Chỉ có hơn hai giờ đồng hồ cơn bão tràn qua, song do sức gió quá mạnh, giật cấp 10-12, nên vùng biển Bà Rịa – Vũng Tàu (BR-VT) đã phải hứng chịu hậu quả thiên tai vô cùng nặng nề. Thành phố Vũng Tàu, thị xã Bà Rịa và toàn bộ các huyện ven biển bị mất điện, hệ thống thông tin, liên lạc bị cô lập... Bà Rịa-Vũng Tàu là tỉnh bị thiệt hại nặng nề nhất cả nước từ bão số 9...

Đêm kinh hoàng

Bà Rịa - Vũng Tàu cây đổ ngổn ngang sau bão (ảnh Vnn)

Sáng ngày 5-12, từ Thành phố Hồ Chí Minh, chúng tôi xuôi Quốc lộ 51 về vùng tâm bão Bà Rịa-Vũng Tàu. Đến địa phận thị xã Bà Rịa, chúng tôi thực sự bàng hoàng khi chứng kiến những hình ảnh đổ nát, hoang tàn. Dọc hai bên đường, những căn nhà đổ sập, những mái ngói, mái tôn bị hất tứ tung. Các giàn sắt cao hàng chục mét gắn bảng quảng cáo, tranh cổ động bị đổ; cột điện, cây cối bị hất tung nằm chỏng chơ dọc ruộng lúa... Thành phố Vũng Tàu xinh đẹp, thơ mộng là thế, mà nay ngổn ngang những đống đổ nát. Những đoàn khách du lịch đứng dọc bờ biển với ánh mắt thất thần như không hiểu chuyện gì vừa xảy ra. Chị Nguyễn Thu Nga, một du khách đến từ Hà Nội, nghỉ tại khách sạn trên đường Thùy Vân bàng hoàng kể lại:

- Tôi đang ngủ bỗng giật mình tỉnh giấc. Cái khách sạn 8 tầng rung lên bần bật như chực đổ ụp xuống biển. Tôi hoảng quá, mở cửa sổ nhìn ra ngoài, không ngờ bị bão thốc vào, tôi cố hết sức để đóng cửa sổ lại nhưng không được. Trong cơn bão gầm gào, tôi nghe những tiếng đổ nát ghê người, những mái tôn bay vèo vèo, va vào nhau loảng xoảng và cả tiếng người la hét hoảng loạn...

Nhiều khu vực trong nội ô thành phố ngổn ngang những cảnh đổ nát. Phường 11 đa số nhà dân đều bị tốc mái, mặc dù đều là nhà tường xây, lợp mái tôn. Trên đỉnh núi Nhỏ, giàn ăng ten và chảo tiếp sóng truyền hình bị đổ sập, văng xa hàng chục mét, làm cho hệ thống phát thanh, truyền hình toàn tỉnh bị tê liệt hoàn toàn. Ông Hà Văn Nghĩa, Phó giám đốc Sở NN&PTNT, thường trực Ban Chỉ huy PCLB tỉnh cho biết: cơn bão đổ bộ vào 3-4 giờ sáng ngày 5-12. Mặc dù các địa phương đã triển khai đồng bộ các biện pháp phòng, chống bão, song do cường độ bão quá lớn, kèm theo gió giật cấp 10-12, nên đã vượt khỏi tầm kiểm soát của lực lượng phòng, chống. Đây là trận bão lớn nhất, gây hậu quả nặng nề nhất trên địa bàn tỉnh từ trước đến nay. Phạm vi thiệt hại ở hầu hết các địa phương trong tỉnh, song nặng nhất là thành phố Vũng Tàu và các huyện: Long Điền, Long Đất, Đất Đỏ, Xuyên Mộc...

Buổi trưa cùng ngày, chúng tôi đến huyện Đất Đỏ, địa bàn tâm bão đi qua và tàn phá dữ dội. Giữa tiết trời nắng oi ả, không ai có thể tưởng tượng được, chỉ cách đây mấy tiếng đồng hồ, một trận cuồng phong vừa đi qua. Trụ sở UBND huyện bị tốc mái tứ tung, làm cho các cuộc họp của các ban, ngành phải triển khai gấp gáp. Doanh trại của Ban CHQS huyện cũng trong cảnh tương tự. Nhiều khu dân cư hai bên đường chỉ còn lại mấy căn nhà xiêu vẹo trên đống đổ nát. Xã Phước Hội, hầu như không còn căn nhà nào nguyên vẹn, trong đó ấp Phước Lộc gần như bị san phẳng hoàn toàn. Vợ chồng anh Dương Văn Truyện, ở ấp Phước Lộc chỉ giữ được duy nhất chiếc xe máy, là tài sản đáng giá. Anh Truyện nghẹn ngào:

- Bao nhiêu năm làm ăn dành dụm, giờ trắng tay. Sắp tới không biết phải sống ra sao? Dù sao gia đình tui cũng còn may mắn, không ai bị chết.

Đến các ấp, xã, chúng tôi không cầm được nước mắt khi chứng kiến cảnh tang thương của các gia đình bị nạn. Tại các huyện vùng tâm bão đi qua, hầu như ấp nào, khu dân cư nào cũng có người chết và bị thương...

Mệnh lệnh từ trái tim chiến sĩ

Đến Bộ CHQS tỉnh Bà Rịa-Vũng Tàu, chúng tôi chỉ gặp được các đồng chí làm nhiệm vụ trực ban tác chiến, còn lại đều đã tỏa về các vùng quê giúp dân. Mặc dù nhiều căn nhà trong Sở Chỉ huy đã bị tốc mái, hư hỏng, song chấp hành mệnh lệnh của người chỉ huy, tất cả tạm gác lại để tập trung lo cho dân. Ngay trong đêm, khi cơn bão bắt đầu đổ bộ vào đất liền, các đại đội của tiểu đoàn 45 theo lệnh đã hành quân cấp tốc về các huyện Đất Đỏ, Long Điền để ứng cứu nhân dân. Sáng sớm, chưa kịp ăn trọn bát cơm, thượng tá Đinh Văn Hùng, Trưởng Ban Dân vận Bộ CHQS tỉnh đã tức tốc cùng anh em đến huyện Đất Đỏ. Gặp tôi, giọng anh bùi ngùi nhưng cương quyết:

- Bây giờ là lúc phải tập trung mọi nguồn lực để cứu tính mạng của nhân dân, giúp các gia đình có thân nhân bị chết lo ma chay chu đáo. Số người bị thương đang rất nhiều, chúng tôi sẵn sàng hiến máu cứu dân.

Lực lượng bộ đội thường trực và DQTV đã được huy động tối đa trong toàn tỉnh để phòng, chống và khắc phục hậu quả bão số 9. Trong ngày 5-12, thực hiện chỉ đạo của tỉnh, cán bộ, chiến sĩ Bộ CHQS tỉnh phối hợp với các đơn vị bộ đội Hải quân, Biên phòng... đã triển khai các phương án khẩn cấp, tìm kiếm, cấp cứu dân. Đại tá Lương Việt Hùng, Đoàn trưởng Đoàn M.71 Hải quân cho biết: Đơn vị chỉ để lại lực lượng thường trực tác chiến, còn lại đã triển khai ứng cứu dân cả trên biển và đất liền. Đơn vị đã điều 10 tàu tỏa đi các ngả tìm kiếm, ứng cứu. Hàng trăm cán bộ, chiến sĩ được điều động đi giúp ngành giao thông dọn dẹp, khắc phục ách tắc giao thông trên các tuyến đường. Đoàn M.71 đã đón nhận 70 người dân bị nạn đến tạm trú và chăm lo nơi ăn, chốn ở cho bà con trong doanh trại. Trường Trung học Biên phòng cũng đã huy động gần 300 cán bộ, chiến sĩ đi giúp dân dựng nhà cửa sau bão. Hầu hết các đồn Biên phòng trên địa bàn tỉnh đã nhận cưu mang những người dân bị nạn, lo nơi ăn, nghỉ chu đáo.

Buổi chiều, chúng tôi đến Ban CHQS huyện Long Điền. Tại các căn nhà lành lặn trong doanh trại, các đồng chí sĩ quan trực ban đang hướng dẫn cho bà con vừa được chuyển đến, sắp xếp nơi ăn ở. Thượng tá Nguyễn Hữu Quỷnh, Chỉ huy trưởng Ban CHQS huyện cho biết: Từ sáng sớm nay, Ban CHQS huyện đã tổ chức lực lượng gồm 290 cán bộ, chiến sĩ, dân quân, cùng 4 xe ô tô đi xuống các xã làm nhiệm vụ ứng cứu, sơ tán dân. Tất cả các hộ bị đổ sập, hư hỏng nhà cửa được chuyển đến tạm trú an toàn, chu đáo tại các trường học, nhà thờ, doanh trại quân đội... Kiên quyết không để dân thiếu cái ăn, cái mặc.

Bà Nguyễn Thị Tào, 70 tuổi, ở xã Tam Phước nắm tay chúng tôi nghẹn ngào: “Nhà tui bị sập hết rồi, được các anh bộ đội đón về đây động viên, lo ăn ở chu đáo, tui cảm động lắm”.

Chúng tôi đã chứng kiến nhiều câu chuyện rất cảm động. Rất nhiều đồng chí sĩ quan có nhà cửa bị đổ sập, vẫn bám đơn vị đi giúp dân. Một số đồng chí đang bị cảm cúm (Bà Rịa-Vũng Tàu đang có dịch cúm) nhưng vẫn gượng dậy làm nhiệm vụ. Thiếu tá Nguyễn Văn Tình, Thiếu tá Trần Văn Hóa... là những ví dụ điển hình. Khi chúng tôi hỏi chuyện, anh Tình nói: “Nhà mình sập nhưng mình còn có doanh trại. Bà con khó khăn hơn nhiều, lo cho bà con đã, nhà mình tính sau”.

Tính đến chiều ngày 5-12, hầu hết các hộ gia đình bị nạn đã được đưa về tạm trú tại các địa điểm tập trung. Cuộc họp khẩn cấp của thường vụ Tỉnh ủy và Ban Chỉ huy PCLB tỉnh đã quyết định, tập trung mọi nguồn lực lo ứng cứu tính mạng của nhân dân, ổn định an ninh trật tự địa bàn, khắc phục thiệt hại về nhà cửa, tài sản. Trước mắt, tỉnh trích ngân sách hỗ trợ gia đình có người thiệt mạng 3 triệu đồng/người để lo ma chay. Các trường hợp bị thương được hỗ trợ 1 triệu đồng/người. Các bệnh viện trên địa bàn tập trung mọi nỗ lực cấp cứu dân. Một số bệnh viện dù đã bị tốc mái, hư hỏng nhà cửa song các y, bác sĩ vẫn tận dụng thời gian cứu dân, tạm gác công việc sửa sang. Trao đổi với chúng tôi qua điện thoại, Đại tá Mã Thành Sơn, Chính ủy Bộ CHQS tỉnh khẳng định: Cán bộ, chiến sĩ LLVT trên địa bàn tỉnh sẽ thực hiện mọi nhiệm vụ giúp dân khắc phục hậu quả bão số 9 bằng chính mệnh lệnh từ trái tim...

Và những điều “giá như”...

Trong lúc nước mắt, mồ hôi của hàng nghìn, hàng vạn người dân vùng tâm bão đang quyện vào nhau, nói về những chuyện “giá như” quả không nên, song chúng tôi vẫn lấy làm tiếc, vì lẽ ra hậu quả của cơn bão sẽ giảm đi nhiều, nếu người dân có ý thức chủ động phòng tránh tốt hơn. 16 người dân mất tích đều là nạn nhân của sự chủ quan. Đó là những người nuôi cá bè ven biển, mặc dù đã được vận động di dời, nhưng vẫn cố tình ở lại. Trong lúc các phương án phòng, chống của tỉnh đều hướng ra biển, với đối tượng là ghe, tàu và ngư dân (thực tế thiệt hại về ghe tàu là rất nhỏ), thì ở đất liền lại rất chủ quan. Tìm hiểu thực tế, chúng tôi thấy ngoại trừ những khu vực nguy hiểm được xác định phải di dời dân khẩn cấp, người dân các vùng quê đều không triển khai các phương án cần thiết như chằng, chống nhà. Nếu các biện pháp này được thực hiện tốt, chắc chắn số lượng nhà tốc mái không phải là con số quá lớn như vậy.

PHAN TÙNG SƠN