Nuôi vịt ở đảo chìm Đá Tây. Ảnh: PHAN ANH
Đó là chuyện rau xanh và nước ngọt. Trước khi đến Trường Sa, tôi biết đã có nhiều tổ chức, cá nhân quyên góp ủng hộ và tìm sáng kiến để góp sức cùng bộ đội Trường Sa trong việc nâng cao hiệu quả trồng rau xanh và tăng cường nước ngọt. Đó là tình cảm rất đáng trân trọng mà đất liền dành cho Trường Sa. Nhưng khi những ý tưởng đó đang trong quá trình thai nghén hoặc thử nghiệm thì bộ đội Trường Sa vẫn đang tự tìm những giải pháp thích hợp để đảm bảo nguồn cung cấp rau xanh và nước ngọt phục vụ đời sống cho mình.

Trong chuyến Trường Sa mới đây, tôi đã có dịp chứng kiến những việc làm thiết thực đó. Có những câu chuyện cán bộ, chiến sĩ kể lại mà những người ở đất liền cảm thấy khó tin, như chuyện rửa nước mặn cho đất, chuyện tiết kiệm nước ngọt, chuyện nuôi vịt trên biển… Chỉ về phía vườn rau xanh tốt với đủ loại, Trung úy Nguyễn Văn Đoàn, Phó đảo trưởng đảo Cô Lin nói với chúng tôi: "Cơn bão số 7 năm 2007 đổ vào vùng biển Trường Sa đã làm trôi hết lá chắn của “vườn rau quanh đảo”. Thế là rau hỏng, toàn bộ đất trồng rau bị ngấm nước mặn. Rau mất thì bộ đội có thể trồng lại ngay được nhưng nước mặn đã ngấm vào đất thì không có rau nào sống nổi”. Thường thì bộ đội trên các đảo phải chờ mưa xuống mới hứng nước để rửa sạch độ mặn cho đất, dùng xơ dừa trộn lẫn và ủ với đất đã được “rửa sạch” rồi mới trồng lại. Nhưng trời đôi lúc không chiều theo lòng người, mưa không có nên bộ đội phải tận dụng nước thải sinh hoạt để rửa đất và chăm sóc rau xanh. Người ở đảo tiết kiệm nước đã thành thói quen, thành nền nếp, khi tắm đều phải dùng khay để tận dụng nước thải tưới rau, tưới các loại cây có trên đảo. Trong điều kiện khó khăn như vậy nhưng chúng tôi vẫn thấy ở bất cứ đảo chìm nào bên cạnh vườn rau xanh đều có vài ba chậu cây cảnh, làm tăng vẻ đẹp cho cảnh quan môi trường trên đảo. Nhưng cây cảnh cũng đầy tác dụng: Hoa rau sam nở vàng các chậu, nhưng cây rau sam lại để nấu canh; hay mấy chậu ngũ da bì ven tường nhà kia vừa là cây cảnh, lại vừa là cây xua muỗi cho bộ đội.

Nước ngọt trên đảo chìm bây giờ không thiếu như cách đây 10 đến 15 năm về trước do đã có nguồn dự trữ, nhưng bộ đội vẫn phải tiết kiệm. Khẩu hiệu “nước là vàng” luôn được bộ đội trên đảo chú ý và làm theo. Đảo Đá Tây, nơi ngư dân đánh bắt hải sản xa bờ thường qua lại nhiều nên cả đảo đều ý thức cao việc tích trữ nước ngọt để giúp các tàu xa bờ khi cơ nhỡ. Bên cạnh việc trồng rau xanh, để cho bữa ăn thêm phong phú đa dạng, bộ đội trên các đảo đã đưa nhiều loài vật từ đất liền ra nuôi như lợn, gà, chó, vịt... và chim cảnh. Có những loài vật đem ra nuôi ở đảo nổi cũng đã khó, nuôi được ở đảo chìm mới là sự kỳ công. Nhưng đến với đảo Đá Tây, nhìn đàn vịt đang bơi lội dưới nước biển thì mới thấy được công lao gây dựng của người lính nơi đây. Chứng kiến cảnh tăng gia sản xuất ở đảo Đá Tây, Lê Thanh Hiền, Phóng viên Thông tấn xã Việt Nam phải thốt lên: Đúng là “có sức người sỏi đá cũng thành cơm”; nhưng nuôi vịt trên biển thì có lẽ chỉ duy nhất bộ đội Trường Sa mới làm được.

NGUYỄN THÁI BÌNH