Cải tiến hệ thống phanh ô-tô hệ Gaz

Sử dụng trong điều kiện khí hậu nhiệt đới nóng, ẩm, hệ thống phanh của xe ô-tô họ Gaz do Liên Xô (trước đây), LB Nga hiện nay sản xuất thường có tuổi thọ thấp. Để bảo đảm khả năng cơ động, an toàn khi lưu hành và phục vụ huấn luyện, SSCĐ hiệu quả, nhóm cán bộ nghiên cứu của Chi nhánh ven biển (Trung tâm nhiệt đới Việt-Nga) đã tập trung nghiên cứu cải tiến, sử dụng hệ thống phanh xe ô-tô họ Gaz có tuổi thọ cao, phù hợp điều kiện nước ta.

Sau khi khảo sát tình trạng hư hỏng của hệ thống phanh, nhóm nghiên cứu do thạc sĩ Bùi Bá Xuân, Trưởng phòng độ bền nhiệt đới chủ trì, đã xác định: Nguyên nhân là do các cúp-ben bánh xe bị trương nở, dẫn đến bó kẹt xi-lanh bánh xe hoặc cúp-ben co lại, làm rò rỉ dầu phanh. Các pít-tông, xi-lanh bị sét, gỉ, dẫn đến bó kẹt xi-lanh bánh xe, làm cho dầu phanh không hoàn hồi được. Hơn nữa, hệ thống phanh dầu một dòng của xe họ Gaz có độ tin cậy không cao, chỉ cần có sự rò rỉ dầu phanh ở một số bánh xe cũng dẫn đến mất hiệu quả của cả hệ thống phanh. Các nhà khoa học đã nghiên cứu thiết kế, thay đổi kết cấu một số chi tiết của hệ thống phanh, làm cho chúng ít bị ảnh hưởng bởi yếu tố môi trường. Cúp-ben bánh xe được thay thế bằng vòng đệm siêu cao su sẵn có trên thị trường. Các pít-tông đường kính 35mm, 38mm được gia công bảo đảm có thành dày, đạt độ bền thiết kế, đường kính ngoài, độ dài pít-tông như cũ. Trên pít-tông tiện hai rãnh rộng 4,5mm, sâu 3,6mm. Pít-tông chế tạo bằng hợp kim nhôm và được a-nốt hóa nên có khả năng chống han gỉ, tăng độ bền hơn. Do thay đổi kết cấu một số chi tiết, các nhà khoa học đã tính toán lại toàn bộ hệ thống phanh bảo đảm các yêu cầu kỹ thuật.

Hệ thống phanh xe ô-tô họ Gaz sau cải tiến đã lắp thử nghiệm trên các xe Gaz-66, Gaz-53 của Chi nhánh ven biển, Trường kỹ thuật ô-tô khu vực miền Trung, phân đội thông tin 15 (Binh chủng Thông tin liên lạc), Đoàn bộ binh B05 (Quân khu 5)... Các xe ô-tô thử nghiệm đều bị hư hỏng toàn bộ hệ thống phanh trước khi lắp phanh cải tiến. Các xe ô-tô lắp hệ thống phanh mới cho kết quả hoạt động tốt, khi đạp phanh, xi-lanh chính đều hồi về hoàn toàn, không bị bó kẹt hoặc trả về chậm, không xảy ra tình trạng rò rỉ dầu phanh, quãng đường phanh từ 8 đến 10 mét. Sau 5 năm sử dụng, hệ thống phanh xe cải tiến của xe họ Gaz khẳng định tính ưu việt như độ bền cao, chịu đựng tốt trong điều kiện môi trường làm việc khắc nghiệt, khí hậu nhiệt đới nóng, ẩm, không khí có độ mặn cao. Giá thành cải tạo một hệ thống phanh phù hợp, không đòi hỏi công nghệ cao nên dễ áp dụng ở các đơn vị cơ sở.

NGUYỄN BÙI VŨ