Năm 2003, khi dự án viễn thông di động được nghiên cứu, triển khai, Ban Đào tạo được thành lập ở Phòng Kỹ thuật Công ty (nay là Tập đoàn). Tôi với quân hàm Trung tá, từ Phòng Quân huấn nhà trường, Binh chủng Thông tin liên lạc, được điều động về làm Trưởng ban Đào tạo, Phòng Kỹ thuật; do đồng chí Thiếu tá Nguyễn Đình Chiến làm Trưởng phòng (nay là Thiếu tướng, Bí thư Đảng ủy, Phó tổng Giám đốc Tập đoàn). Từ Ban Đào tạo, phát triển lên Trung tâm Đào tạo, rồi Học viện Viettel là một hành trình tri thức. Đến nay Học viện có cơ ngơi khang trang, hiện đại và đội ngũ chuyên nghiệp; công tác đào tạo Viettel ngày càng đi vào nền nếp, “Hội tụ tinh hoa, lan tỏa tri thức”, “Đào tạo kịp thời, tự học suốt đời”.

Từ Ban Đào tạo Phòng Kỹ thuật…

Phòng Kỹ thuật Viettel khi đó có 7 ban: Cố định - Internet - Truyền dẫn - Công nghệ thông tin - Tiêu chuẩn Chất lượng - Dự án Di động - Đào tạo. Ban Đào tạo với 4 nhân sự, có nhiệm vụ tổ chức, phục vụ đào tạo, chuyển giao công nghệ viễn thông của hãng Aircom (Anh), Ericsson (Thụy Điển) cho Viettel. Năm 2003, Ban Dự án Di động bắt đầu nghiên cứu, triển khai mạng di động, đến năm 2004 lắp đặt những trạm BTS đầu tiên. Ban Đào tạo đã tăng cường phối hợp, tổ chức các lớp tập huấn, đào tạo 3-5 ngày cho nhân sự kỹ thuật lắp trạm. Ngày 15-10-2004, Viettel khai trương mạng di động trên toàn quốc, thuê bao tăng nhanh chưa từng thấy ở Việt Nam; nhu cầu nhân sự cho sản xuất kinh doanh càng nhiều, cần kíp đào tạo lực lượng kỹ thuật có tay nghề để phục vụ chiến lược: “Hạ tầng mạng lưới đi trước, kinh doanh đi sau”.

Trước sự phát triển, lớn mạnh của Công ty, tháng 3-2005, Thủ tướng Chính phủ phê duyệt đề án Viettel lên Tổng công ty Viễn thông Quân đội. Hoạt động đào tạo không chỉ tổ chức ở M48 - phố Nguyên Hồng (trụ sở ban đầu của Viettel) và kho Pháo Đài Láng, mà còn thuê mượn được thêm tòa nhà 2 tầng của Văn phòng Bộ tư lệnh Thông tin liên lạc (cạnh trụ sở Viettel Telecom ngày nay). Mục tiêu đào tạo, tập huấn nhiều nhân sự kỹ thuật cho các Chi nhánh Viettel tỉnh, thành phố, trung tâm, công ty, phục vụ chiến lược kinh doanh: “Nông thôn bao vây thành thị” và “Tràn ngập lãnh thổ”.

Vào tháng 4-2005, Ban Đào tạo được giao tiếp quản 10.000m2 khu nhà kho, ở An Khánh (Hoài Đức) cạnh cổng Nhà máy M1 (Tổng công ty Sản xuất Thiết bị Viettel-VMC ngày nay) làm cơ ngơi đào tạo mới. Cái khó lúc này là Tổng công ty đang đẩy mạnh xây dựng hạ tầng mạng lưới, chiếm lĩnh thị phần, phải tập trung nguồn lực, tài chính cho rất nhiều việc, nên không có nhiều kinh phí cho xây dựng hạ tầng đào tạo. Sau hơn 1 tháng tổng dọn vệ sinh, san lấp mặt bằng, sửa sang lại nhà cửa, bố trí các phòng làm việc, dáng dấp của một khu huấn luyện theo “kiểu nhà binh” được thành hình. Cơ sở vật chất được 1 phòng học lý thuyết, 1 phòng học thực hành, 1 phòng ở nội trú, phụ trợ, sân chào cờ cho khoảng 100 học viên. Các lớp tập huấn 1 tuần, 2 tuần về kỹ thuật đã được triển khai nhiều hơn và liên tục các tuần, các tháng.

Ngày 5-12-2005, Ban Đào tạo tổ chức “Lớp đào tạo kỹ sư sau tuyển dụng” khóa 1, cho hơn 70 sinh viên tốt nghiệp các trường đại học kỹ thuật. Tổng giám đốc Hoàng Anh Xuân ký quyết định tuyển dụng nhân sự ngay và công bố ngay trong buổi khai giảng. Phó tổng giám đốc Nguyễn Mạnh Hùng chuyên trách, đến dự khai mạc đã định hướng, giao nhiệm vụ, động viên cán bộ, giáo viên, học viên vượt qua khó khăn. Thời gian đào tạo 4 tháng, trong đó 1 tháng học về quân sự, chính trị, tổ chức lao động, an toàn lao động, để rèn luyện tính kỷ luật, văn hóa doanh nghiệp; 3 tháng học về kỹ thuật và tiếng Anh để tiếp cận tài liệu của các hãng viễn thông nước ngoài. Nội dung đào tạo thống nhất về: Tổng quan nhà trạm Aircom, Ericsson, tổng đài AXE, giám sát hệ thống, khai báo sim, hệ thống tin nhắn SMS, kết nối roaming, công tác xây dựng nhà trạm BTS, tổ chức ứng cứu thông tin...

 Trung tâm Đào tạo có mô hình “Cửa hàng giao dịch Viettel” năm 2011.

Đội ngũ giáo viên, có trực tiếp từ Ban lãnh đạo Viettel, Đại tá Dương Văn Tính - Bí thư Đảng ủy, Phó tổng giám đốc đào tạo về lịch sử, chính trị, khát vọng Viettel; Đại tá Nguyễn Mạnh Hùng, Phó tổng giám đốc về văn hóa, chiến lược kinh doanh; Đại tá Tống Thành Đại, Phó tổng giám đốc về xây dựng HTML. Giáo viên quân sự nhờ của Binh chủng Thông tin liên lạc; giáo viên kỹ thuật chủ yếu do Đại tá, PGS, TS Nguyễn Quốc Bình (Học viện Kỹ thuật Quân sự) - Cố vấn kỹ thuật Viettel đảm nhận; còn lại cán bộ, chuyên viên Phòng Kỹ thuật Viettel và cán bộ của các Công ty Viễn thông Di động, Đường dài, Truyền dẫn, Khảo sát Thiết kế, Công trình Viettel đào tạo thực hành, thực tế. Đại úy Vũ Văn Hải, từ Chi nhánh Viettel Thái Nguyên được tăng cường làm quản lý, tổ chức lớp học.

Ngày 20-3-2006 bế giảng, các nhân sự chủ yếu đưa về tuyến đầu Chi nhánh Viettel tỉnh, thành phố. Nhiều đồng chí phát triển tốt, sau này đã trở lại học tiếp các khóa nâng cao, các lớp nguồn. Tiêu biểu có các cựu học viên: Hoàng Trung Thành, Đồng Xuân Minh, Lê Quý Dương… nay làm ở các vị trí chủ chốt của Viettel Telecom, Tazania, Haiti, Ban Đầu tư Tập đoàn (BBT).

… Đến Trung tâm Đào tạo và Học viện Viettel

Ngày 27-3-2006, Thiếu tướng Hoàng Anh Xuân, Tổng giám đốc Tổng công ty (nay là Tập đoàn) ra quyết định thành lập Trung tâm Đào tạo Viettel. Trung tâm thành lập trên cơ sở chức năng, nhiệm vụ của Ban Đào tạo Phòng Kỹ thuật, kèm theo 6 nhân sự ban đầu, là các đồng chí: Hoàng Mạnh Hòa (Giám đốc), Phạm Thị Thu Hương (Đào tạo), Tạ Diệu Thúy (Kế hoạch), Nguyễn Thế Anh (Bảo vệ), Lê Trần Đông Di (phụ trách phía Nam), Trần Văn Vui (học viên khóa 1 giữ lại) và Đại tá, PGS, TS Nguyễn Quốc Bình - Cố vấn kỹ thuật Viettel, được giao đồng hành hỗ trợ về đào tạo và nghiệp vụ.

Tiếp theo bổ sung các đồng chí Nguyễn Tiến Bộ (Tài chính), Nguyễn Thị Vinh (Nấu ăn), Nguyễn Thị Thùy (Quân y)… Tuy quân số ít, nhưng đây là những “viên gạch đầu tiên”, tổ chức các lớp đào tạo ăn ở tập trung. Với chiến lược phát triển của Viettel: “Mỗi xã phường một trạm BTS, một đường trục cáp quang”, công tác đào tạo đặt ra tạo nguồn nhân lực dồi dào và toàn diện. Có bản lĩnh chính trị vững vàng, năng lực tốt, không sợ khó khăn, thấm nhuần văn hóa dấn thân, biết làm cả kỹ thuật và kinh doanh.

Hoạt động giao lưu văn hóa, thể thao gắn kết tại Trung tâm Đào tạo Viettel. 

Đến cuối năm 2006, Trung tâm mở “Lớp kỹ sư sau tuyển dụng” khóa 2 cho 57 học viên. Chương trình cơ bản như khóa 1, có thêm một số chuyên đề kinh doanh. Phần kỹ thuật chủ yếu là chuyên gia nước ngoài giảng dạy, có phiên dịch. Sau 4 tháng đào tạo, lãnh đạo Tổng Công ty trực tiếp kiểm tra vấn đáp. Với yêu cầu cao hơn, nhận thấy kiến thức học viên chưa thật ngang tầm nhiệm vụ mới cả kỹ thuật và kinh doanh, Ban lãnh đạo quyết định kéo dài thêm thời gian để các học viên “tự học”. Yêu cầu phải nắm thật chắc kiến thức, trong 1 chương từ sách kỹ thuật tiếng Anh, tìm hiểu đến “gốc rễ, ngọn ngành”, còn gọi là “Lớp học không thầy”. Sau 1 tháng kiểm tra “chưa đạt”, học kéo dài tiếp... Cuối cùng tổng thể lên 10 tháng mới tốt nghiệp (trong đó có đi thực tập 1 tháng). Kiểm tra 100% học viên đều đạt tốt nghiệp. Đánh giá trên thực tế các nhân sự đều hoàn thành tốt nhiệm vụ và nhiều người phát triển tốt. Điển hình như Trần Minh Tiến (Lớp trưởng), nguyên Phó tổng giám đốc Timor Leste, Lê Trường Giang - Phó giám đốc Khối thuộc VHT, Trương Thu Huơng - Phòng Công nghệ thông tin/VTNet (BBT).

Từ năm 2007, Trung tâm mở tiếp các lớp về kinh doanh, bán hàng, chăm sóc khách hàng, an toàn lao động. Trong 3 năm 2005-2007, Ban Đào tạo và Trung tâm đã đào tạo, bồi dưỡng được gần 400 học viên, đáp ứng cho sản xuất kinh doanh. Những “hạt nhân” này tiếp tục tập huấn cho hàng nghìn nhân sự ở đơn vị cơ sở. Đồng thời, Trung tâm đã phối hợp các phòng, ban Tổng Công ty, xây dựng đội ngũ giảng viên kiêm chức, cộng tác viên thực hiện việc biên soạn tài liệu, giáo trình và phân công giảng viên đứng lớp, giảng bài theo các chuyên đề kỹ thuật, kinh doanh, bán hàng, tài chính, tổ chức lao động, chăm sóc khách hàng… Đây là cách làm chủ động mà người Viettel hay gọi là “tự làm”, “thích ứng nhanh”, “mỡ nó, rán nó”.

Như vậy, từ Ban Đào tạo đến thành lập Trung tâm Đào tạo là dấu mốc rất quan trọng để Viettel chủ động đào tạo, bồi dưỡng nguồn nhân lực. Công tác đào tạo được vận hành từ thiết kế, xây dựng chương trình, tập huấn giảng viên, tổ chức đào tạo, kiểm tra đánh giá. Ngoài đào tạo nhân viên kỹ thuật, giao dịch viên, nhân viên mới, Trung tâm mở các lớp: Đội trưởng kỹ thuật; Cửa hàng trưởng. Những năm tiếp theo mở các lớp theo chức danh “Trưởng phòng”: Bán hàng, Chăm sóc khách hàng, Tổ chức lao động, Tài chính, “Nguồn Giám đốc Trung tâm Viettel quận huyện”, “Nguồn Giám đốc Chi nhánh Viettel tỉnh, thành phố”. Với sứ mệnh, tầm nhìn mới, từ tháng 1-2015, Trung tâm Đào tạo được mang tên Học viện Viettel. Đến năm 2017, Học viện chuyển lên trụ sở mới từ An Khánh lên Hòa Lạc, với cơ ngơi diện mạo mới, nguồn lực mới.

­­Hành trình tri thức 20 năm

Từ “Khởi nghiệp” đến hiện tại, hành trình 20 năm, một số kinh nghiệm vẫn còn nguyên giá trị đó là:

Một là, nhận thức về công tác đào tạo: “Đào tạo là một nhiệm vụ quan trọng, xuyên suốt”. Đảng ta luôn xác định: “Phát triển kinh tế là trung tâm, xây dựng Đảng là then chốt, đào tạo cán bộ là then chốt của then chốt”. Ban lãnh đạo Viettel đã trực tiếp đứng lớp, “người cao nhất” đào tạo cho “người thấp nhất” để chuyển giao tay nghề và “truyền lửa”, đưa Viettel từ làm thuê sang làm chủ.

Cơ ngơi Học viện Viettel được xây dựng sớm nhất, đẹp nhất so với nhiều công ty, nhiều tổng công ty. Ngày nay đào tạo và nghiên cứu phát triển (R&D) là đôi cánh nâng Viettel bay cao, bay xa hơn; lãnh đạo, chỉ huy các cơ quan đơn vị (CQĐV) vẫn là người đào tạo, truyền lửa hiệu quả nhất cho cấp dưới và nhân viên.

Hai là, về nội dung đào tạo: Các chương trình đào tạo theo “Đơn đặt hàng của thị trường, cả kiến thức, kỹ năng”, đề cao học “ngoại ngữ” và “tự học, tự nghiên cứu”. Lúc đầu chỉ đào tạo kỹ thuật, sau đó đào tạo về kinh doanh, quân sự, chính trị, lịch sử truyền thống, văn hóa Viettel, rồi đến kỹ năng lãnh đạo quản lý, điều hành. Qua đào tạo xây dựng lực lượng cốt cán, tiêu biểu về bản lĩnh, nghị lực, vượt khó khăn và luôn luôn sáng tạo. Nhiều học viên những năm đầu, đến nay đã trở thành cán bộ chủ chốt ở một số CQĐV Viettel.

Cán bộ, giảng viên, học viên Trường Đại học Ngoại thương tham quan, hội thảo tại Học viện Viettel, năm 2020. 

Ba là, về đối tượng đào tạo: “Chuẩn hóa dần theo chức danh”. Ngoài đào tạo nhân viên đã đào tạo theo chức danh các trưởng phòng: Tổ chức lao động, Kế hoạch, Tài chính, Hành chính và các lớp “Nguồn giám đốc” Viettel quận huyện, tỉnh, thành phố. Lúc đầu học viên là người Việt Nam, sau đó mở rộng đến nhân sự người nước ngoài của các thị trường quốc tế. Ngày nay, Học viện Viettel đã đào tạo nền nếp cho cán bộ, nhân viên năng lực cốt lõi; đào tạo đội ngũ cán bộ các cấp, theo lứa lớp quy hoạch.

Bốn là, về phương thức đào tạo: “Linh hoạt, cả tập trung và online”. Thời gian đầu đào tạo tập trung, sau đó tổ chức tại 3 miền; về sau kết hợp đưa đưa lên internet. Trung tâm Đào tạo tổ chức coi thi, giám sát, thi trắc nghiệm, đánh giá trên hệ thống. Ngày nay Học viện Viettel đã có hệ thống công nghệ, bài giảng số, công cụ theo dõi kiểm soát, đánh giá hoạt động tự học đến từng cá nhân, từng CQĐV.

Năm là, về hợp tác, liên kết đào tạo: “Kết hợp doanh nghiệp, nhà trường và nhà khoa học”. Ngay từ đầu, Viettel đã cộng tác với chuyên gia nước ngoài, giảng viên Học viện Kỹ thuật Quân sự để tổ chức đào tạo, biên tập nội dung, chương trình. Về sau tiếp tục hợp tác với giảng viên, chuyên gia trong và ngoài nước. Ngày nay Học viện Viettel đã có hệ thống mạng lưới đối tác đào tạo rộng khắp và vươn ra quốc tế; “Hội tụ tinh hoa, lan tỏa tri thức”, “Đào tạo kịp thời, tự học suốt đời”.

Từ khởi nghiệp đến hiện tại, từ Ban Đào tạo, Trung tâm Đào tạo đến Học viện Viettel là một hành trình liên tục. Học viện đã tích cực đóng góp vào đào tạo, bồi dưỡng, phát triển nguồn nhân lực cung cấp nhân sự cho các CQĐV, để Viettel phát triển nhanh và bền vững. Hy vọng tương lai không xa sẽ có một Học viện Công nghệ Viettel ở tầm vóc quốc gia, khu vực, quốc tế, đóng góp hiệu quả cho sự nghiệp chuyển đổi số, kinh tế số, hội nhập toàn cầu, đẩy mạnh khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số của Tập đoàn, Quân đội và đất nước.

Đại tá HOÀNG MẠNH HÒA, nguyên Giám đốc Trung tâm Đào tạo Viettel

* Mời bạn đọc vào chuyên mục Quốc phòng an ninh xem các tin, bài liên quan.