Công tác tuyển quân nhìn từ cơ sở (Bài 3)

Bài 3: Những vướng mắc cần tháo gỡ

(Tiếp theo và hết)

QĐND - Qua khảo sát tại các địa phương chúng tôi nhận thấy, trước yêu cầu ngày càng cao của công tác tuyển quân, ở cơ sở đã nảy sinh những vướng mắc, bất cập. Vì vậy rất cần những giải pháp đồng bộ và có tính vĩ mô thì mới có thể tiếp tục đưa công tác tuyển quân vào nền nếp, chất lượng.

Khó quản lý thanh niên tốt nghiệp đại học, cao đẳng

Theo chỉ thị của Bộ Quốc phòng, năm 2015 các địa phương đồng bằng sẽ phải tuyển chọn 10% (so với chỉ tiêu) thanh niên nhập ngũ có trình độ từ bậc THCN trở lên để phục vụ xây dựng quân đội tiến lên chính quy, từng bước hiện đại. Điểm lại chỉ tiêu tuyển sinh mà hằng năm Bộ Giáo dục và Đào tạo giao cho các trường thì có thể thấy, mỗi năm có hàng chục vạn thanh niên ra trường có trình độ đại học và cao đẳng (chưa kể bậc THCN). Vì vậy nhìn vào thực tế thì việc tuyển chọn, gọi nhập ngũ số lượng thanh niên tốt nghiệp đại học, cao đẳng theo chỉ tiêu của Bộ Quốc phòng là việc không phải khó khăn đối với các địa phương. Thế nhưng, qua khảo sát ở tỉnh Hà Nam và tỉnh Thái Bình chúng tôi thấy, không phải huyện nào cũng có thể dễ dàng đạt được chỉ tiêu trên. Chẳng hạn như ở huyện Lý Nhân, Thượng tá Hoàng Văn Đô, Chỉ huy trưởng Ban CHQS huyện nói với chúng tôi: “Lý Nhân là huyện thuần nông, lại không có cơ sở công nghiệp, nên việc tuyển chọn 10% thanh niên có trình độ văn hóa từ bậc THCN trở lên là rất khó khăn. Năm 2015, chúng tôi tạm thời khắc phục bằng cách nâng tỷ lệ thanh niên tốt nghiệp lớp 12. Do đó đợt tuyển quân năm nay, Lý Nhân sẽ có tới 90% thanh niên tốt nghiệp lớp 12 nhập ngũ…”. Nếu so sánh với các huyện đồng bằng khác thì con số của Lý Nhân đã là thực sự lý tưởng, tuy nhiên chúng tôi biết các cán bộ của huyện Lý Nhân cũng vẫn còn băn khoăn vì chưa đạt được chỉ tiêu mong muốn.

Nhân dân huyện Vũ Thư (tỉnh Thái Bình) tiễn con em lên đường nhập ngũ (năm 2014).

Còn ở huyện Kiến Xương (Thái Bình) chúng tôi được biết, năm 2015 chỉ có 39/481 thanh niên trúng tuyển về sức khỏe có trình độ từ THCN trở lên. Trong số 39 thanh niên thì chỉ có 4 người đã tốt nghiệp đại học. Nhưng thực tế mỗi năm Kiến Xương đã có hàng trăm thanh niên tốt nghiệp đại học, cao đẳng. Sở dĩ không thể quản lý được đối tượng này là do khi các thanh niên tốt nghiệp ra trường thì các trường không thông báo về địa phương. Trong năm 2014, cơ quan quân sự các huyện của tỉnh Hà Nam và Thái Bình đã làm thủ tục chuyển đăng ký nghĩa vụ quân sự vào các trường đại học, cao đẳng cho hàng nghìn thanh niên. Nhưng cũng trong năm 2014, họ chỉ nhận được thông báo sinh viên đã tốt nghiệp bậc cao đẳng, đại học từ Trường Đại học Công nghiệp Hà Nội và Đại học dân lập Thành Đô với vài chục trường hợp. Số còn lại đi đâu, làm gì thì không ai quản lý được.

Khi làm việc với chúng tôi, Đại tá Nguyễn Huy Hoàng, Chính ủy Bộ CHQS tỉnh Hà Nam và Đại tá Nguyễn Sỹ Khải, Phó tham mưu trưởng Bộ CHQS tỉnh Thái Bình đều có mong muốn, đó là có một chế tài để quản lý đối tượng này. Chẳng hạn, trước khi các sinh viên nhận bằng tốt nghiệp, phải xuất trình cho nhà trường giấy chứng nhận chuyển đăng ký nghĩa vụ quân sự về nơi mình sinh sống, làm việc. Còn nếu tiếp tục tái diễn tình trạng như hiện nay thì việc nâng tỷ lệ thanh niên tốt nghiệp đại học, cao đẳng nhập ngũ sẽ còn tiếp tục gặp khó khăn.

Tự nguyện nộp phạt cũng không dám nhận

Đó là tâm sự của anh Nguyễn Văn Niết, Phó chủ tịch UBND xã Hồng Thái (Kiến Xương, Thái Bình). Sở dĩ có tình trạng này bởi xã Hồng Thái có nghề truyền thống là chạm vàng, bạc mỹ nghệ, thanh niên trong xã tứ tán khắp trong Nam, ngoài Bắc để làm ăn. Có những gia đình biết con em mình sắp được gọi nhập ngũ, nên đã gọi điện cho họ ở lại cơ sở sản xuất, thậm chí không về ăn Tết để… khỏi phải đi bộ đội. Cũng có gia đình cho con em vào tận các tỉnh phía Nam làm ăn tới vài năm không về nhà, nên xã cũng đành chịu. Khi xã gọi nhiều quá thì cha mẹ thanh niên đành lên xã bảo: “Thôi các bác tính toán xem cháu nó không đi nghĩa vụ mấy năm thì hết bao nhiêu tiền để chúng em… xin nộp”. Anh Niết bảo: “Gặp những trường hợp như thế quả thực rất khó xử cho HĐNV quân sự xã. Phạt họ thì không đúng luật. Họ có tự nguyện nộp phạt cũng không dám nhận, bởi nhận thì xã sai. Cũng có lúc muốn đề nghị trên truy tố vài trường hợp để làm gương, nhưng bàn đi, tính lại HĐNV quân sự xã lại thôi vì đều là con em mình cả, các cháu nó chưa đi năm nay thì năm sau tiếp tục gọi, tiếp tục động viên…”.

Tìm hiểu kỹ mới thấy những bất cập không dễ giải quyết trong công tác tuyển quân ở cơ sở. Ngay cả khi phạt hành chính đối với các thanh niên không thực hiện các bước trong tuyển quân như: Đăng ký nghĩa vụ quân sự, khám tuyển, nhận giấy báo trúng tuyển v.v.. cũng gặp nhiều khó khăn. Bởi muốn phạt thanh niên cố tình chây ỳ thì biên bản phải do chính họ ký tên vào. Nhưng tìm được họ để lấy chữ ký đâu phải chuyện dễ. Có khi cán bộ xã đi đến năm lần, bảy lượt mà vẫn không gặp được người cần gặp. Mỗi lần xử phạt hành chính, theo luật quy định chỉ hơn 300.000 đồng, do vậy cũng có một số thanh niên sẵn sàng nhận phạt. Vì thế chúng tôi cho rằng, trong năm 2015, khi Luật Nghĩa vụ quân sự được sửa đổi, bổ sung, các cơ quan chức năng cũng cần nghiên cứu kỹ hình thức thay thế nghĩa vụ quân sự, hoặc nâng mức xử phạt sao cho xử phạt thực sự là một biện pháp răn đe hữu hiệu.

Ngày giao nhận quân của năm 2015 đang đến gần, với các giải pháp mà các địa phương đang thực hiện thì việc hoàn thành chỉ tiêu tuyển quân là trong tầm tay. Tuy nhiên, những bất cập nảy sinh trong công tác tuyển quân thì rất cần được giải quyết, để bảo đảm công tác tuyển quân ở các địa phương trong các năm tiếp theo vừa thuận lợi, vừa đạt được chất lượng như mong muốn.

TRẦN TUẤN – TIẾN ĐẠT

Công tác tuyển quân nhìn từ cơ sở (Bài 2)

Công tác tuyển quân nhìn từ cơ sở (Bài 1)