cường đầu tư đổi mới công nghệ, phát triển những ngành, nghề mũi nhọn, những lĩnh vực mà mình có lợi thế (chỉ mở rộng các ngành, nghề phục vụ cho ngành, nghề chính hoặc liên hệ chặt chẽ đến ngành chính, không đầu tư dàn trải), không ngừng nâng cao sản lượng, chất lượng và hạ giá thành sản phẩm, nâng cao sức cạnh tranh, giữ vững thị trường truyền thống và mở rộng thị trường mới.

Bốn là, tổ chức và quản lý chặt chẽ hoạt động SX, XDKT của các đơn vị thường trực, đơn vị sự nghiệp công lập.

Các đơn vị thường trực, đơn vị sự nghiệp công lập cần đẩy mạnh tổ chức khai thác tiềm năng tại chỗ, tận dụng năng lực dôi dư, áp dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật, công nghệ để nâng cao năng suất, chất lượng sản phẩm và dịch vụ, vừa tham gia phát triển KT-XH, tạo nguồn thu tài chính, góp phần cải thiện đời sống bộ đội, giải quyết một số hoạt động của đơn vị. Chú trọng đẩy mạnh công tác tăng gia, sản xuất (chăn nuôi, trồng trọt); phát huy hiệu quả hoạt động của hệ thống trường dạy nghề trong quân đội, vừa tham gia phát triển KT-XH địa phương, vừa đào tạo và giải quyết việc làm cho bộ đội xuất ngũ và các đối tượng chính sách.

Nghiên cứu, xây dựng quy chế quản lý các nguồn thu từ hoạt động SX, XDKT của lực lượng thường trực và nguồn hỗ trợ từ ngân sách Nhà nước; từng bước chuyển một phần các đơn vị sự nghiệp công lập ít tác động đến nhiệm vụ QSQP sang thực hiện quyền tự chủ, tự chịu trách nhiệm trong thực hiện nhiệm vụ, bộ máy và tài chính; đẩy mạnh xã hội hóa một số mặt công tác có điều kiện phù hợp với cơ chế thị trường.

Năm là, đẩy mạnh hoạt động kinh tế đối ngoại, xúc tiến đầu tư và thương mại.

Trên cơ sở quy định của pháp luật, những lĩnh vực mà quân đội có thế mạnh (viễn thông, bay dịch vụ, dịch vụ cảng biển, trồng cây công nghiệp, khai khoáng...) cần tăng cường hoạt động đầu tư ra nước ngoài; xây dựng chiến lược xuất khẩu hàng hóa các mặt hàng chủ lực, hàm lượng chế biến cao.

Thực hiện có hiệu quả các chương trình xúc tiến thương mại quốc gia, tiếp tục các hoạt động nâng cao khả năng cạnh tranh của ngành kinh tế quân đội. Phát triển công tác thông tin thương mại và thương mại điện tử tại các doanh nghiệp nhằm tạo ra khả năng cạnh tranh trên thị trường, cung cấp dịch vụ thương mại có hiệu quả và tin cậy.