QĐND - Tháng 9 năm ngoái, ngay sau ngày Đoàn cán bộ chính trị quân sự cấp cao nước ta do Thượng tướng Ngô Xuân Lịch, Bí thư Trung ương Đảng, Chủ nhiệm Tổng cục Chính trị dẫn đầu sang thăm hữu nghị chính thức nước CHND Trung Hoa về nước, tôi đến kể với Thiếu tướng Vũ Hiệp Bình, Phó chính ủy BTL Bộ đội Biên phòng về hiệu quả của Biên phòng hai nước tuần tra song phương (TTSP) mà Thiếu tướng Dương Thành Hi, Chính ủy Quân khu tỉnh Vân Nam (Trung Quốc) thông báo với đoàn ta.

Thiếu tướng Vũ Hiệp Bình không lấy làm ngạc nhiên. Anh cho biết, TTSP là một trong những phương thức để thực hiện thỏa thuận Hợp tác Biên phòng giữa Bộ Quốc phòng hai nước ký ngày 27-8-2007. Nhưng khởi nguồn của TTSP phải kể đến sáng kiến của Bộ Chỉ huy BĐBP tỉnh Lào Cai từ tháng 11-2005. Đồn Biên phòng 247 Bản Lầu (Việt Nam) và Tiểu đoàn BĐBP Nam Khê (Trung Quốc) có vinh dự là đơn vị biên phòng đầu tiên của hai nước tổ chức TTSP, thống nhất mỗi tháng luân phiên tổ chức một lần. Theo thỏa thuận thì hai bên TTSP nhằm duy trì hòa bình, ổn định và trật tự bình thường ở khu vực biên giới hai nước…

Đại tá Bùi Đức Hạnh, Chỉ huy trưởng BĐBP tỉnh Lào Cai nói với tôi, tuyến biên giới Quốc gia thuộc địa phận tỉnh Lào Cai giáp với tỉnh Vân Nam nước bạn, dài 184,086km là tuyến biên giới tự nhiên, hầu hết sông suối về mùa khô đều cạn, nhân dân hai bên đều có quan hệ thân tộc, dòng tộc lâu đời. Đó là nguyên nhân khách quan làm nảy sinh các hoạt động vi phạm Quy chế biên giới, nhất là hoạt động buôn bán phụ nữ, trẻ em; mua bán, sử dụng trái phép các chất ma túy, vũ khí, buôn lậu… xảy ra thường xuyên. Nếu hai bên không có phối hợp, hay phối hợp mà không hiểu nhau thì thật khó khăn cho ngăn chặn sự xâm phạm, chứ chưa nói đến củng cố và phát triển mối quan hệ láng giềng hữu nghị. Từ thực tế ở cơ sở, Biên phòng tỉnh đã đề xuất tổ chức TTSP. Từ khi tổ chức TTSP thì những vi phạm đã giảm đi rõ rệt. Chỉ tính trong 2 năm 2009-2010, BĐBP tỉnh Lào Cai đã trao trả cho bạn 26 đối tượng vi phạm, tội phạm. Bạn cũng trao trả cho ta 143 đối tượng. Đó là thực tiễn sinh động khẳng định hiệu quả của TTSP trong quản lý, bảo vệ Biên giới Quốc gia ở Lào Cai.

Bộ đội Biên phòng tỉnh Lào Cai và Bộ đội Biên phòng Khu Mông Tự (Trung Quốc) kiểm tra cột mốc trên đường Tuần tra song phương. Ảnh: Đinh Việt Lào.

Đại tá Bùi Đức Hạnh cho biết, TTSP giúp cho biên phòng hai bên có điều kiện giao lưu, thông báo kịp thời cho nhau tình hình liên quan trong phối hợp quản lý, bảo vệ biên giới, thắt chặt và thúc đẩy mối quan hệ trong công tác quản lý, bảo vệ biên giới giữa lực lượng BĐBP hai bên; đồng thời kịp thời giải quyết được các vấn đề nảy sinh ngay từ cấp cơ sở, khắc phục tình trạng “bé xé ra to” và mất nhiều thời gian trong báo cáo, làm các thủ tục hành chính giải quyết khi có vụ việc xảy ra.

Đại tá Vũ Đức Nông, Phó trưởng phòng Quản lý Biên giới Việt - Trung, Bộ Tham mưu, BTL Bộ đội Biên phòng cho chúng tôi biết, thấy rõ hiệu quả từ mô hình TTSP của Lào Cai, BTL Bộ đội Biên phòng đã chỉ đạo nhân rộng trên toàn tuyến biên giới đất liền Việt-Trung và đến nay đã tổ chức TTSP được 5/7 tỉnh. Tất cả các đồn biên phòng phối hợp với Biên phòng nước bạn tổ chức TTSP đều đạt hiệu quả tốt. Hai tỉnh Lai Châu và Điện Biên chưa tổ chức TTSP được là do địa hình của 2 tỉnh quá hiểm trở, hai bên không thể đồng thời quan sát, đồng thời tuần tra như quy chế đề ra của TTSP…

Tôi được nghe Thượng tá Nguyễn Minh Tâm, Trợ lý Phòng Quản lý Biên giới Việt-Trung kể cho nghe nhiều vụ việc vốn rất phức tạp đã được các đơn vị Biên phòng hai nước giải quyết tốt.

Điển hình như vụ người dân phía Trung Quốc xâm canh sang biên giới nước ta 30m2 ở khu vực cột mốc 614. Phát hiện được, Đồn Biên phòng Cầu Yên (Việt Nam) và Trạm Biên phòng Hội Ngộ, Hội Đàm (Trung Quốc) đã phối hợp giải quyết ngay theo đúng đường biên mốc giới hai nước. Hay như ngày 26-2-2012 Trạm Hội Ngộ, Hội Đàm (Trung Quốc) gửi thư cho Đồn Biên phòng Quang Long (Việt Nam) phản ánh hộ ông Nông Văn Quang ở xóm Bản Kiểng, xã Quang Long, huyện Hạ Long, tỉnh Cao Bằng đã vi phạm trồng mía trên đường thông tầm biên giới hai nước, khu vực mốc 881-882. Nhận được thư, hai bên gặp nhau cùng ra thực địa kiểm tra và phía bạn thống nhất ông Quang vi phạm, nhưng mía còn non nên đồng ý để ông thu hoạch xong mía mới khắc phục. Đúng ngày 31-8 vừa qua, ông Quang thu hoạch mía xong đã trả lại nguyên trạng đất thông tầm.

Thượng tá Đặng Đình Thành, Đồn trưởng Đồn Quang Long nói với tôi: “Đã có hàng trăm vụ việc được giải quyết vừa thấu tình, vừa đạt lý như thế là nhờ rất nhiều vào sự hiểu biết, đoàn kết hữu nghị giữa biên phòng hai nước sau những lần TTSP”. Anh bảo, trước đây chưa TTSP có những vụ việc xâm canh “nho nhỏ” do những nguyên nhân khách quan cũng thành “chuyện to”, rất phức tạp ảnh hưởng đến quan hệ, hợp tác, hữu nghị hai nước.

Nghe anh Thành nói, tôi nhớ hơn 20 năm trước, sau khi quan hệ Việt-Trung được bình thường hóa, đoàn nhà báo chúng tôi lên Lào Cai, tối tối ngồi trên cầu Hồ Kiều nhìn trẻ em hai nước tắm chung trên dòng sông Nậm Thi; sáng sáng nghe tiếng gà gáy không phân biệt được gà bên bạn hay bên ta mới càng thấm thía việc duy trì hòa bình, ổn định và trật tự bình thường biên giới hai nước, kể cả trên đất liền và trên biển, không thể chỉ là việc riêng của bên này, hay bên kia!.

HUY THIÊM