Từ lời căn dặn của Bác Hồ

Bác Hồ đã gửi bức thư tới hội nghị biểu dương thành tích của dân quân, du kích cả nước, đồng thời chỉ thị 7 điểm về tổ chức huấn luyện, hoạt động của dân quân, du kích cả nước. Trong thư Người nêu rõ: “1. Thiết thực tổ chức và thiết thực huấn luyện dân quân du kích từng làng. Lấy dân quân du kích làng làm nền tảng; đồng thời phải kiện toàn các đội du kích thoát ly. 2. Làm cho mỗi đội viên hiểu rõ và tin tưởng vào lực lượng của ta, tin tưởng vào vũ khí thô sơ của ta. 3. Phối hợp thật chặt chẽ với Vệ quốc quân. 4. Làm cho mỗi đội viên hiểu rõ cái nhiệm vụ vẻ vang của họ. 5. Làm cho họ hiểu rõ chiến thuật du kích là: Phải luôn luôn giữ quyền chủ động, phải tìm địch mà đánh, phải luôn luôn khuấy rối phá hoại địch, phải cộng những thắng lợi nhỏ thành thắng lợi to. 6. Phải thực hành tự cấp tự túc bằng cách thiết thực, bằng tăng gia sản xuất. 7. Phải thực hành những điều đó bằng cách thi đua. Làng này thi đua với làng khác, huyện, tỉnh, khu này thi đua với huyện, tỉnh, khu khác”. Từ lời huấn thị của Bác, ngay sau đó Phòng Dân quân (thuộc Cục Chính trị, Bộ Tổng tham mưu) đã tham mưu với cấp trên tổ chức, điều chỉnh lại lực lượng dân quân, du kích trong cả nước, đồng thời phát triển, mở rộng dân quân, du kích tới từng thôn xóm, làng mạc. Chính hoạt động của lực lượng dân quân, du kích ở các thôn xóm, làng mạc trong cả nước đã góp phần tạo ra thế trận "thiên la địa võng", khiến quân Pháp phải xé lẻ lực lượng ra để đối phó, giữ đất, tạo ra thời cơ cho bộ đội chủ lực đánh những đòn quyết định để đi tới thắng lợi cuối cùng trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp.

Trong kháng chiến chống Mỹ, dân quân, tự vệ và du kích được Cục Dân quân tự vệ làm tham mưu với cấp trên, phát triển với số lượng lớn, chất lượng ngày càng cao. Dân quân, tự vệ, du kích đã góp phần tạo ra thế trận phòng không vững chắc, đánh bại các cuộc chiến tranh phá hoại của không quân và biệt kích Mỹ ra miền Bắc, đồng thời trở thành lực lượng phối hợp đặc biệt quan trọng với bộ đội chủ lực trên chiến trường miền Nam. 

Ngày nay, việc xây dựng lực lượng dân quân, tự vệ luôn được Cục Dân quân tự vệ tích cực tham mưu với Đảng, Nhà nước, Bộ Quốc phòng, bảo đảm cho lực lượng này luôn có số lượng hợp lý, chất lượng ngày càng cao. Quy mô, phương pháp xây dựng lực lượng vẫn bám sát tinh thần chỉ đạo của Bác Hồ năm 1948, đó là: Xây dựng dân quân tại chỗ tới từng thôn làng; dân quân cơ động tới từng xã với đầy đủ các binh chủng chiến đấu, phục vụ. Các cơ quan, đơn vị hành chính sự nghiệp đều có lực lượng tự vệ. Nhiều doanh nghiệp trong và ngoài quốc doanh có tổ chức đảng đã thành lập được lực lượng tự vệ. Dân quân tự vệ ở các địa phương được tham mưu, chỉ đạo hoạt động theo Luật Dân quân tự vệ và đã trở thành lực lượng tin cậy của cấp ủy, chính quyền và nhân dân các địa phương trong cả các nhiệm vụ thường xuyên và đột xuất.

Như vậy có thể thấy, từ huấn thị của Bác cách đây ngót 70 năm, lực lượng dân quân tự vệ luôn được chỉ đạo, tổ chức ngày càng chặt chẽ theo đúng tinh thần “vững mạnh, rộng khắp”.