QĐND - Hiếm có đơn vị nào như Trung tâm Công nghệ xử lý bom mìn (CNXL), chỉ sau 10 năm thành lập đã được tặng thưởng danh hiệu Đơn vị Anh hùng LLVT nhân dân và trở thành điển hình của phong trào thi đua yêu nước toàn quốc… Trước yêu cầu khắc phục hậu quả bom, mìn (KPHQBM) sau chiến tranh phục vụ phát triển KT-XH và xây dựng đất nước, ngày 24-9-1996, Bộ Quốc phòng quyết định thành lập Trung tâm CNXL bom mìn.

Quá trình phát triển của Trung tâm từ đó đến nay là quá trình liên tục phát triển cả về tổ chức biên chế và nhiệm vụ với quy mô ngày càng rộng, khối lượng ngày càng lớn và có chiều sâu. Từ một tổ chức nghiên cứu ứng dụng, Trung tâm trở thành một đơn vị đứng trong đội hình các đơn vị thực hiện nhiệm vụ SSCĐ của Binh chủng. Từ một đơn vị với biên chế quy mô nhỏ, Trung tâm trở thành đơn vị đầu ngành, có đội ngũ cán bộ, chuyên gia, nhân viên chuyên môn kỹ thuật hàng trăm người, với doanh trại, trạm xử lý, đóng quân trên nhiều địa điểm dọc chiều dài đất nước; thực hiện nhiệm vụ trên khắp các địa bàn toàn quốc, cả trên đất liền, trên biển; đã và sẽ tham gia rà phá XLBM trên đất nước bạn Lào, Cam-pu-chia.

Cán bộ Trung tâm CNXL bom, mìn (Binh chủng Công binh) hướng dẫn cách sử dụng một số loại máy dò tìm bom, mìn, vật nổ cho cán bộ, chiến sĩ đơn vị. Ảnh: Trần Lâm.

Nhiều chức năng của Trung tâm được hình thành từ những nhiệm vụ cụ thể. Chẳng hạn, sau đợt xử lý thành công khối lượng lớn bom cấp 5 năm 1998, Trung tâm được Bộ Tổng tham mưu giao thêm nhiệm vụ xử lý bom đạn cấp 5. Có nhiệm vụ Trung tâm được giao ngay từ đầu, nhưng do yêu cầu thực tiễn, quy mô công việc ngày càng mở rộng, trách nhiệm ngày càng nặng nề hơn. Điển hình là chức năng tham mưu tư vấn trong các công việc RPBM, sau đó được xác định là đơn vị đầu ngành, trực tiếp tham mưu cho cấp trên trong công tác quản lý, điều phối về KPBM, xây dựng và tham gia triển khai Chương trình quốc gia KPHQBM cùng với Ban Chỉ đạo Nhà nước, Cơ quan Thường trực để điều phối hoạt động Chương trình 504; Tiến hành điều tra, khảo sát, lập bản đồ ô nhiễm bom, mìn trên toàn quốc và hình thành trung tâm quản lý cơ sở dữ liệu điện tử để hoạt động lâu dài; Tham mưu ban hành quy trình, định mức, đơn giá dò tìm, XLBM trên cạn và dưới biển; Cung cấp tài liệu, hướng dẫn các đơn vị công binh toàn quân về quy trình kỹ thuật, quy tắc an toàn, định mức và phương pháp tổ chức thi công RPBM. Hàng chục lớp huấn luyện, bồi dưỡng nghiệp vụ cho cán bộ, đội trưởng, chiến sĩ trực tiếp thực hiện RPBM được Trung tâm tổ chức. Từ chỗ biên soạn tài liệu ban đầu là quy trình xử lý bom đạn cấp 5, quy trình, định mức RPBM, đến nay Trung tâm đủ năng lực tham gia biên soạn Bộ tiêu chuẩn, quy chế quản lý, điều phối, cơ chế vận động tài trợ quốc tế trong lĩnh vực KPBM của quốc gia. Xác định NCKH là một trong những nhiệm vụ quan trọng hàng đầu, là cơ sở để hoàn thành nhiệm vụ, Trung tâm đã chủ động đề xuất, tập hợp lực lượng cán bộ nghiên cứu, đầu tư thời gian, công sức, trí tuệ, kinh phí cho hoạt động này, hàng chục đề tài đã hoàn thành có ý nghĩa thiết thực, được áp dụng hiệu quả vào thực tiễn.

Trung tâm đã tham gia RPBM, giải phóng hàng nghìn héc-ta đất đai trên nhiều địa bàn trọng điểm biên giới phía Bắc, miền Trung, Tây Nguyên, hải đảo, phục vụ nhiều dự án KT-XH, QP-AN quan trọng. Nhiệm vụ KPBM trong tình huống khủng bố là một nhiệm vụ mới, mặc dù chưa có biên chế nhưng Trung tâm đã tổ chức lực lượng SSCĐ cơ động, huấn luyện nâng cao trình độ, sẵn sàng thực hiện nhiệm vụ. Trung tâm đã tham gia nhiều cuộc diễn tập chống khủng bố; Biên soạn các tài liệu kỹ thuật, chiến thuật, nghiên cứu xử lý bom khủng bố; Tham gia bảo đảm an toàn tuyệt đối những ngày lễ lớn, các sự kiện trọng đại của đất nước…

Từ chỗ chỉ hợp tác thực hiện các dự án nghiên cứu ứng dụng đến nay công tác đối ngoại quân sự của Trung tâm mở ra rất rộng do phải tuyên truyền, vận động, thu hút tài trợ quốc tế cho công cuộc KPHQBM theo Chương trình 504; Chuẩn bị nội dung cho Thủ trưởng các cấp làm việc với các đoàn, tham dự hội thảo quốc tế; Tham gia thẩm định các dự án của các tổ chức phi chính phủ hỗ trợ các địa phương RPBM, trực tiếp triển khai các dự án tài trợ quốc tế… Nhiều trang thiết bị RPBM hiện đại được Trung tâm tiếp nhận bổ sung cho lực lượng công binh toàn quân. Trung tâm xây dựng được mối quan hệ hợp tác với nhiều nhà tài trợ và tổ chức quốc tế.

Xác định tuyên truyền hiểm họa bom, mìn, giáo dục phòng tránh TNBM cho nhân dân là hoạt động nhân đạo, Trung tâm đã phối hợp tổ chức 2 cuộc tọa đàm quốc tế lớn, tham gia nhiều hội thảo, diễn đàn quốc tế trong và ngoài nước tuyên truyền về ô nhiễm bom, mìn. Đẩy mạnh hình thức tuyên truyền giáo dục phòng tránh TNBM trên các phương tiện thông tin đại chúng và tham gia xây dựng nhiều phim, phóng sự về đề tài này, góp phần thông tin sâu rộng cả trong nước và quốc tế, thu hút sự quan tâm, ủng hộ, hỗ trợ của cộng đồng quốc tế có lương tri, góp phần giảm thiểu TNBM.

Đảng bộ Trung tâm từng bước được củng cố, kiện toàn. Đội ngũ cán bộ, đảng viên, cấp ủy viên thường xuyên được rèn luyện, có phẩm chất đạo đức tốt, bản lĩnh chính trị vững vàng, có năng lực đáp ứng được yêu cầu nhiệm vụ. Đảng bộ Trung tâm và các tổ chức Đảng trực thuộc liên tục đạt tiêu chuẩn TSVM. Đảng ủy Trung tâm lãnh đạo toàn diện các nhiệm vụ, xây dựng đơn vị không ngừng trưởng thành vững mạnh. Công tác giáo dục chính trị tư tưởng là một nội dung được Đảng ủy, Ban giám đốc thường xuyên chú trọng. Để cán bộ, chiến sĩ yên tâm, phấn khởi, sẵn sàng thực hiện nhiệm vụ, Trung tâm thường xuyên quan tâm nâng cao đời sống vật chất, tinh thần cho bộ đội. Hệ thống doanh trại từ cơ quan đến các cụm đã và đang được đầu tư xây dựng đáp ứng cả trước mắt và lâu dài. Các trang thiết bị XLBM được đầu tư nâng cấp theo hướng cơ giới hóa; từng bước hoàn chỉnh trang thiết bị xử lý cơ động.

Nhiệm vụ của Trung tâm trong giai đoạn mới ngày càng nặng nề. Để phát huy những thành tích đạt được, phát huy truyền thống Đơn vị Anh hùng, truyền thống "Mở đường thắng lợi" của Bộ đội Công binh, xứng đáng với những phần thưởng cao quý mà Đảng, Nhà nước trao tặng, cán bộ, chiến sĩ Trung tâm CNXL bom, mìn xác định tiếp tục quán triệt sâu sắc tình hình nhiệm vụ trong giai đoạn cách mạng mới, triển khai thực hiện thắng lợi Nghị quyết Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XI, Nghị quyết của Quân ủy Trung ương và Đảng ủy Binh chủng; Phát triển đội ngũ gắn với hiện đại hóa trang thiết bị, nâng cao năng lực hoàn thành nhiệm vụ; Giữ vững sự ổn định, cán bộ, chiến sĩ đồng lòng, gắn bó với đơn vị, quyết tâm hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ được giao.

Việt An