Chọn thời cơ và tạo lập, chuyển hóa thế trận phòng không

QĐND - Trong chiến tranh hiện đại, lực lượng phòng không (LLPK) sẽ là lực lượng đầu tiên phải trực tiếp đối phó với cuộc tiến công xâm lược của địch bằng các loại vũ khí công nghệ cao. Bởi vậy, thời cơ đánh địch là thời điểm có những điều kiện, những nhân tố tạo thuận lợi cho sử dụng LLPK ngay từ trận đầu để bắn rơi máy bay địch, bảo vệ mục tiêu được giao. Song, đối tượng tác chiến của LLPK là địch trên không có những phát triển mới, nổi bật là khả năng tàng hình, tốc độ cao, hỏa lực mạnh, thời gian lưu trong vùng hỏa lực của LLPK ngắn, tình huống địch trên không xuất hiện nhanh và qua đi cũng rất nhanh, chỉ tính bằng giây, bằng phút, nên việc xác định thời cơ đưa LLPK vào đánh địch có ý nghĩa rất quan trọng. Vì vậy, căn cứ vào nhiệm vụ được giao, tính chất mục tiêu phải bảo vệ và hoạt động của địch trên không để xác định thời cơ sử dụng LLPK đánh địch một cách cụ thể, tạo điều kiện cho các đơn vị chủ động đánh địch, không để lỡ thời cơ, bị bất ngờ, bảo đảm đánh chắc thắng địch ngay từ trận đầu.

Thời cơ sử dụng LLPK đánh địch trên không phải phù hợp với ý định tác chiến của cấp chiến lược, phù hợp với từng đối tượng tác chiến, nhiệm vụ được giao, trong từng trường hợp, điều kiện cụ thể. Bảo đảm các đơn vị đều phát huy tối đa hỏa lực đánh địch, tạo điều kiện tập trung đánh đúng đối tượng chủ yếu, chi viện cho nhau, nhất là khi LLPK được giao nhiệm vụ đánh địch trong các trận đánh quy mô lớn, trận đánh có ý nghĩa quyết định.

Khẩu đội pháo phòng không Trung đoàn 280 (Sư đoàn 361) luyện tập bắt mục tiêu trên không. Ảnh: Đức Giang

Đối phó với các cuộc tập kích đường không, trong chiến dịch phòng không, ta phải nghiên cứu phán đoán, dự báo khá chính xác được quy mô sử dụng lực lượng, phương tiện, hướng tiến công, mục tiêu đánh phá của địch; tổ chức, bố trí, điều chỉnh các LLPK của ta, bảo đảm sẵn sàng chiến đấu cao. Khi đánh trận mở đầu trong chiến dịch phòng không phải căn cứ vào ý định tác chiến chiến dịch, địa bàn khu vực tác chiến, hoạt động của địch và khả năng của LLPK để sử dụng cho phù hợp.

Sử dụng LLPK đúng thời cơ là yếu tố quan trọng để đạt hiệu quả chiến đấu cao. Thời cơ sử dụng LLPK đánh địch trên không là khi địch sử dụng các loại máy bay ném bom, máy bay chiến đấu chiến thuật đánh phá trực tiếp vào các mục tiêu mà LLPK bảo vệ và theo ý định của cấp chiến lược; trong đó, cần tập trung nỗ lực cho các trận đánh lớn, trận đánh quyết định. Với từng trận đánh cụ thể, thời cơ sử dụng LLPK đánh địch cũng khác nhau. Vì vậy, căn cứ vào tình hình thực tế để xác định thời cơ đánh đối với từng đối tượng cụ thể, đáp ứng với mọi tình huống diễn ra trên chiến trường.
 

Kíp chiến đấu tên lửa phòng không Trung đoàn 238 (Sư đoàn 363) bắn đạn thật. Ảnh: Hiếu Giang

Để nắm bắt, tận dụng hiệu quả thời cơ chiến đấu giành thắng lợi, LLPK phải có quá trình chuẩn bị chu đáo, tạo thế trận và bố trí lực lượng hợp lý, huấn luyện thuần thục theo các phương án tác chiến. Trong quá trình tạo lập thế trận của LLPK cần phải kết hợp chặt chẽ giữa mưu kế, thế trận và thời cơ. Đây là nội dung quan trọng hàng đầu của nghệ thuật sử dụng lực lượng, thể hiện tập trung nhất, cao nhất việc dùng mưu của người chỉ huy để lập thế ta, phá thế địch, khoét sâu chỗ yếu của địch trong quá trình sử dụng LLPK đách địch trên không. Khi tạo lập được thế trận có lợi, LLPK ba thứ quân có điều kiện phát huy sức mạnh tổng hợp để tập trung hỏa lực đánh địch, đạt hiệu quả tác chiến cao.

Thế trận của LLPK bao gồm xây dựng thế trận bố trí ban đầu và khi chuyển hóa thế trận trong quá trình tác chiến. Muốn tạo được thế trận LLPK có lợi theo yêu cầu tác chiến của chiến trường, LLPK cần phải: Tổ chức, bố trí lực lượng để có thể tạo thế đánh ngăn chặn địch từ xa; đánh địch ở mọi hướng, mọi độ cao, tạo thế đánh phá sự liên kết giữa các lực lượng yểm trợ, gây nhiễu, trinh sát và lực lượng đánh phá của địch. Tổ chức phục kích để đánh địch trên các đường bay, tạo thế đánh bất ngờ, nâng cao hiệu quả tác chiến trên tất cả các hướng trọng điểm. Bố trí lực lượng thành nhiều vòng, nhiều tuyến, tập trung trên hướng chủ yếu để tạo thế trận đánh liên tục vào các tốp mục tiêu quan trọng trên dọc đường bay, từ xa đến gần. Bố trí các trận địa phòng không phải phân tán để phòng, chống vũ khí công nghệ cao và tác chiến điện tử của địch, nhưng phải bảo đảm yêu cầu về mật độ hỏa lực cần thiết và chi viện được cho nhau liên tục.

Trong điều kiện tác chiến mới, việc tạo lập thế trận và chuyển hóa thế trận của LLPK phải rất linh hoạt. Việc chuyển hóa dựa vào thế trận phòng không của khu vực phòng thủ tỉnh (thành phố) và thế trận phòng không trên từng chiến trường, triệt để tận dụng thế thiên hiểm của địa hình và cải tạo địa hình để xây dựng thế trận phòng không hiểm hóc, vững chắc, cơ động, có chiều sâu, bảo đảm đánh địch từ xa vào gần, tập trung trên hướng, khu vực tác chiến chủ yếu. Xây dựng hệ thống công sự, trận địa, đường cơ động liên hoàn, có trận địa chính, trận địa dự bị, trận địa giả, trận địa nghi binh; bảo đảm tốt công tác ngụy trang, nghi binh, giữ bí mật lực lượng, phương tiện, không để địch trinh sát, phát hiện, đánh phá. Hiệp đồng chặt chẽ với không quân tiêm kích và các LLPK quân khu, quân đoàn, địa phương tạo thế trận đánh địch tiến công hỏa lực đường không rộng khắp trên chiến trường, chi viện hỗ trợ cho nhau, tạo điều kiện cho lực lượng LLPK quốc gia tập trung bảo vệ các mục tiêu, khu vực mục tiêu trọng điểm của đất nước.

Thiếu tướng, TS LÊ HUY VỊNH
(Lược trích tham luận tại hội thảo khoa học "Quân chủng Phòng không-Không quân với sự nghiệp bảo vệ bầu trời Tổ quốc")