Chủ động phòng, chống thiên tai

QĐND - Quân khu 5 có địa hình phức tạp, nhiều sông, suối, là vùng trọng điểm về bão, lũ. Những năm qua, LLVT quân khu đã có nhiều đóng góp to lớn trong thực hiện nhiệm vụ phòng, chống lụt, bão, tìm kiếm, cứu nạn (PCLB-TKCN). Hình ảnh “Bộ đội Khu 5” dũng cảm, xả thân trong phòng, chống thiên tai đã để lại tình cảm tốt đẹp, niềm tin yêu, mến phục trong lòng đồng bào miền Trung - Tây Nguyên…

Phát huy “4 tại chỗ”

Thiếu tướng Nguyễn Long Cáng, Tư lệnh Quân khu 5, khẳng định: “Với tinh thần “cứu dân là mệnh lệnh trái tim”, trong bất kỳ tình huống nào của thiên tai, bão, lũ, thì các lực lượng của Quân khu 5 đều kịp thời có mặt ở những vùng trọng yếu, những nơi gian khó, nguy hiểm nhất. Bài học quý mà LLVT Quân khu 5 vận dụng đạt hiệu quả thiết thực nhất trong PCLB-TKCN những năm vừa qua là quán triệt và thực hiện tốt phương châm “4 tại chỗ”.

Cán bộ, chiến sĩ Bộ CHQS tỉnh Quảng Ngãi giúp nhân dân huyện Sơn Hà khắc phục lũ quét năm 2013.

Từ kinh nghiệm thực tiễn, các cơ quan, đơn vị và cấp ủy, chính quyền địa phương đều coi hậu cần tại chỗ là số lượng lương thực, thực phẩm, dụng cụ y tế... mà các cơ quan, đơn vị thuộc LLVT quân khu chuẩn bị từ trước. Một số địa phương ven các vùng sông, biển còn chủ động mua mì tôm, gạo sấy, nước đóng chai... để đối phó với mưa lũ, bão gió kéo dài, hoặc bị cô lập. Vấn đề triển khai hậu cần tại chỗ khá thuận lợi vì quân khu có “Quỹ phòng, chống thiên tai”. Nguồn quỹ này được trích từ các quỹ phúc lợi quốc phòng hoặc từ các nguồn tăng gia, chăn nuôi... Ở các đơn vị thì cơ quan chính trị phát động, cán bộ, chiến sĩ tự nguyện đóng góp tiền lương, phụ cấp. Có đợt, quân khu còn kêu gọi đóng góp cả quần áo, chăn màn và một số nhu yếu khác để tặng đồng bào nghèo vùng thiên tai, lụt, bão.

Căn cứ vào tình hình cụ thể, quân khu xác định: Lực lượng tại chỗ cơ bản là dân quân tự vệ, thanh niên xung kích và bộ đội địa phương, vì những lực lượng này trực tiếp trong dân và gần dân, do vậy sẽ kịp thời xử lý các tình huống ban đầu. Các lực lượng khác như bộ đội chủ lực, công an, biên phòng sẽ phối hợp ứng cứu, tìm kiếm, cứu nạn hoặc khắc phục hậu quả sau thiên tai, lụt, bão. Thực tế trong những năm qua, Quân khu 5 luôn coi trọng công tác huấn luyện lực lượng tại chỗ. Nhiệm vụ huấn luyện thường xuyên được giao cho Lữ đoàn Công binh 270 và Lữ đoàn Công binh 280. Nội dung huấn luyện về PCLB-TKCN chủ yếu áp dụng với lực lượng công binh chuyên nghiệp, nhân viên lái thuyền nhôm máy đẩy ở cơ quan Bộ tư lệnh quân khu và Bộ CHQS các tỉnh, thành phố. Còn Ban CHQS các quận, huyện tổ chức huấn luyện cho lực lượng bộ đội tập trung và trung đội công binh về các nội dung: Sử dụng áo phao trong cấp cứu PCLB-TKCN; sơ cấp cứu nạn nhân bị lũ cuốn; các phương án cơ động lực lượng, phương tiện phục vụ sự cố sạt lở đèo, chia cắt giao thông, lũ quét, lốc xoáy. Riêng các lực lượng dân quân tự vệ thì Bộ CHQS các tỉnh, thành phố, Ban CHQS các huyện, thị trấn kết hợp giới thiệu lồng ghép huấn luyện trong chương trình huấn luyện dân quân tự vệ định kỳ.

Bộ đội Quân khu 5 giúp nhân dân huyện Duy Xuyên, tỉnh Quảng Nam gặt lúa “chạy lũ” năm 2014.

Cán bộ, chiến sĩ Quân khu 5 cứu nhân dân huyện Bình Sơn, tỉnh Quảng Ngãi trong lũ dữ năm 2013.

Ở một số địa phương như Phú Yên có các “Đội xung kích chống bão”. Mỗi đội xung kích thường 30 người. TP Đà Nẵng có “Đội cứu hộ xung kích”. “Đội cứu hộ xung kích” có tất cả gần 30 thuyền nhôm, mỗi thuyền có 5 người, tất cả đều “thiện chiến” với nghề sông nước. Thực tế, các mô hình “Đội xung kích chống bão”, “Đội cứu hộ xung kích” hoạt động rất hiệu quả, thường xuyên có mặt kịp thời ở những vùng lũ xung yếu, góp phần cùng với các lực lượng đưa hàng vạn người dân từ vùng ngập sâu trong nước đến vị trí an toàn.

Đối với phương tiện tại chỗ, rút kinh nghiệm từ những mùa lũ trước, mấy năm gần đây, mỗi khi có mưa bão, nước sông trên mức báo động 2 thì quân khu đã bố trí lực lượng thuyền nhôm máy đẩy của Lữ đoàn Công binh 270 túc trực 24/24 giờ trên hai hướng phía nam cầu Cẩm Lệ (Đà Nẵng) và khu vực Vĩnh Điện, Hội An (Quảng Nam). Lực lượng trên mỗi hướng từ 20-30 cán bộ, chiến sĩ, có đầy đủ máy thông tin kèm theo.

Một vấn đề quan trọng góp phần giúp LLVT Quân khu 5 chủ động trong PCLB-TKCN là thể hiện tốt vai trò chỉ đạo, chỉ huy tại chỗ. Quân khu thiết lập hẳn một đường dây nóng giữa Phòng Tác chiến, Ban PCLB-TKCN quân khu với các cơ quan, đơn vị và Bộ CHQS các tỉnh, thành phố với các đồng chí Trưởng, Phó ban PCLB-TKCN 11 tỉnh, thành phố khu vực miền Trung-Tây Nguyên. Bên cạnh đó, quân khu còn thiết lập Sở chỉ huy tiền phương về PCLB-TKCN tại huyện Núi Thành (Quảng Nam), đây là vị trí trung tâm, thuận lợi cho quân khu chỉ đạo các địa phương chủ động PCLB-TKCN... Bài học kinh nghiệm về tính chủ động phòng, chống thiên tai, lụt, bão của LLVT Quân khu 5 còn được Thiếu tướng Nguyễn Long Cáng đề cập tới vai trò to lớn của cấp ủy, chính quyền, đoàn thể, nhân dân các địa phương trong việc phối kết hợp tổ chức lực lượng, phương tiện cùng LLVT tham gia PCLB-TKCN.

Tích cực, chủ động là trên hết

Các địa phương Đà Nẵng, Quảng Nam, Bình Định… ngoài lực lượng trong Ban chỉ huy PCLB-TKCN, UBND tỉnh chủ động cử cán bộ và cơ quan chức năng thường xuyên đi kiểm tra, chỉ đạo công tác PCLB tại cơ sở. Các cơ quan công an, Bộ CHQS tỉnh, Ban CHQS huyện, Hạt kiểm lâm... thành lập các đội xung kích cứu hộ và chuẩn bị sẵn sàng các phương tiện để chủ động ứng cứu kịp thời khi có tình huống xảy ra. Tất cả các cơ quan, đơn vị đều bố trí lực lượng thường xuyên có mặt tại trụ sở khi có mưa lớn, có tin bão gần. Số cán bộ đi công tác, đi phép hoặc đang nghỉ tại gia đình, khi có tin mưa bão khẩn cấp phải có mặt ngay tại đơn vị để nhận nhiệm vụ theo điều hành của ban chỉ huy các cấp.

Tính tích cực, chủ động còn được thể hiện rõ nét trong ý thức của người dân. Tại Quảng Ngãi, người dân có những “phát minh” khá độc đáo. Những “phát minh” ấy đúc rút từ thực tiễn đã giúp bà con duy trì sự sống giữa vùng rốn lũ như: Bếp “dã chiến”, ghe đa tác dụng, bể nước di động, bè chuối “cõng” rau xanh… Bếp “dã chiến” chỉ có ba viên gạch vỡ kê trong chiếc thau nhôm, bên trong rải một lượt tro khô. Bếp sử dụng rất tiện lợi, vừa gọn nhẹ, kín gió mà lại tiết kiệm củi. Khi cần có thể di chuyển khắp nơi trong vùng lũ. Ghe đa tác dụng được sử dụng trong trường hợp lũ lớn. Mọi sinh hoạt từ nấu ăn, đi lại và ngủ, nghỉ đều diễn ra ở đó. Ghe được buộc vào một vị trí cố định, nước dâng cao tới đâu thì ghe nổi tới đó”…

Theo Đại tá Nguyễn Hoàng Khôi, Trưởng phòng Cứu hộ, cứu nạn Quân khu 5, trong những năm vừa qua, các cơ quan, đơn vị thuộc Quân khu 5 luôn là lực lượng nòng cốt trong thực hiện nhiệm vụ PCLB-TKCN trên địa bàn miền Trung-Tây Nguyên. Với tinh thần “chủ động là trên hết”, “cứu dân là mệnh lệnh trái tim”, từ năm 2007-2015, các LLVT trên địa bàn đã huy động hơn 12 vạn lượt bộ đội, dân quân với hàng trăm lượt ca nô, tàu, xuồng, xe vận tải và nhiều trang bị khác giúp địa phương phòng, chống, ứng cứu và khắc phục hậu quả lụt, bão; kịp thời kêu gọi hơn 90.000 tàu, thuyền ngư dân hoạt động trên biển về nơi trú ẩn an toàn; giúp địa phương sơ tán 64.120 hộ/310.920 người dân tránh bão, lụt; cứu sống hơn 300 người bị đổ sập nhà cửa và nước cuốn trôi; quyên góp, cứu trợ nhân dân vùng bị thiệt hại hơn 3,5 tỷ đồng...

Một mùa mưa bão đã cận kề, song với công tác chuẩn bị phòng, chống chu đáo, nhất là phát huy hiệu quả phương châm "4 tại chỗ" và coi trọng tính tích cực, "chủ động là trên hết", LLVT Quân khu 5 sẽ ứng phó hiệu quả với tình hình thiên tai, bão, lũ.

Bài và ảnh: PHAN TIẾN DŨNG