Trong kháng chiến chống thực dân Pháp xâm lược, hưởng ứng "Lời kêu gọi Toàn quốc kháng chiến" của Chủ tịch Hồ Chí Minh, Cục DQTV đã tham mưu chỉ đạo thống nhất tổ chức DQTV và du kích trên toàn quốc; triển khai thực hiện công tác xây dựng lực lượng vũ trang (LLVT) quần chúng, xây dựng cơ sở chính trị, xây dựng hậu phương; chỉ đạo, hướng dẫn các địa phương kết nạp, phát triển được hơn 3 triệu dân quân du kích (DQDK), với đủ các lứa tuổi, già, trẻ, trai, gái trên khắp mọi miền đất nước; đặc biệt đã tổ chức 22 vạn DQDK bạch đầu quân-một biểu tượng sáng ngời của chủ nghĩa anh hùng cách mạng, tấm gương yêu quê hương đất nước, lòng căm thù giặc sâu sắc để các thế hệ trẻ noi theo. Cục DQTV đã tham mưu cho Bộ Tổng chỉ huy chỉ đạo xây dựng, huấn luyện DQDK và bộ đội địa phương; đẩy mạnh chiến tranh du kích; trực tiếp chỉ đạo hoạt động chiến đấu của DQDK ở các thành phố, làng, xã kháng chiến; vũ trang tuyên truyền, phá tề, chống địch càn quét; giúp Bộ Quốc phòng tổ chức nhiều hội nghị DQDK toàn quốc, làm cơ sở để chỉ đạo phương pháp hoạt động và cách đánh của DQDK, nhất là ở vùng địch hậu; đặc biệt đã chỉ đạo DQDK và nhân dân tham gia chiến đấu, phục vụ chiến đấu trong Chiến dịch Điện Biên Phủ. Cùng với đó, Cục DQTV đã tham mưu cho Bộ Quốc phòng chỉ đạo, hướng dẫn DQDK phối hợp với bộ đội địa phương tiêu diệt 23,1 vạn trong số 50 vạn quân địch (chiếm 46,4% tổng số lực lượng địch bị tiêu diệt), làm tan rã hơn 20 vạn tên (chiếm 35%) và kiềm chế, phân tán hơn 90% tổng số lực lượng địch trên toàn chiến trường.

leftcenterrightdel

Thủ trưởng Cục DQTV kiểm tra hệ thống sổ sách về công tác DQTV tại huyện Điện Biên, tỉnh Điện Biên tháng 7-2016. Ảnh: DUY HỒNG .  

Trong công cuộc xây dựng CNXH ở miền Bắc, kháng chiến chống đế quốc Mỹ xâm lược, giải phóng miền Nam, Cục DQTV đã tham mưu chỉ đạo tổ chức lực lượng DQDK phòng không vừa chiến đấu vừa sản xuất, thực hiện “tay cày, tay súng; tay búa, tay súng”; phối hợp với bộ đội và các lực lượng khác chiến đấu liên tục ngày đêm, hình thành lưới lửa phòng không, tiêu diệt nhiều máy bay, đánh bại chiến tranh phá hoại miền Bắc của địch. DQDK đã độc lập bắn rơi 424 máy bay các loại trong tổng số 4.181 máy bay Mỹ bị bắn rơi trên miền Bắc (chiếm 10%), bắt sống hàng trăm tên giặc lái và hàng chục toán biệt kích, bắn chìm và bắn cháy nhiều tàu chiến địch. Cục DQTV đã tham mưu chỉ đạo tổ chức phòng không nhân dân ở cơ sở, xây dựng nhiều công trình phòng tránh, khắc phục hậu quả đánh phá của địch, tiến hành rà, phá bom, mìn, thủy lôi, chống phong tỏa đường biển của địch. Cục DQTV đã chỉ đạo huy động 183 triệu lượt DQDK tham gia bảo đảm giao thông, phục vụ chiến đấu, phòng tránh sơ tán, khắc phục hậu quả do địch gây ra, chi viện sức người, sức của có hiệu quả cho chiến trường miền Nam.

Quán triệt chủ trương chiến lược của Đảng, Cục DQTV tiếp tục tham mưu chỉ đạo chiến tranh du kích trên chiến trường miền Nam; luôn chủ động hướng dẫn DQDK đánh địch bằng mọi thứ vũ khí, vận dụng sáng tạo, nhiều hình thức đánh địch trên khắp 3 vùng chiến lược; chỉ đạo DQDK kết hợp chặt chẽ đấu tranh chính trị với đấu tranh vũ trang, thực hiện 3 mũi giáp công (quân sự, chính trị, binh vận), hình thành thế trận chiến đấu, phối hợp xây dựng căn cứ chiến đấu, vành đai du kích, vành đai diệt Mỹ... thực hiện bám trụ kiên cường, giữ thế xen kẽ, cài răng lược với địch. Đây là phương thức tác chiến, cách đánh độc đáo, sáng tạo của chiến tranh du kích Việt Nam; chỉ đạo DQDK làm nòng cốt cho nhân dân đấu tranh chống địch dồn dân, lập “khu trù mật”, lập “ấp chiến lược”; chỉ đạo DQDK phối hợp với bộ đội địa phương và bộ đội chủ lực đánh bại chiến thuật “Trực thăng vận”, “Thiết xa vận” và các biện pháp chiến lược của Mỹ-chính quyền Sài Gòn: “Bình định”, “Ấp chiến lược”, “Tát nước bắt cá”, “Chiến tranh đặc biệt”, “Chiến tranh cục bộ”, “Việt Nam hóa chiến tranh”...

Trong cuộc Tổng tiến công và nổi dậy mùa xuân 1975, nắm vững phương châm chỉ đạo của Bộ Chính trị, xã giải phóng xã, huyện giải phóng huyện, tỉnh giải phóng tỉnh, Cục DQTV đã tham mưu chỉ đạo tổ chức DQDK làm nòng cốt cùng toàn dân đánh giặc ở thôn, xã; đồng thời phối hợp chặt chẽ với bộ đội chủ lực và nhân dân miền Nam đồng loạt tiến công, nổi dậy “đánh cho Mỹ cút, đánh cho ngụy nhào”, giải phóng hoàn toàn miền Nam, thống nhất đất nước. Hình ảnh lão dân quân năm xưa bắn rơi máy bay Mỹ, được Bác Hồ gửi thư khen ngợi, hay cô du kích Lai Vu "rắn quấn bên chân vẫn bắn thù", hay hình ảnh “O du kích nhỏ giương cao súng” và rất nhiều tấm gương anh dũng chiến đấu, hy sinh khác đã trở thành niềm tự hào và kiêu hãnh của DQTV Việt Nam.

Trong công cuộc đổi mới, Cục DQTV tiếp tục vượt qua mọi khó khăn, thử thách, chủ động, nhạy bén; chủ trì tham mưu ban hành nhiều chủ trương, chính sách pháp luật về DQTV, giáo dục quốc phòng và an ninh (GDQPAN), công tác quốc phòng ở bộ, ngành, địa phương bảo đảm tương đối đồng bộ, có tính khả thi cao và thực sự đi vào cuộc sống. Nhiều văn bản có tầm chỉ đạo chiến lược như: Chỉ thị 16-CT/TW của Ban Bí thư Trung ương về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng với DQTV và lực lượng dự bị động viên (DBĐV) trong tình hình mới; Kết luận 41 KL/TW ngày 31-3-2009 của Ban Bí thư Trung ương về tiếp tục thực hiện Chỉ thị 16-CT/TW; Chỉ thị số 12-CT/TW ngày 3-5-2007 của Bộ Chính trị về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác GDQPAN trong tình hình mới; Pháp lệnh về DQTV năm 1996; Pháp luật DQTV năm 2004; Luật DQTV năm 2009; Luật GDQPAN năm 2013. Ngoài ra, Cục DQTV còn được giao nhiệm vụ chủ trì soạn thảo Nghị quyết số 28-NQ/TW ngày 22-9-2008 của Bộ Chính trị về tiếp tục xây dựng các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương thành khu vực phòng thủ vững chắc trong tình hình mới; Nghị định số 152/2007/NĐ-CP ngày 10-10-2007 của Chính phủ về khu vực phòng thủ; Nghị định số 117/2008/NĐ-CP ngày 14-11-2008 của Chính phủ về phòng thủ dân sự. Hiện nay, Cục DQTV được Quân ủy Trung ương, Bộ Quốc phòng giao chủ trì soạn thảo Luật Quốc phòng sửa đổi.

Những năm qua, Cục DQTV đã tham mưu chỉ đạo triển khai thực hiện có hiệu quả việc chấp hành chính sách pháp luật về DQTV, GDQPAN và công tác quốc phòng bộ, ngành, địa phương. Đến nay, chất lượng tổng hợp và sức mạnh chiến đấu của DQTV đã được nâng lên, đủ sức hoàn thành mọi nhiệm vụ được giao, được cấp ủy, chính quyền địa phương đánh giá cao; thực sự là lực lượng bảo vệ Đảng, bảo vệ chính quyền, bảo vệ tính mạng, tài sản của nhân dân, tài sản của Nhà nước, làm nòng cốt cùng toàn dân đánh giặc ở địa phương, cơ sở khi có chiến tranh. GDQPAN, công tác quốc phòng bộ, ngành, địa phương được thực hiện thường xuyên, ngày càng nền nếp và hiệu quả, góp phần quan trọng xây dựng thế trận lòng dân, xây dựng nền quốc phòng toàn dân, xây dựng thế trận quốc phòng toàn dân gắn với thế trận an ninh nhân dân, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ QPAN trong tình hình hiện nay.

Cùng với thực hiện tốt chức năng, nhiệm vụ của mình, Cục DQTV luôn chăm lo xây dựng Đảng bộ trong sạch, vững mạnh, cơ quan vững mạnh toàn diện; chú trọng giáo dục, rèn luyện, bồi dưỡng đội ngũ cán bộ, chiến sĩ kiên định, vững vàng về bản lĩnh chính trị, trung thành tuyệt đối với Đảng, Tổ quốc và nhân dân; mẫu mực về đạo đức, lối sống; tinh thông về nghiệp vụ chuyên môn; trách nhiệm, tâm huyết, tận tụy trong công tác; luôn bám sát cơ sở; bám địa bàn, dựa vào nhân dân để hoàn thành mọi nhiệm vụ được giao.

Trải qua 70 năm xây dựng, chiến đấu và trưởng thành, các thế hệ cán bộ, chiến sĩ Cục DQTV với tinh thần đoàn kết, dũng cảm, tự lực, tự cường đã xây đắp nên truyền thống vẻ vang “Trung thành, sáng tạo, đoàn kết, quyết thắng”. Truyền thống đó được các thế hệ hôm nay kế thừa, phát huy lên tầm cao mới trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ vững chắc Tổ quốc Việt Nam XHCN.

Trung tướng NGUYỄN DUY NGUYÊN

Cục trưởng Cục Dân quân tự vệ