Bài 1: Chủ động hướng nghiệp

LTS: Tuyển sinh quân sự (TSQS) là quá trình tuyển chọn những thanh niên có phẩm chất đạo đức, trình độ văn hóa, thể lực tốt tạo nguồn cho quân đội. Cùng với hệ thống các trường đại học, cao đẳng, trung học chuyên nghiệp trong cả nước, các học viện, trường trong quân đội đã hoàn thành công tác TSQS năm 2008. Trong loạt bài này, chúng tôi xin đề cập đến một số kinh nghiệm tiến hành công tác tuyển sinh qua khảo sát tại một số học viện, trường quân đội.

Bài 1: Chủ động hướng nghiệp

Trước hết vẫn là nhận thức

Hiện nay việc hướng nghiệp và tư vấn tuyển sinh trong các trường đại học, cao đẳng đang bị coi nhẹ... Sau tốt nghiệp THPT, nhiều học sinh lúng túng không biết thi đại học hay cao đẳng; thi trường nào; vào ngành gì?...

Nhận thức rõ vấn đề ấy, mấy kỳ tuyển sinh vừa qua, Cục Nhà trường – Cơ quan Thường trực Ban TSQS Bộ Quốc phòng đã tham mưu cho Bộ Quốc phòng chỉ đạo Ban TSQS các cấp phối hợp chặt chẽ với cấp ủy, chính quyền, các cơ quan, ban ngành, đoàn thể của địa phương tăng cường công tác tuyên truyền hướng nghiệp. Tại các tỉnh Nam Định, Hưng Yên, Bắc Giang, Phú Thọ, Yên Bái... chúng tôi đã nghe được những thông tin có liên quan đến tuyển sinh quân sự trên hệ thống đài truyền thanh nội bộ của huyện, xã. Ban Tuyển sinh, cán bộ tuyển sinh quân sự còn về các trường THPT để phối hợp giới thiệu các quy định về tuyển sinh quân sự và những thông tin về từng học viện, trường, từng ngành nghề đào tạo để định hướng cho học sinh lựa chọn.

Qua nắm tình hình của các đoàn, Ban TSQS Bộ Quốc phòng nhận thấy công tác tuyên truyền hướng nghiệp quân sự ở từng địa phương, từng trường và từng gia đình rất khác nhau. Chẳng hạn kỳ TSQS năm 2007, tỉnh Ninh Bình có hơn 900 thí sinh đăng ký dự thi vào các trường trong quân đội. Ban TSQS các huyện, thành phố, thị xã đã tổ chức sơ tuyển, khám tuyển sức khỏe và đã tuyển chọn được 759 thí sinh đủ điều kiện dự thi, đã có 128 thí sinh trúng tuyển vào các học viện, trường quân đội. Năm 2008, tỉnh Hưng Yên có 516 thí sinh đăng ký tham gia dự thi TSQS. Kết quả, đã có 102 thí sinh trúng tuyển. Thế nhưng lại có những địa phương con số này chỉ là vài chục và số lượng trúng tuyển cũng rất khiêm tốn... Thực tế cho thấy nơi nào nhà trường, chính quyền các địa phương nhận thức đúng về công tác TSQS thì nơi đó số lượng đăng ký dự thi nhiều và tỷ lệ trúng tuyển cũng cao... Tuy nhiên do tuyên truyền hướng nghiệp, tư vấn TSQS vẫn làm theo kiểu mùa vụ nên nội dung chưa sâu và địa bàn chưa rộng. Ở một số địa phương, thí sinh có nguyện vọng thi vào các trường quân sự vẫn bị “phó mặc” nên các em phải tự tư vấn cho mình bằng cách tìm đọc tài liệu hướng dẫn.

Các mô hình, sáng kiến cải tiến thiết bị, khí tài do cán bộ, giáo viên Trường sĩ quan Phòng hóa nghiên cứu chế tạo phục vụ huấn luyện, giảng dạy. Ảnh: Đình Xuân

So với các trường dân sự công tác tuyên truyền hướng nghiệp trong TSQS được quan tâm hơn. So với những năm trước đây nội dung tuyên truyền hướng nghiệp TSQS đã được cụ thể hóa. Ngoài việc photo, in ấn, phát hành các văn bản, tài liệu hướng dẫn TSQS, trước khi tổ chức các đợt đi tuyên truyền hướng nghiệp, Ban TSQS Bộ Quốc phòng cũng như Ban TSQS các đơn vị, địa phương đều chuẩn bị nội dung giới thiệu chi tiết về từng trường, từng ngành học. Trong đợt đi tuyên truyền, tư vấn tuyển sinh quân sự các địa phương, Ban Tuyển sinh quân sự Bộ Quốc phòng còn dự kiến các câu hỏi và các nội dung để giải đáp cho học sinh.

Tuy nhiên, trao đổi với chúng tôi một nhóm thí sinh dự thi vào Học viện Quân y cho rằng để tăng tính hiệu quả tuyên truyền hướng nghiệp, tư vấn nghề, cần có tài liệu nghiên cứu, giới thiệu sâu hơn về trường lớp, ngành nghề đào tạo... Bộ tài liệu hướng dẫn tuyển sinh quân sự và nội dung mà các học viện, trường của quân đội quảng bá trên báo chí thông tin còn đơn giản, chủ yếu mới chỉ đi vào giới thiệu về mã trường, môn thi, chỉ tiêu tuyển sinh, địa điểm và vài nét khái lược về bước phát triển của trường... Học sinh rất muốn biết sâu hơn đặc thù, các yêu cầu, môi trường đào tạo... của trường, của ngành học. Do không nắm được những thông tin cần thiết nên trên thực tế kỳ thi năm 2007 đã có một số em đăng ký dự thi và trúng tuyển vào một số trường quân đội nhưng sau khi nhập học thấy không phù hợp với khả năng điều kiện của mình nên đã xin thôi học.

Phương pháp hướng nghiệp cần đổi mới

Hiệu quả của các đợt tuyên truyền hướng nghiệp chưa được như mong muốn, một trong những nguyên nhân là do phương pháp chậm đổi mới. Tại trường THPT Nguyễn Huệ (TP Yên Bái, tỉnh Yên Bái) chúng tôi đã có dịp tiếp xúc với một số học sinh có nguyện vọng thi vào các học viện, trường quân đội và nhận thấy hoạt động tuyên truyền hướng nghiệp thì năm nào Ban Tuyển sinh quân sự địa phương cũng làm nhưng chủ yếu là theo cách tập trung học sinh toàn khối đọc, quán triệt, phổ biến quy chế, hướng dẫn... Học sinh rất khó tiếp thu những chương, mục, điều khoản... từ các văn bản. Nhưng nếu việc giới thiệu về các học viện, trường trong quân đội được xây dựng thành những phim tài liệu chiếu trên màn hình hoặc việc giới thiệu các khâu, các bước trong quy trình tuyển sinh được gắn với hình ảnh minh họa trên màn hình... thì chắc chắn sẽ thu hút sự chú ý của học sinh hơn... Dư luận chung cho rằng công tác tuyên truyền hướng nghiệp, nhất là tuyên truyền hướng nghiệp quân sự cần phải cải tiến làm sao để đa dạng hóa nội dung sinh động về phương pháp thì mới có tác dụng định hướng cho thí sinh.

Nhóm phóng viên Quốc phòng-An ninh