Điểm tựa vững chắc của đồng bào các dân tộc Tây Bắc

Mỗi mùa mưa bão đi qua đều in đậm dấu chân của cán bộ, chiến sĩ LLVT Quân khu trên các tuyến đường bị chia cắt, những bản làng tan hoang sau thiên tai và những khu tái định cư mới đang dần hình thành. Nhóm phóng viên Báo Quân đội nhân dân đã có cuộc trao đổi với Thiếu tướng Trần Văn Bắc, Ủy viên Trung ương Đảng, Tư lệnh Quân khu 2 về vai trò nòng cốt, xung kích của LLVT Quân khu trong công tác ứng phó, khắc phục hậu quả thiên tai và tìm kiếm cứu nạn.

Giữ thế chủ động trước các tình huống thiên tai

Phóng viên (PV): Thưa đồng chí, Quân khu 2 là một trong những địa bàn thường xuyên chịu ảnh hưởng nặng nề của thiên tai. Đảng ủy, Bộ tư lệnh Quân khu đã có những chủ trương, giải pháp gì để nâng cao hiệu quả công tác phòng, chống, khắc phục hậu quả thiên tai, tìm kiếm cứu nạn?

Thiếu tướng Trần Văn Bắc: Địa bàn Quân khu 2 có khoảng 80% diện tích là đồi núi cao, hệ thống sông suối dày đặc, địa hình chia cắt mạnh. Đây cũng là khu vực thường xuyên đối mặt với các loại hình thiên tai nguy hiểm như: Lũ ống, lũ quét, sạt lở đất, ngập lụt, cháy rừng và nhiều sự cố thiên tai khác.

Thiếu tướng Trần Văn Bắc. Ảnh: HOÀNG TRUNG

Từ thực tiễn đó, Đảng ủy, Bộ tư lệnh Quân khu xác định công tác phòng, chống, dự báo, cảnh báo, khắc phục hậu quả thiên tai và tìm kiếm cứu nạn là nhiệm vụ chiến đấu trong thời bình, thể hiện trách nhiệm chính trị, sự gắn bó máu thịt của LLVT Quân khu đối với nhân dân nói chung, đồng bào các dân tộc Tây Bắc nói riêng. Đảng ủy, Bộ tư lệnh đã tập trung lãnh đạo, chỉ đạo quán triệt, triển khai nghiêm các luật, nghị định, thông tư, quyết định của Chính phủ, Ban chỉ đạo Phòng thủ dân sự quốc gia và Bộ Quốc phòng; đồng thời ban hành đầy đủ hệ thống văn bản lãnh đạo, chỉ đạo phù hợp đặc điểm địa bàn.

Điểm nhấn trong các kế hoạch của Quân khu giai đoạn 2026-2030 là lấy phòng ngừa làm chính, lấy cơ sở làm trọng tâm, lấy bảo vệ tính mạng nhân dân làm trung tâm, mục tiêu ưu tiên hàng đầu. Các cơ quan, đơn vị thường xuyên rà soát, bổ sung phương án ứng phó, chuẩn bị đầy đủ lực lượng, phương tiện, vật chất, duy trì nghiêm chế độ trực sẵn sàng chiến đấu, trực cứu hộ, cứu nạn.

PV: Trong bối cảnh thiên tai diễn biến ngày càng cực đoan, công tác dự báo, cảnh báo và tham mưu với cấp ủy, chính quyền địa phương được Quân khu chỉ đạo, triển khai như thế nào, thưa đồng chí?

Thiếu tướng Trần Văn Bắc: Đảng ủy, Bộ tư lệnh Quân khu thường xuyên chỉ đạo các cơ quan, đơn vị duy trì nghiêm chế độ trực chỉ huy, trực cứu hộ, cứu nạn; theo dõi chặt chẽ diễn biến thời tiết, khí tượng thủy văn; thường xuyên cập nhật tình hình, chủ động điều chỉnh phương án ứng phó.

Cán bộ, chiến sĩ Sư đoàn 316 hỗ trợ nhân dân thôn Làng Nủ, xã Phúc Khánh, huyện Bảo Yên, tỉnh Lào Cai tìm kiếm người mất tích sau trận lũ quét lịch sử (tháng 10-2024). Ảnh: TRỌNG MINH

Cán bộ, chiến sĩ LLVT và nhân dân tỉnh Lào Cai tham gia Diễn tập Phòng thủ dân sự phòng, chống thiên tai, thảm họa, ứng phó lũ ống, lũ quét, sạt lở đất (tháng 5-2026).  Ảnh: HOÀNG TRUNG

Đặc biệt, hệ thống trực Tổng đài 112 tại bộ CHQS các tỉnh trên địa bàn Quân khu được duy trì nghiêm túc, bảo đảm tiếp nhận, xử lý thông tin kịp thời. Với những khu vực trọng điểm thường xuyên xảy ra lũ quét, sạt lở đất hoặc ngập úng cục bộ, công tác cảnh báo sớm được triển khai đồng bộ, giúp cấp ủy, chính quyền địa phương và nhân dân chủ động sơ tán người, tài sản đến nơi an toàn.

Thông qua công tác dự báo, cảnh báo, các cơ quan quân sự địa phương đã phát huy tốt vai trò tham mưu giúp cấp ủy, chính quyền địa phương trong xây dựng quy hoạch dân cư, phát triển hạ tầng, tổ chức sản xuất phù hợp với điều kiện tự nhiên của từng vùng. Đây cũng là một trong những cơ sở quan trọng để các địa phương giảm rủi ro thiên tai, bảo đảm phát triển kinh tế-xã hội bền vững gắn với củng cố quốc phòng, an ninh.

Mệnh lệnh từ cuộc sống của nhân dân

PV: Đồng chí chia sẻ những kết quả nổi bật thể hiện vai trò nòng cốt, xung kích của LLVT Quân khu 2 trong công tác ứng phó, khắc phục hậu quả thiên tai và tìm kiếm cứu nạn những năm gần đây?

Thiếu tướng Trần Văn Bắc: Có thể nói, trong ký ức của đồng bào các dân tộc Tây Bắc, hình ảnh bộ đội Quân khu 2 băng rừng, lội suối, xuyên đêm tìm kiếm nạn nhân mất tích; sơ tán người dân khỏi vùng nguy hiểm đã trở nên quen thuộc. Với cán bộ, chiến sĩ LLVT Quân khu, đó không chỉ là nhiệm vụ mà còn là mệnh lệnh từ cuộc sống của nhân dân. Cụ thể, từ năm 2021 đến nay, Quân khu 2 đã huy động hơn 250.000 lượt cán bộ, chiến sĩ; 5.894 lượt phương tiện tham gia khắc phục 530 vụ thiên tai, 406 vụ hỏa hoạn, 419 vụ cháy rừng. Cán bộ, chiến sĩ LLVT Quân khu đã tham gia tìm kiếm được 416 nạn nhân tử vong; đưa 292 người bị thương đi cấp cứu; hỗ trợ di dời 34.182 hộ dân, 24 trường học, 5 trụ sở UBND xã, 1 trụ sở bưu điện tỉnh và 2 công trình tín ngưỡng đến nơi an toàn; giải phóng hơn 841km đường giao thông; nạo vét 440km kênh mương; vận chuyển hơn 341.800m³ đất đá, bùn thải; thu gom, xử lý 930 tấn rác thải; vận chuyển 592 tấn hàng cứu trợ đến các địa phương bị ảnh hưởng bởi thiên tai.

Lãnh đạo Quân khu 2 trao bằng khen tặng các đơn vị hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ Diễn tập Phòng thủ dân sự phòng, chống thiên tai tỉnh Lào Cai năm 2026. Ảnh: HOÀNG TRUNG

Đặc biệt, trong khắc phục hậu quả bão Yagi năm 2024 tại thôn Làng Nủ, xã Phúc Khánh, huyện Bảo Yên, tỉnh Lào Cai (nay là xã Phúc Khánh, tỉnh Lào Cai), hay các đợt mưa lũ, sạt lở đất nghiêm trọng tại Điện Biên, Sơn La, cán bộ, chiến sĩ LLVT Quân khu đã thể hiện rõ vai trò nòng cốt, xung kích, góp phần giúp nhân dân vượt qua khó khăn, nhanh chóng ổn định cuộc sống.

Bên cạnh đó, công tác tuyên truyền, vận động, nâng cao nhận thức cho cộng đồng về các thảm họa thiên tai cũng được chú trọng. 5 năm trở lại đây, các đơn vị trong Quân khu đã tổ chức 1.447 buổi tuyên truyền cho hơn 23.600 lượt cán bộ, chiến sĩ và nhân dân; phối hợp đăng, phát hàng nghìn tin, bài, phóng sự trên các cơ quan báo chí Trung ương và địa phương, góp phần nâng cao ý thức phòng ngừa thiên tai trong quần chúng nhân dân.

Dựng lại bản làng cho đồng bào vùng lũ

PV: Không chỉ ứng cứu kịp thời trong thiên tai, LLVT Quân khu 2 còn tham gia tích cực nhiệm vụ ổn định dân cư, tái thiết cuộc sống cho nhân dân sau thiên tai. Đồng chí Tư lệnh có thể chia sẻ rõ hơn về nội dung này?

Thiếu tướng Trần Văn Bắc: Chúng tôi luôn quan niệm rằng, hỗ trợ, giúp đỡ nhân dân trong thiên tai mới chỉ là nhiệm vụ ưu tiên trước mắt; điều quan trọng hơn là phải đồng hành với nhân dân trong suốt quá trình khắc phục hậu quả, tái thiết cuộc sống và khôi phục sinh kế lâu dài cho bà con.

Sau những thiệt hại đặc biệt nghiêm trọng do bão Yagi gây ra tại tỉnh Lào Cai năm 2024, Bộ tư lệnh Quân khu đã chủ trì, phối hợp chặt chẽ với cấp ủy, chính quyền địa phương khảo sát thực địa, tham mưu quy hoạch mặt bằng, lựa chọn vị trí an toàn tuyệt đối để xây dựng các khu tái định cư tập trung khẩn cấp.

Thực hiện nhiệm vụ được Quân ủy Trung ương, Bộ Quốc phòng giao, Quân khu đã chỉ đạo triển khai xây dựng tổng cộng 95 căn nhà kiên cố, cụ thể: 35 căn nhà tại thôn Át Thượng, xã Minh Xuân, huyện Lục Yên, tỉnh Yên Bái (cũ), nay là xã Lục Yên, tỉnh Lào Cai cho các hộ dân bị sạt lở vùi lấp và thuộc diện di dân khẩn cấp; 60 căn nhà tại thôn Mà Mù Sử 1, xã Dền Sáng, huyện Bát Xát, tỉnh Lào Cai (cũ), nay là xã Dền Sáng, tỉnh Lào Cai cho các hộ nằm trong vùng nguy cơ cao xảy ra sạt lở đất, thuộc diện phải di dời. 

Áp dụng mô hình sử dụng nhân công bộ đội kết hợp với nhà thầu uy tín (Tổng công ty 789- Bộ Quốc phòng), nhà thầu đã chủ động cắt giảm toàn bộ lợi nhuận doanh nghiệp và chi phí khấu hao máy móc. Huy động, kết hợp hơn 10.000 ngày công của cán bộ, chiến sĩ Trung đoàn 174 (Sư đoàn 316) để đẩy nhanh tiến độ. Các cơ quan chuyên môn của Quân khu và doanh nghiệp tư vấn trên địa bàn thực hiện các hạng mục thiết kế, giám sát, quản lý dự án hoàn toàn miễn phí (tính chất hỗ trợ, giúp đỡ đồng bào). Đây là những công trình có ý nghĩa nhân văn sâu sắc. Cùng với đó, Quân khu đã huy động hàng nghìn ngày công của cán bộ, chiến sĩ Sư đoàn 316 tham gia xây dựng; phối hợp với doanh nghiệp Quân đội và các đơn vị tư vấn, thiết kế, giám sát để đẩy nhanh tiến độ thi công.

Mặc dù nguồn kinh phí hạn chế, điều kiện thi công hết sức khó khăn, song tất cả công trình do Quân khu chỉ đạo đều hoàn thành đúng tiến độ, bảo đảm chất lượng, phù hợp với phong tục, tập quán của đồng bào địa phương. Đến nay, người dân vùng lũ đã ổn định cuộc sống trong những ngôi nhà mới khang trang, an toàn; từng bước khôi phục sản xuất và phát triển kinh tế. Điều đáng mừng nhất là bà con có thêm niềm tin để vươn lên sau mất mát, đau thương.

Thời gian tới, Đảng ủy, Bộ tư lệnh Quân khu tiếp tục quán triệt sâu sắc quan điểm lấy nhân dân làm trung tâm; phát huy vai trò nòng cốt của LLVT trong thực hiện nhiệm vụ phòng thủ dân sự; phòng, chống thiên tai, tìm kiếm cứu nạn; chủ động ứng phó hiệu quả với mọi tình huống, bảo vệ tính mạng, tài sản của nhân dân, không để bị động, bất ngờ trong mọi tình huống.

Đảng ủy, Bộ tư lệnh Quân khu xác định, ở đâu nhân dân gặp khó khăn, đồng bào bị thiếu thốn, ở đó có cán bộ, chiến sĩ LLVT Quân khu. Dù trong bất kỳ hoàn cảnh nào, LLVT Quân khu 2 sẽ luôn là điểm tựa tin cậy, vững chắc của cấp ủy, chính quyền và nhân dân các dân tộc trên địa bàn Tây Bắc.

PV: Trân trọng cảm ơn đồng chí!