QĐND - Tỉnh Bắc Giang nằm ở phía đông-bắc thành phố Hà Nội, có nhiều trọng điểm giao thông, cơ sở kinh tế và căn cứ quân sự quan trọng. Đây cũng là hướng mà Bộ tư lệnh Quân chủng Phòng không-Không quân dự kiến là mục tiêu tập trung đánh phá của Không quân Mỹ.

Chấp hành chỉ đạo của Trung ương, Tỉnh ủy Bắc Giang đã chủ động lãnh đạo các lực lượng xây dựng thế trận phòng không nhân dân vững mạnh, rộng khắp, phối hợp với thủ đô Hà Nội, kiên quyết đập tan cuộc tập kích chiến lược của địch.

Trên cơ sở kế thừa và phát triển kinh nghiệm phòng không nhân dân đánh máy bay trong chiến tranh phá hoại, Tỉnh ủy Bắc Giang xây dựng nghị quyết chuyên đề về tổ chức xây dựng lực lượng và thế trận phòng không nhiều tầng nhiều lớp, bảo đảm đánh địch ở nhiều hướng. Đồng thời, tỉnh chỉ đạo các cấp ủy Đảng, chính quyền và lực lượng vũ trang địa phương phối hợp chặt chẽ với các đơn vị thuộc Bộ tư lệnh Quân khu Tả Ngạn, Quân chủng Phòng không- Không quân, xây dựng thế trận phòng không thiên la địa võng nhiều tầng, nhiều lớp với sự chỉ huy điều hành thống nhất của Bộ tư lệnh Phòng không Hà Bắc, đặt dưới sự chỉ đạo trực tiếp của Tỉnh ủy Bắc Giang.

Khẩu đội súng máy của dân quân tỉnh Hà Bắc bắn máy bay chiến thuật của Mỹ trong Chiến dịch phòng không tháng 12-1972. Ảnh tư liệu

Về bố trí lực lượng, Trung đoàn 216 (Bộ tư lệnh Phòng không Hà Bắc) tập trung bảo vệ các mục tiêu trọng yếu; lực lượng phòng không, lục quân, dân quân, tự vệ bảo vệ các mục tiêu then chốt và phục kích đánh máy bay bay thấp của địch. Tỉnh dự kiến các mục tiêu trọng yếu cần chú trọng bảo vệ là thị trấn Kép, cầu Lường, ga, sân bay Kép, đường số 1, cầu Bắc Giang, nhà máy phân đạm Hà Bắc… Cơ quan quân sự làm tham mưu và diễn tập thực binh, trên cơ sở đó, Tỉnh ủy kiểm tra khả năng, trình độ sẵn sàng chiến đấu, rút kinh nghiệm và tổ chức lãnh đạo xử lý các tình huống trong chiến đấu. Các cấp ủy Đảng chú trọng lãnh đạo việc tổ chức nghiên cứu quy luật đường bay của máy bay địch, củng cố về tổ chức và lực lượng, bổ sung vũ khí trang bị kỹ thuật, huấn luyện thành thạo cách bắn máy bay cho dân quân, tự vệ. Tỉnh đội cơ động một số đơn vị pháo cao xạ 37mm và các trận địa của dân quân, tự vệ giăng lưới lửa dày đặc, chốt ôm mục tiêu và cơ động quanh chốt.

Nhờ chuẩn bị chu đáo, sẵn sàng chiến đấu cao, nên ta kịp thời đánh trả cuộc tập kích đường không của địch. Trong 12 ngày đêm cuối tháng 12-1972, quân và dân tỉnh Bắc Giang bắn rơi 1 máy bay F-111 và 2 máy bay F-4, bảo đảm giao thông thông suốt và hạn chế tối đa thiệt hại. Cầu Bắc Giang nhiều lần bị máy bay Mỹ đánh phá, nhưng đều bị bộ đội pháo cao xạ 37mm và súng bộ binh của dân quân đánh hất lên cao. Đặc biệt, dân quân xã Đa Mai (phường Đa Mai, thành phố Bắc Giang ngày nay) đã cảnh giác, phát hiện máy bay địch bay thấp, dọc sông Thương vào đánh cầu Bắc Giang, đã tổ chức trận địa với 1 khẩu đội súng máy phòng không 12,7mm kết hợp với súng bộ binh phục kích, bắn rơi tại chỗ 1 máy bay F-4.

TRẦN VĂN TOẢN