Ngày 13-3, tại trụ sở TAND TP Hồ Chí Minh, phiên tòa sơ thẩm xét xử vụ án hình sự “chạy quota” ở Bộ Thương mại và một số tỉnh, thành phố bước vào ngày làm việc đầu tiên. Rất đông phóng viên báo chí trong và ngoài nước, cùng người dân có mặt theo dõi phiên tòa.

Hội đồng xét xử (HĐXX) do ông Nguyễn Đức Sáu (Chánh Tòa hình sự), làm Chủ tọa. Hai kiểm soát viên của Viện Kiểm sát nhân dân TP Hồ Chí Minh là bà Nguyễn Thị Hồng Vân và ông Trần Ngọc Quang được phân công giữ quyền công tố.

14 bị cáo (5 bị cáo bị tam giam, 9 bị cáo được tại ngoại) đã có mặt tại phiên tòa. Nhóm các bị cáo đồng phạm tội “Nhận hối lộ” gồm: Mai Văn Dâu, nguyên Thứ trưởng thường trực Bộ Thương mại; Lê Văn Thắng, nguyên Vụ phó Vụ XNK - Bộ Thương mại.

Bị cáo Mai Văn Dâu

Nhóm các bị cáo phạm tội “Môi giới hối lộ” gồm: Nguyễn Cương, nguyên Phó Trưởng Ban quản lý KCN - KCX TP Hồ Chí Minh; Bùi Văn Tuấn, nguyên Giám đốc Cty TNHH Tomotake Hà Nội - Việt Nam và Bùi Thị Huyền Nga, trú quán tại 129A Lý Chính Thắng, phường 7, quận 3, TP Hồ Chí Minh.

Nhóm các bị cáo phạm tội “Đưa hối lộ” gồm: Lai Wai Hung, dân tộc Hán, quốc tịch Trung Quốc, thường trú tại Hồng Kông (Trung Quốc), nguyên Phó Tổng giám đốc Công ty TNHH Sundance Clothing Việt Nam; Trần Thu Lan (nguyên Phó Giám đốc Cty TNHH May và thương mại Á Châu - TP Hồ Chí Minh và Lưu Thị Minh Hiền (Giám đốc Cty TNHH Hải Minh, Long Thành, Đồng Nai).

Nhóm các bị cáo phạm tội “Lợi dụng ảnh hưởng đối với người có chức vụ quyền hạn để trục lợi” (nhận hồ sơ để “chạy” quota cho các doanh nghiệp nhưng thực chất là chiếm đoạt tiền) gồm: Trịnh Thị Hồng Điệp, Phạm Anh Tuấn và Phan Nghĩa Hiệp.

Riêng bị can Mai Thanh Hải, con trai của ông cựu Thứ trưởng Mai Văn Dâu - nguyên chuyên viên Vụ XNK - Bộ Thương mại bị Viện Kiểm sát tối cao truy tố về hai tội “Lừa đảo chiếm đoạt tài sản” và “Làm giả tài liệu của cơ quan tổ chức”. Bị can Trần Văn Sửu (nguyên Trưởng phòng quản lý XNK Khu vực Hải Phòng - Bộ Thương mại) bị truy tố về tội “Lợi dụng chức vụ quyền hạn trong khi thi hành công vụ”. Bị can Võ Thị Thanh Hằng, giám đốc Cty TNHH may Hoàng Trí, quận Tân Bình, TP Hồ Chí Minh, bị Viện Kiểm sát tối cao truy tố về tội “Làm giả, lưu hành các giấy tờ có giá trị giả khác”.

Tham gia bào chữa cho các bị cáo trong phiên tòa có 12 luật sư, riêng bị cáo Mai Văn Dâu có 3 luật sư khá nổi tiếng là Phan Trung Hoài (Đoàn luật sư TP Hồ Chí Minh), cùng hai luật sư Phạm Hồng Hải và Nguyễn Hoàng Hải (Đoàn luật sư TP Hà Nội) bào chữa. Bào chữa cho bị cáo Nguyễn Cương là hai luật sư Trần Văn Tạo và Hoàng Mỹ Đức (Đoàn luật sư TP Hồ Chí Minh).

Trong phiên khai mạc, còn có sự hiện diện của vị đại diện Tổng Lãnh sự quán Trung Quốc tại TP Hồ Chí Minh cùng người phiên dịch.

Bản cáo trạng mà Viện KSND Tối cao truy tố các bị cáo trong vụ án cho thấy có một "thị trường" mua bán quota dệt may trong thời gian đó…

Giữa năm 2003, Chính phủ Việt Nam và Hoa Kỳ ký Hiệp định buôn bán hàng dệt may, quy định hạn ngạch vào thị trường Hoa Kỳ. Triển khai thực hiện hiệp định này, Thủ tướng Chính phủ chỉ đạo, giao trách nhiệm cho Bộ Thương mại chủ trì, phối hợp với Bộ Công nghiệp, Bộ Kế hoạch và Đầu tư cùng các bộ ngành khác xây dựng cơ chế phân bổ hạn ngạch theo đúng nguyên tắc: hạn chế tối đa cơ chế xin cho, nghiêm cấm các biểu hiện tiêu cực, kể cả việc buôn bán hạn ngạch... Thế nhưng, trong thời gian sau đó, Bộ Thương mại đã ký 5 văn bản có nội dung trái với chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ, trong đó ông Mai Văn Dâu với vai trò là Thứ trưởng thường trực, chuyên trách XNK đã ký 3 văn bản cho phép các doanh nghiệp vay mượn, nhượng lại hạn ngạch (mà thực chất là mua bán hạn ngạch) được phân bổ, dẫn đến tình trạng không quản lý được.

Kết quả điều tra của Cục An ninh điều tra cho thấy, trong vụ án này, có 42 DN vay, nhượng lại 2,23 triệu tá hạn ngạch các loại; 3 DN mua bán 216,5 ngàn tá sản phẩm các loại, tổng số tiền dùng trong giao dịch mua bán lên đến gần 2 triệu USD!

Ngày 14-3, HĐXX tiếp tục phần thẩm vấn các bị cáo. Dự kiến, phiên tòa sẽ diễn ra trong 10 ngày.

Bài, ảnh: VĂN DŨNG