Những con đường nhựa trải dài, những mái nhà kiên cố bên những đồi keo xanh mướt, vườn trà hoa vàng giá trị cao; đời sống đồng bào đang không ngừng được nâng lên… Phía sau những đổi thay nơi biên cương ấy, có một phần đóng góp không nhỏ của cán bộ, nhân viên, trí thức trẻ tình nguyện (TTTTN) Lâm trường 42, Đoàn Kinh tế-Quốc phòng 327, Quân khu 3. 

Theo chân Trung tá QNCN Nguyễn Quang Vinh, Phụ trách Dân vận Lâm trường 42, chúng tôi đến thăm mô hình nông lâm kết hợp vườn - chuồng - rừng của gia đình ông Bùi Văn Thoạn, thôn Lục Phủ, xã Hải Sơn (tỉnh Quảng Ninh). Trong câu chuyện với đồng chí Trung tá QNCN Nguyễn Quang Vinh, chúng tôi được biết, hơn chục năm trước, gia đình ông Thoạn từng là hộ dân di cư ra biên giới với hai bàn tay trắng và 3ha đất đồi hoang hóa. Với mong muốn ổn định cuộc sống, gắn bó với mảnh đất biên cương, nhưng bắt đầu từ đâu, trồng cây gì, nuôi con gì để mưu sinh luôn là câu hỏi lớn của ông Thoạn và người dân nơi đây.

Trí thức trẻ tình nguyện Lâm trường 42 tuyên truyền, phổ biến pháp luật cho đồng bào xã Hải Sơn (tỉnh Quảng Ninh). 

Chia sẻ với những trăn trở của người dân, thời điểm đó, Lâm trường 42 đã chủ động phối hợp với chính quyền địa phương đề xuất, lựa chọn gia đình ông Thoạn làm mô hình điểm về phát triển kinh tế hộ gia đình, xây dựng theo hướng nông lâm kết hợp vườn, chuồng, rừng. Đây là một hình thức sản xuất tổng hợp, kết hợp hài hòa giữa trồng trọt, chăn nuôi và trồng rừng trên cùng một quỹ đất, theo hướng sinh thái, tuần hoàn và bền vững.

Quá trình triển khai mô hình, hằng tuần, hằng tháng, tổ đội công tác của Lâm trường đều xuống động viên, hướng dẫn kỹ thuật trồng trọt, chăn nuôi, hỗ trợ cây, con giống và trực tiếp làm cùng gia đình. Nhờ sự tư vấn của cán bộ, nhân viên, TTTTN Lâm trường 42, ông Thoạn quyết định chọn giống keo tai tượng là trụ cột dài hạn giúp bảo vệ đất; cùng với đó là xen canh trồng các loại cây ăn quả có giá trị kinh tế cao như cam, bưởi, mít… mang lại thu nhập thường xuyên. Rồi ông Thoạn mạnh dạn trồng thử nghiệm đào và gần đây nhất là giống cau, loại cây trồng đang có tiềm năng lớn tại các vùng trung du, miền núi phía Bắc.

Cùng với đó, gia đình ông kết hợp chăn nuôi lợn, gà, ngan, vịt… để hình thành chuỗi khép kín. Nhờ sự hỗ trợ về kỹ thuật, giống, vốn của bộ đội, TTTTN Lâm trường 42, mô hình của gia đình ông Thoạn từ manh mún đã trở thành hệ thống, bài bản. Sau 5 năm áp dụng mô hình nông lâm kết hợp vườn - chuồng - rừng, gia đình ông Thoạn đã có mức thu nhập bình quân từ 350 đến 400 triệu đồng mỗi năm.

Chia sẻ với chúng tôi, ông Bùi Văn Thoạn cho biết: “Ngày bộ đội Lâm trường đến, chúng tôi không tin đất này có thể trồng được cây ăn quả, mở trang trại chăn nuôi. Nhưng các chú cùng các đội viên TTTTN rất nhiệt tình, trách nhiệm; kiên trì xuống hỗ trợ, giúp đỡ chúng tôi các phương pháp, kỹ thuật trồng nuôi trồng, phát triển kinh tế. Giờ trong thôn có đường, có điện, cuộc sống của người dân chúng tôi đủ đầy hơn, ấm no hơn”.

Bộ đội, trí thức trẻ tình nguyện Lâm trường 42 hỗ trợ gia đình ông Bùi Văn Thoạn, xã Hải Sơn phát triển mô hình nông, lâm kết hợp vườn - chuồng - rừng. 

Được biết, từ mô hình điểm của gia đình ông Thoạn, bộ đội Lâm trường 42 đã mở thêm hướng đi mới cho dân bản. Để giúp bà con từng bước đổi thay cuộc sống, đơn vị phối hợp với địa phương và các lực lượng tiến hành xây dựng kế hoạch, đưa tổ, đội công tác dân vận kết hợp với lực lượng TTTTN của đơn vị xuống từng thôn bản, đến từng gia đình thực hiện 4 cùng “cùng ăn, cùng ở, cùng làm, cùng nói tiếng đồng bào”, với phương châm “cầm tay chỉ việc”, “nói cho dân hiểu”, “làm cho dân tin và làm theo”. Được tuyên truyền, vận động và thấy được hiệu quả từ các mô hình, bà con chủ động đến học kỹ thuật, nhận giống và làm theo.

Không chỉ sát cánh hướng dẫn người dân áp dụng khoa học kỹ thuật vào chăn nuôi, trồng trọt; thay đổi cách nghĩ, cách làm trong sản xuất nông nghiệp, bộ đội, TTTTN đơn vị còn thường xuyên tổ chức tuyên truyền, vận động, nâng cao nhận thức của người dân về xây dựng nông thôn mới, hướng dẫn ăn, ở hợp vệ sinh, cải tạo môi trường, tuyên truyền kế hoạch hóa gia đình, chăm sóc sức khỏe cho nhân dân, sắp đặt nơi ăn, ở, quy hoạch vườn rau, chuồng trại chăn nuôi, hướng dẫn người dân từng bước xóa bỏ các hủ tục lạc hậu; xây dựng đời sống văn hóa mới...

Tích cực sát cánh cùng bà con dân bản, TTTTN Hà Thị Kiều Trang, Lâm trường 42 cho biết: “Theo phân công, chúng tôi thường xuyên đến các gia đình giúp bà con kỹ thuật về trồng trọt, chăn nuôi, xử lý bệnh dịch và thực hiện công tác y tế thôn bản. Cùng với đó, mỗi người chúng tôi đảm nhiệm tuyên truyền, vận động từ 2 đến 3 hộ gia đình từ xóa mù chữ, tuyên truyền pháp luật đến dân số, sức khỏe sinh sản... Nhờ đi sâu vào những công việc thiết thực của cuộc sống nên chúng tôi luôn được bà con trên từng thôn, bản quý mến và tin tưởng và làm theo”.

Với sự đồng hành của bộ đội, TTTTN Lâm trường 42, trên mảnh đất biên cương này, mùa nối mùa, màu xanh dần lan tỏa từng tấc đất. Từ một địa phương đặc biệt khó khăn, Hải Sơn trở thành một trong số ít xã vùng cao không còn hộ nghèo, hộ cận nghèo theo chuẩn nghèo đa chiều của tỉnh Quảng Ninh; cuộc sống đồng bào nơi đây không ngừng được nâng lên.

Chia tay bộ đội, TTTTN và đồng bào biên cương khi những vạt đồi keo xanh mướt đang vươn mình đón nắng, nhìn những gương mặt rạng rỡ, những cái nắm tay của tình quân - dân thật chặt, chúng tôi biết, một mùa xuân mới lại đang về.