QĐND - Ngày 11-4, chúng tôi trở lại xã Hải Bối, huyện Đông Anh, Hà Nội sau 2 tuần xảy ra vụ đào trộm đất ở nghĩa trang thôn Đồng Nhân, xã Hải Bối. Không khí căng thẳng, bức xúc của người dân vẫn chưa hết. Sự việc sẽ khó giải quyết triệt để khi chưa truy tìm được các đối tượng gây ra vụ đào đất trái phép, nhưng qua sự việc nảy sinh một số vấn đề cần bàn.

Không có chuyện hàng loạt ngôi mộ bị mất

Như Báo Quân đội nhân dân đã thông tin, chỉ trong một đêm (30-3), hơn 1000m3 đất trong nghĩa trang thôn Đồng Nhân đã bị đào vận chuyển đi nơi khác... Ngay sau đó, đã có hộ dân trình báo với chính quyền và cơ quan chức năng về việc một số ngôi mộ bị mất... Sau khi khảo sát hiện trường vụ mất mộ, chúng tôi đã có buổi làm việc với ông Nguyễn Văn Tiến, Phó chủ tịch UBND xã Hải Bối tại trụ sở. Qua làm việc được biết, nghĩa trang này thuộc diện phải di dời để phục vụ cho thi công các dự án trọng điểm của Hà Nội. Phương án di dời đã xây dựng và hầu hết các hộ dân có mộ trong khu vực đã di chuyển đến nơi mới, chỉ còn số ít mộ vì nhiều lý do khác nhau chưa di chuyển. Đêm 30 rạng ngày 31-3-2012, một số đối tượng dùng phương tiện đào bới, vận chuyển đi nơi khác hơn 1000m3 đất làm mất hiện trạng khu vực nghĩa trang, trong đó có cả một số ngôi mộ.

Hiện trường nghĩa trang thôn Đồng Nhân, xã Hải Bối, Đông Anh, Hà Nội sau vụ đào, vận chuyển trộm đất.

Trả lời câu hỏi một số phương tiện thông tin nói rằng, đã có "hàng loạt ngôi mộ bị mất chỉ sau một đêm"? ông Nguyễn Văn Tiến khẳng định: “Không có việc mất hàng loạt ngôi mộ tại nghĩa trang thôn Đồng Nhân như một số tờ báo đã thông tin. Đến nay, chỉ có một trường hợp là gia đình ông Nguyễn Quốc Duệ, trú tại thôn Đồng Nhân trình báo với UBND xã Hải Bối bị mất 3 ngôi mộ đất”. ông Tiến cũng cho biết thêm: "Ngày 9-12-2012, gia đình ông Nguyễn Quốc Duệ kê khai với UBND xã có 2 ngôi mộ đất tại nghĩa trang. Nhưng khi xảy ra vụ việc, theo đơn trình báo, ông Duệ lại nói rằng mất 3 ngôi mộ đất? Việc thông tin mồ mả chỉ dựa vào lời kể của thế hệ trước (ông Duệ cho biết, các cụ trong dòng họ nói có 3 ngôi mộ của tổ tiên nằm trong khu nghĩa trang) sẽ rất khó xác định. UBND xã đang cùng với các cơ quan chức năng làm rõ thêm vấn đề này”. Đây là vấn đề nhạy cảm, nên chính quyền xã Hải Bối cũng tỏ ra rất bức xúc trước những thông tin sai sự thật, mang tính kích động nói rằng có "hàng loạt ngôi mộ bị mất...".         

Chúng tôi tìm đến nhà ông Nguyễn Quốc Duệ tại thôn Đồng Nhân, xã Hải Bối. Đại diện gia đình, anh Nguyễn Quốc Hải (con trai ông Duệ) khẳng định: “Gia đình có 5 ngôi mộ (2 ngôi mộ đã xây và 3 ngôi mộ đất) tại nghĩa trang thôn Đồng Nhân. Gia đình hoàn toàn ủng hộ và chấp hành việc di dời mộ đến khu nghĩa trang mới để phục vụ công tác giải phóng mặt bằng của dự án và đã di dời 2 ngôi mộ xây. Đêm 30-3, các đối tượng đã múc trộm đất tại khu vực Nghĩa trang thôn Đồng Nhân làm mất đi 3 ngôi mộ đất của gia đình”.

Ban Quản lý dự án chưa yêu cầu nhà thầu tổ chức thi công tại khu vực

Sau khi sự việc xảy ra, có ý kiến nghi ngờ liên quan đến công tác giải phóng mặt bằng thực hiện dự án. Ngay lập tức, ngày 3-4-2012, Ban Quản lý các dự án trọng điểm phát triển đô thị Hà Nội đã có công văn số 33/THDA2-MPMU-VB về việc đào đất trái phép dẫn đến mất mộ tại khu vực nghĩa trang thôn Đồng Nhân. Theo công văn trên, sau khi nhận được thông báo từ UBND xã Hải Bối, đại diện Ban Quản lý cùng Nhà thầu thi công Hồ điều hòa số 1 thuộc dự án (khu vực gần nghĩa trang) đã phối hợp với chính quyền địa phương, Công an huyện Đông Anh kiểm tra, đánh giá thực tế tại hiện trường. Lực lượng chức năng đã làm rõ các tình tiết liên quan đến sự việc. 

Theo đó, phần diện tích đất bị đào trái phép ở nghĩa trang thôn Đồng Nhân vẫn thuộc sự quản lý của UBND xã Hải Bối. Diện tích đất này chưa được bàn giao cho Ban Quản lý dự án để tổ chức thi công. Hiện tại Ban Quản lý dự án đang cùng với UBND xã Hải Bối tuyên truyền, vận động nhân dân di chuyển mồ mả để thu hồi diện tích đất nói trên, phục vụ thi công Hồ điều hòa số 1 (Dự án phát triển cơ sở hạ tầng đô thị Bắc Thăng Long  - Vân Trì)... Điều này khẳng định rằng, Ban Quản lý dự án chưa yêu cầu nhà thầu tổ chức thi công tại khu vực này và không liên quan đến vụ đào, chuyển đất nói trên.

Việc một số đối tượng tự tiện đào, vận chuyển trái phép hơn 1000m3 đất (kèm theo 3 ngôi mộ) nói trên là vi phạm pháp luật. Đối tượng gây ra vụ việc phải chịu trách nhiệm về những thiệt hại gây ra đối với tài sản của Nhà nước, mồ mả của nhân dân. Ban Quản lý dự án đề nghị chính quyền địa phương, các cơ quan chức năng khẩn trương vào cuộc làm rõ và có biện pháp xử lý nghiêm minh.

Trách nhiệm thuộc về ai?

Theo khảo sát của chúng tôi tại hiện trường, hầu hết các hộ gia đình có mồ mả đang chôn cất tại nghĩa trang thôn Đồng Nhân đã di dời đến khu nghĩa trang mới. Người dân rất đồng tình với chủ trương của UBND thành phố Hà Nội, nhằm sớm hoàn thiện dự án phát triển đô thị, cải thiện đời sống cho công dân xã Hải Bối. Tuy nhiên, chỉ còn vài hộ dân chưa hoàn thành những thủ tục để di chuyển phần mộ gia đình sang khu nghĩa trang mới.

Theo ông Nguyễn Văn Tiến: “UBND xã dự kiến hoàn thành công tác giải phóng mặt bằng tại khu vực nghĩa trang thôn Đồng Nhân, phục vụ dự án vào quý 1 năm 2012. Tuy nhiên, đến nay vẫn chưa thực hiện được. Việc di dời mồ mả là vấn đề tâm linh, UBND xã sẽ tạo điều kiện để người dân chọn ngày lành tháng tốt, làm thủ tục bảo đảm việc thờ tự đúng theo phong tục cổ truyền”.

Sự việc đào, vận chuyển (dùng máy móc) hơn 1000m3 đất trái phép tại khu vực nghĩa trang thôn Đồng Nhân chỉ trong một đêm nhưng chính quyền địa phương không biết, phải chăng đã bộc lộ sự thiếu sót trong công tác quản lý địa bàn? Lý giải về việc này, ông Nguyễn Văn Tiến, Phó chủ tịch UBND xã Hải Bối cho biết: “Sự việc xảy ra vào ban đêm, trong khu nghĩa trang gần dự án đang thi công nên rất khó kiểm soát. Các cơ quan chức năng sẽ khó phân biệt được xe ô tô, phương tiện múc đất của đơn vị thi công hay các đối tượng trộm cắp”. Còn Ban Quản lý dự án thì cho rằng: "Phần diện tích đất bị đào trái phép ở địa phận nghĩa trang thôn Đồng Nhân, thuộc sự quản lý của UBND xã Hải Bối. Diện tích đất này chưa được bàn giao cho Ban Quản lý dự án để tổ chức thi công". Quan điểm của UBND xã Hải Bối là rất nhân văn, nhưng theo chúng tôi, gia đình ông Duệ cũng phải suy nghĩ về sự chậm trễ trong di dời phần mộ nói trên.

Chính quyền xã Hải Bối đang phối hợp chặt chẽ với Công an huyện Đông Anh để điều tra làm rõ những đối tượng thực hiện hành vi đào trộm đất gây mất mộ của người dân. Rồi sự việc sẽ sáng tỏ. Nhưng gia đình ông Nguyễn Quốc Duệ sẽ khó có thể tìm lại được các ngôi mộ đã mất khi khối lượng đất trên đã bị bán để phục vụ cho san lấp xây dựng tại một công trình nào đó. Người dân bị thiệt thòi, gây bức xúc trong dư luận là điều khó tránh khỏi... Đây là bài học cho các cấp chính quyền trong công tác quản lý địa bàn, giải phóng mặt bằng các công trình, dự án tránh để xảy ra những sự việc đáng tiếc.

Bài và ảnh: Tuấn Nam