Đồng bộ vũ khí trang bị kỹ thuật (VKTBKT) ngành tên lửa-khí tài đặc chủng là một trong những nội dung quan trọng của công tác bảo đảm trang bị nhằm đáp ứng yêu cầu tác chiến, huấn luyện và sẵn sàng chiến đấu. VKTBKT tên lửa-khí tài đặc chủng bao gồm các tổ hợp tên lửa đất đối đất, đất đối hải, tên lửa chống tăng, pháo tự hành và các loại ra-đa, khí tài trinh sát pháo binh đặc chủng... Sự đa dạng về chủng loại vũ khí, khí tài khiến cho việc đồng bộ có những đặc trưng riêng, phức tạp, đòi hỏi những quy trình công nghệ phù hợp với từng loại. Đồng bộ VKTBKT thường theo hai dạng chính là đồng bộ theo trang bị và đồng bộ theo đơn vị.

Đồng bộ theo trang bị bao gồm bảo đảm các chi tiết, cơ cấu, cụm máy cấu thành VKTBKT, phụ tùng, linh kiện và các trang thiết bị đi kèm để vũ khí, khí tài hoạt động đúng tính năng kỹ thuật, chiến thuật và có dự phòng. Danh mục đồng bộ theo trang bị do các nhà máy sản xuất hoặc cơ quan chuyên ngành quy định. Có hai mức đồng bộ theo trang bị là bảo đảm đầy đủ cho VKTBKT hoạt động đúng tính năng và bảo đảm đầy đủ, bao gồm cả các trang bị đi kèm, có dự phòng. Đồng bộ theo đơn vị rộng hơn, không chỉ bảo đảm đầy đủ số lượng, chủng loại VKTBKT biên chế cho từng loại hình đơn vị, mà còn phải đạt chất lượng tốt, đáp ứng yêu cầu huấn luyện, chiến đấu. Chỉ huy các cấp, ngành tham mưu tổ chức bảo đảm đồng bộ theo đơn vị; ngành kỹ thuật bảo đảm đồng bộ theo trang bị. Công tác đồng bộ VKTBKT tên lửa-khí tài đặc chủng cũng được triển khai theo các hình thức trên.

Các tổ hợp tên lửa đất đối đất, đất đối hải, tên lửa chống tăng bao gồm các thành phần đồng bộ: Bệ phóng, đạn, nhiên liệu, thuốc phóng, thuốc nổ, ngòi nổ; các trang bị bổ trợ, bảo đảm và huấn luyện... Trang bị bổ trợ của tên lửa gồm các hệ thống ra-đa, thiết bị điều khiển, xe chuyên chở tên lửa, đạn dược, thiết bị nâng hạ tên lửa, giá nạp đạn, xe nạp nhiên liệu. Nhóm bảo đảm có trang bị kiểm tra tên lửa, thiết bị khí nén, máy phát điện hoặc hệ thống biến áp đổi điện, xe công trình sửa chữa và xe cứu kéo. Tổ hợp tên lửa đất đối đất R-17E do LB Nga chế tạo có các thành phần đồng bộ chính gồm: Tên lửa 8K14E, hệ thống bệ phóng 9P117, các thiết bị trinh sát-điều khiển, xe chuyên chở nạp đạn, xe nạp nhiên liệu tên lửa, xe đo, ra-đa khí tượng RMS-1... Trong các dự án cải tiến, nâng cao tính năng kỹ thuật, chiến thuật của tên lửa đất đối đất, đất đối hải và tên lửa chống tăng, công tác đồng bộ được chú trọng, từng bước thay thế bằng các thiết bị, khí tài tiên tiến hơn. Nhóm tên lửa đất đối đất R-17E khi cải tiến, nâng cấp được đồng bộ khí tài thông tin, thiết bị đo đạc, sử dụng la-bàn 1G-17 thay các la-bàn 1G-5, 1G-9; thay các ra-đa khí tượng cũ RMS-1 bằng các ra-đa khí tượng mới, có độ tin cậy cao hơn. Tên lửa đất đối hải P-28 được cải tiến, nâng cấp thành P-28M, đồng thời được đồng bộ, ứng dụng công nghệ mới vào bảo quản, cất giữ nhằm duy trì hệ số kỹ thuật cao nhất. Các tổ hợp tên lửa P-21, P-22 cũng được cải tiến, từng bước thay thế vật tư kỹ thuật đặc chủng phục vụ cho đồng bộ, như đã cải tiến bộ quang trở điện cho các tổ hợp tên lửa này. Tên lửa chống tăng được nghiên cứu cải tiến mạnh mẽ nhất, do chúng được sản xuất với số lượng lớn và xuất khẩu sang nhiều nước ở cả dạng vũ khí và chuyển giao công nghệ. Việc đồng bộ tên lửa chống tăng bao gồm cả các trang bị đi kèm như thiết bị luyện phóng, đài điều khiển, máy sấy silicagen... Các chương trình cải tiến, nâng cấp tên lửa chống tăng Igla; nâng cao tính năng tên lửa Malyutka thành Malyutka-2 đáp ứng yêu cầu chiến đấu trong chiến tranh hiện đại.

Khí tài đặc chủng, ra-đa pháo binh và pháo tự hành có yêu cầu đồng bộ phức tạp do phải bảo đảm nhiều khối thiết bị, phụ tùng, vật tư kỹ thuật đi kèm đúng chủng loại. Việc cải tiến khí tài đặc chủng, ra-đa pháo binh đang triển khai theo hướng ứng dụng vật liệu mới, thay thế các linh kiện điện tử bằng các linh kiện bán dẫn, kỹ thuật số kết nối với máy tính số bảo đảm hoạt động tin cậy, cho kết quả chính xác. Các loại ra-đa khí tượng ngoài việc được đồng bộ, còn được cải tiến, hiện đại hóa để nâng cao tính năng kỹ thuật, chiến thuật, điển hình như các dự án cải tiến ra-đa MARS-1, CHAP-10... Các chương trình, dự án cải tiến khí tài thông tin, chỉ huy, thiết bị điều khiển bắn đồng bộ cho pháo tự hành, đồng thời nâng cấp hệ truyền động, khả năng bảo vệ khiến pháo tự hành không ngừng nâng cao tính năng và hiệu suất chiến đấu.

Quân đội ta được trang bị số lượng lớn VKTBKT tên lửa-khí tài đặc chủng, do nhiều đơn vị quản lý, bảo đảm kỹ thuật. Đây là các hệ thống vũ khí, khí tài công nghệ cao, chủ yếu do nước ngoài chế tạo, nên công tác đồng bộ gặp nhiều khó khăn. Ngành kỹ thuật tên lửa-khí tài đặc chủng đã nghiên cứu, xây dựng các quy trình công nghệ khai thác, niêm cất, bảo quản, cất giữ và đồng bộ phù hợp với từng chủng loại. Cơ quan chuyên ngành triển khai biên soạn tài liệu phục vụ khai thác, cải tiến, nâng cấp các loại tên lửa đất đối đất, đất đối hải, tên lửa chống tăng, pháo tự hành và các loại khí tài, ra-đa đặc chủng pháo binh. Hoạt động nghiên cứu, chế tạo vật tư kỹ thuật, phụ tùng phục vụ đồng bộ vũ khí, khí tài được chú trọng. Nhà nước, Bộ Quốc phòng đầu tư, triển khai nhiều chương trình nghiên cứu phát triển trọng điểm; dự án cải tiến, nâng cấp tên lửa-khí tài đặc chủng hiện có trong trang bị. Các đơn vị có trang bị và quản lý tên lửa-khí tài đặc chủng chủ động nghiên cứu cải tiến kỹ thuật, áp dụng quy trình công nghệ, tổ chức hội thao, hội thi cấp cơ sở và toàn quân, nhờ vậy chất lượng kỹ thuật của VKTBKT được giữ vững. Ngành tên lửa-khí tài đặc chủng đã đồng bộ cho nhóm vũ khí, khí tài SSCĐ đạt 100%; tổ chức sản xuất vật tư kỹ thuật để đồng bộ, góp phần duy trì chất lượng kỹ thuật VKTBKT tốt, đáp ứng nhiệm vụ huấn luyện và dự trữ lâu dài của quân đội.

LÊ PHƯƠNG-ĐÌNH XUÂN