QĐND - Thời gian qua, việc sản xuất và tiêu thụ một số mặt hàng nông sản Đà Lạt (Lâm Đồng) gặp nhiều khó khăn vì bị nông sản nước ngoài tràn vào, "nhái" nông sản Đà Lạt. Hiện nay, mặc dù các cơ quan chức năng và người dân có nhiều cố gắng khắc phục tình trạng này, song nông sản Đà Lạt vẫn bị xâm hại nghiêm trọng. 

Thiệt hại vì sản phẩm bị "nhái"

Vụ Xuân-Hè 2013, gia đình ông Nguyễn Văn Quảng ở phường 9, TP Đà Lạt (Lâm Đồng) trồng 5 sào khoai tây. Trước kia, giá khoai tây bán tại vườn trung bình từ 12.000-13.000 đồng/kg. Nhưng thời gian gần đây, do khoai tây nước ngoài giả khoai tây Đà Lạt xuất hiện tràn lan, nên gia đình ông Quảng chỉ bán được với giá 9000 đồng/kg. Sau khi trừ chi phí, gia đình ông bị lỗ khoảng 30 triệu đồng.

Không riêng gia đình ông Quảng, nhiều doanh nghiệp và nông dân tại Đà Lạt cũng đang lâm vào cảnh "điêu đứng" vì sản phẩm của họ bị “nhái” bởi các sản phẩm tương tự có xuất xứ từ nước ngoài. Theo ông Nguyễn Văn Sơn, Phó giám đốc Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (NN&PTNT) tỉnh Lâm Đồng: Từ năm 2010 đến nay, hiện tượng nông sản Đà Lạt bị "nhái" có chiều hướng gia tăng, tập trung vào một số mặt hàng như: Khoai tây, hành tây, mứt trái cây, cá tầm, rau quả... Nguyên nhân chủ yếu là do yếu tố lợi nhuận. Lâu nay, các sản phẩm nông sản Đà Lạt vốn được người tiêu dùng ưa chuộng vì chất lượng tốt, có thương hiệu. Vì vậy, khi bán trên thị trường, bao giờ giá cũng cao hơn so với nông sản cùng loại có xuất xứ từ nước ngoài. Lợi dụng điều này, một số cơ sở kinh doanh đã nhập nông sản từ nước ngoài (chất lượng thấp và giá rẻ), sau đó làm giả nông sản Đà Lạt để bán với giá cao.

 "Sơ chế" khoai tây Trung Quốc để làm giả khoai tây Đà Lạt tại chợ nông sản Đà Lạt.

Để làm giả "đặc sản nông sản Đà Lạt", các đối tượng đã sử dụng một số thủ thuật như: Rửa, sau đó bôi đất đỏ Đà Lạt (đối với mặt hàng khoai tây); thay bao bì, nhãn mác (đối với các sản phẩm mứt), trộn 2 sản phẩm với nhau (đối với sản phẩm cá tầm). Những thủ đoạn gian dối trên đã gây ra nhiều hệ lụy tiêu cực, khiến người tiêu dùng mua phải hàng kém chất lượng và làm giảm uy tín thương hiệu nông sản Đà Lạt, đồng thời cũng làm cho sản xuất và tiêu thụ nông sản của địa phương gặp nhiều khó khăn. Sở NN&PTNT tỉnh Lâm Đồng cho biết: Vụ Xuân-Hè 2013, diện tích khoai tây tại Đà Lạt đã bị thu hẹp chỉ còn 50ha (trước đây là 200ha). Do khoai tây Đà Lạt “xịn” không cạnh tranh nổi khoai tây Đà Lạt “nhái”, nông dân phải bỏ khoai tây để chuyển sang các loại cây trồng khác.

Về mặt hàng cá tầm, bà Ngô Thị Kim Phụng, Giám đốc Công ty Cá tầm Việt Nam tại Đà Lạt bức xúc nói: “Một lượng lớn cá tầm nhập lậu vào TP Hồ Chí Minh nhưng được bán với danh nghĩa “cá tầm Đà Lạt”, đã ảnh hưởng xấu tới hoạt động kinh doanh của chúng tôi. Đây là hành vi đánh cắp thương hiệu một cách trắng trợn". Bà Phụng cũng cho biết thêm: "Trước đây, giá cá tầm do công ty chúng tôi sản xuất là 220.000 đồng/kg, sau khi xuất hiện cá tầm Đà Lạt “nhái” chúng tôi phải hạ xuống còn 160.000 đồng/kg, nhưng vẫn không cạnh tranh nổi vì họ chỉ bán 120.000 đồng/kg. Nếu hạ giá tiếp, chúng tôi sẽ bị lỗ và phá sản".

 “Lỗ hổng” trong quản lý

Theo thông tin từ Sở NN&PTNT tỉnh Lâm Đồng, các mặt hàng nông sản Đà Lạt đã được Cục Sở hữu trí tuệ (Bộ Khoa học và Công nghệ) cấp nhãn hiệu hàng hóa độc quyền. Tuy nhiên, do quá trình sản xuất và tiêu thụ còn diễn ra một cách manh mún, tự phát, nên việc cấp và dán nhãn mác hàng hóa (dấu hiệu quan trọng để phân biệt hàng thật và hàng giả) chưa thực hiện được. Đây chính là "kẽ hở" để các đối tượng lợi dụng nhằm trục lợi bất chính.

Trước tình trạng nông sản nước ngoài đội lốt nông sản Đà Lạt gia tăng, gây nhiều thiệt hại cho ngành nông nghiệp địa phương, UBND thành phố Đà Lạt đã có công văn chỉ đạo các cơ quan chức năng tăng cường công tác kiểm tra, xử lý các trường hợp vi phạm. Tuy nhiên, khi thực hiện đã gặp nhiều khó khăn vướng mắc. Vì chưa có chế tài xử phạt nên các lực lượng chức năng cũng chỉ nhắc nhở, vận động bà con lần sau không tái phạm mà thôi.

Thành phố Đà Lạt là vùng chuyên canh khoai tây lớn của cả nước, với sản lượng hằng năm đạt hơn 20.000 tấn (toàn tỉnh Lâm Đồng là hơn 35.000 tấn). Tuy nhiên, việc "nhái" khoai tây Đà Lạt, khiến hàng thật của nông dân tiêu thụ không hết, tồn kho nhiều. Hiện nay, khoai tây vẫn liên tục được nhập từ nước ngoài với khối lượng lớn về Đà Lạt, khiến bà con nông dân bị thiệt hại rất lớn. Tuy nhiên, các cơ quan chức năng vẫn chưa có giải pháp khắc phục hiệu quả vấn đề này.

Bên cạnh đó, công tác quảng bá thương hiệu, xúc tiến thị trường tiêu thụ, xây dựng chuỗi sản xuất - tiêu thụ nông sản Đà Lạt tại các địa phương thời gian qua chưa hiệu quả; chưa có sự chia sẻ thông tin, hợp tác trong khâu hợp đồng cung ứng, tiêu thụ hàng hóa. Khung giá cho sản phẩm hàng hóa, công bố tiêu chuẩn chất lượng chưa được triển khai... Những "lỗ hổng" trong công tác quản lý cũng chính là cơ hội để nạn nông sản “nhái” ngày càng gia tăng, gây thiệt hại cho người tiêu dùng, người sản xuất và các cơ sở làm ăn chân chính.

Để bảo vệ thương hiệu nông sản Đà Lạt, các cơ quan chức năng tỉnh Lâm Đồng và TP Đà Lạt cần khẩn trương thực hiện việc cấp và dán nhãn sản phẩm hàng hóa cho từng mặt hàng nông sản; hoàn thiện quy trình, liên minh sản xuất giữa các hộ nông dân; tăng cường liên minh, liên kết giữa nhà sản xuất với nhà phân phối; ban hành các quy định cụ thể làm căn cứ xử lý các trường hợp vi phạm; tăng cường công tác kiểm tra; đẩy mạnh tuyên truyền, vận động các tiểu thương giữ vững đạo đức kinh doanh; phổ biến cho người tiêu dùng biết cách phân biệt nông sản Đà Lạt thật với nông sản Đà Lạt "nhái".

Bài và ảnh: VŨ ĐÌNH ĐÔNG