“Nóng” trên bàn giấy lẫn bàn ăn!

Quy hoạch vùng rau sạch: Giẫm chân tại chỗ!

Tại Hội nghị phát triển rau an toàn vùng Đồng bằng sông Hồng mới đây, hầu hết ý kiến đều cho rằng, muốn sản xuất rau an toàn phải giải quyết đồng bộ từ đầu tư, quy hoạch đến sản xuất và tiêu thụ.

Trồng rau an toàn ở Kho KV4, Cục Quân khí (Tổng cục Kỹ thuật). Ảnh: Mạnh Hưng

Theo ông Phạm Đồng Quảng, Phó Cục trưởng cục Trồng trọt (Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn): Mặc dù là vấn đề nóng, nhưng việc sản xuất rau an toàn vẫn chưa được quan tâm chỉ đạo sát sao của các cấp, các ngành; đầu tư hỗ trợ cho sản xuất, kinh doanh rau an toàn còn rất ít. Tuy một số tỉnh, thành phố đã xây dựng đề án, dự án nhưng đến nay chưa được phê duyệt. Ông Quảng nhận định: “Vấn đề quy hoạch vùng sản xuất rau an toàn tập trung đã đề cập rất nhiều, với nhiều hội nghị nhưng vẫn “giẫm chân tại chỗ”. Tỷ lệ quy hoạch đã thấp, nhưng diện tích đủ điều kiện sản xuất rau an toàn đã được cấp giấy chứng nhận lại càng thấp”.

Ông Doãn Anh Tuấn, Phó giám đốc Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Hưng Yên nêu một thực tế, Hưng Yên hiện có hơn 12.000ha sản xuất rau hằng năm, song đến nay vẫn chưa có quy hoạch vùng sản xuất rau an toàn cũng như chưa tổ chức cấp giấy chứng nhận vùng đủ điều kiện sản xuất. Dự án sản xuất rau an toàn tập trung của Hưng Yên được Sở xây dựng từ năm 2004, vậy mà đến nay vẫn chưa được duyệt! Nguyên nhân do việc quy hoạch vùng rau an toàn rất khó khăn. Dự án đưa ra nhưng cán bộ thẩm định, duyệt dự án lại không có chuyên môn, nên cứ đưa ra lại bị trả về đơn vị soạn thảo.

Thống kê của Cục Trồng trọt cho thấy, tổng diện tích trồng rau cả nước đến năm 2008 là 722.000ha, trong đó, miền Bắc đạt 390.000ha. Tuy nhiên, diện tích vùng sản xuất rau an toàn tập trung được quy hoạch còn rất thấp, cả nước mới chỉ đạt từ 8 đến 8,5%. Đặc biệt, toàn vùng đồng bằng sông Hồng mới đạt hơn 14.000ha, chủ yếu ở Hà Nội với gần 7.000ha, Hải Phòng 2.500ha, Hải Dương 3.000ha… Trong hơn 14.000ha được quy hoạch để phát triển vùng sản xuất rau an toàn tập trung, mới chỉ có hơn 670ha được chứng nhận đủ điều kiện sản xuất rau an toàn, không hề tăng so với năm 2007.

Vùng Đồng bằng sông Hồng cũng đã hình thành vùng liên kết sản xuất rau an toàn hơn 10 năm nay (với diện tích rau là 100.000ha) gồm các tỉnh Hà Nội, Hưng Yên, Vĩnh Phúc, Hải Dương, Bắc Ninh. Tuy nhiên, đến nay kết quả làm được không nhiều.

“Nóng” trên bàn giấy lẫn... bàn ăn!

Ông Nguyễn Trí Ngọc, Cục trưởng cục Trồng trọt cho rằng, nhận thức về rau an toàn từ cán bộ quản lý, bà con nông dân đến thị trường còn hạn chế, vì vậy chưa thực sự tạo thành một áp lực, một nhu cầu về rau an toàn. Từ nhiều năm nay, văn bản đã có rất nhiều, đặc biệt năm 2008 Thủ tướng Chính phủ đã có Quyết định số 107/QĐ-TTg ban hành một số chính sách hỗ trợ, phát triển sản xuất, chế biến, tiêu thụ rau, quả, chè an toàn đến năm 2015. Đến nay đã được hơn một năm, nhưng từ chủ trương đi vào cuộc sống lại rất hạn chế. Nhiều địa phương còn lúng túng, không biết tham mưu, thực hiện như thế nào để việc sản xuất rau an toàn của địa phương có hiệu quả. “Việc sản xuất nếu không nhận được sự quan tâm đồng bộ từ Trung ương đến địa phương, thì chúng ta cũng chỉ dừng lại ở sự hô hào”.

Đồng tình với quan điểm trên, Phó Vụ trưởng Vụ Khoa học-Công nghệ, ông Lê Văn Bầm, cho rằng: Năm 1996 chúng ta đã bắt đầu chương trình làm rau an toàn, nhưng đã 15 năm mà mới chỉ làm được 5%, với khoảng 8% diện tích được chứng nhận vùng đủ điều kiện sản xuất, chuyển biến như vậy là quá chậm. Nếu cứ duy trì tốc độ và phương pháp làm như hiện nay thì mãi mãi chúng ta sẽ không có rau an toàn. Một trong những nguyên nhân gây mất an toàn trên rau là việc sử dụng thuốc bảo vệ thực vật. “Bản thân tôi trong quá trình kiểm tra đã từng thấy rất nhiều trường hợp, buổi sáng bà con phun thuốc cho rau, buổi chiều đã thu hoạch mang ra chợ bán. Ngay tại Hà Nội, kết quả kiểm tra tại một cửa hàng kinh doanh rau an toàn cho thấy 24% số mẫu rau có hàm lượng thuốc bảo vệ vượt ngưỡng cho phép”-Ông Bầm nói.

Cũng cần phải nói rằng, thời gian qua việc đầu tư trong lĩnh vực sản xuất rau an toàn còn nặng về quản lý hành chính, tập huấn cán bộ, còn khâu tổ chức sản xuất cho người nông dân lại bị xem nhẹ. Mặt khác, một số các văn bản, chính sách, quy định về sản xuất như “đánh đố” người nông dân, khó áp dụng vào thực tế. Nếu các ngành hữu quan và người nông dân không thực sự hành động, thì việc sản xuất rau an toàn sẽ mãi là vấn đề “nóng” cả trên bàn giấy lẫn… bàn ăn.

LÊ THIẾT HÙNG