Món lợi từ rừng đem lại khiến cho những cánh rừng ở các xã Tiên Ngọc, Tiên Lãnh, Tiên Hiệp... (Tiên Phước-Quảng Nam) bị lâm tặc tàn phá. Hàng trăm mét khối gỗ quý nằm la liệt giữa đại ngàn. Vì sao "cánh cửa" rừng ở đây lại mở toang trong thời điểm trước Tết cổ truyền(?). Nơi heo hút ấy, tiếng kêu của rừng dường như vô vọng.

Từ lá đơn tố cáo

Chị Lâm Thị Hoài Vy- người phát đơn tố cáo, kèm theo một đĩa quay phim về nạn phá rừng gửi đến Tỉnh ủy, Chi cục kiểm lâm và Thanh tra nhà nước tỉnh Quảng Nam, dẫn đường cho chúng tôi.

Gỗ khai thác trái phép được xẻ ngay tại rừng

Để vào vai "người rừng", Vy mượn cho chúng tôi mỗi người một đôi dép lê, bộ quần áo cũ bạc màu. Từ thôn 1, xã Tiên Lãnh, vượt cầu treo sông Tranh, gửi xe máy ở nhà dân, chúng tôi "hành quân" theo hướng núi Nà Cao. Vy cho biết: "Gần tháng nay, em vào rừng ít nhất 3 lần chỉ với mong muốn vạch trần chân tướng của những kẻ hám lợi, bảo kê cho lâm tặc lộng hành. Những đoạn phim em quay chưa được rõ lắm do trời mưa, nhưng đó sẽ là bằng chứng xác thực nhất về tình hình khai thác gỗ trái phép nghiêm trọng đã diễn ra tại đây. Hàng trăm mét khối gỗ quý hiếm cứ ồ ạt tuôn ra ngoài. Nếu không có sự tiếp tay, hoặc buông lỏng quản lý thì làm sao nhiều xe ôtô mang biển số lạ vô tư chở gỗ ngay giữa ban ngày(!)”. Lần theo dấu chân trâu, chúng tôi bắt gặp nhiều khúc gỗ có đường kính 0,5cm, dài chừng 3 mét được xẻ vuông, nằm gối đầu lên nhau. Tưởng chúng tôi là dân sở tại, một số thanh niên vui vẻ tiếp chuyện, người thanh niên có khuôn mặt hơi xương cho biết: “Nếu không có rừng, người dân biết kiếm đâu ra tiền xoay xở lo Tết. Vả lại, thời điểm này, kiểm lâm có thể thông cảm kiểm tra qua loa”. Anh ta còn khôi hài: "Tết đến nơi rồi, mấy ổng còn hú hí với vợ con, có lên được tới đây thì dân đã chạy vô tới thành phố rồi". Ở một bãi lầy, dân làm gỗ gọi là bãi nghỉ của trâu, chúng tôi không thể đếm xuể số lượng trâu hiện có. Theo nhân dân địa phương, đây là số trâu chuyên để kéo gỗ. Càng lần sâu theo những dấu chân trâu, chúng tôi càng tiếp cận được nhiều bãi tập kết gỗ. Có khu vực gỗ chất đống nhiều mét khối. Có nơi gỗ nằm phân tán khắp nơi. Trâu vận chuyển gỗ ra các đoạn đường gần nhà dân sinh sống. Từ đây, gỗ được đưa lên xe công nông, xe ôtô đưa ra ngoài tiêu thụ.

Gỗ lậu được vận chuyển như thế nào?

Chúng tôi theo con thuyền nhỏ tròng trành trên dòng sông Tranh. Anh lái đò chỉ vào những người như "làm xiếc" trên sông, nói: "Mấy người đứng trên các xăm xe đi giữa sông là bè chở gỗ đó. Mỗi bè, họ chở hàng chục khúc gỗ to. Nhiều thanh niên của làng tôi sống nhờ nghề ấy cả". Nghe chúng tôi thắc mắc về sự kiểm tra, kiểm soát của kiểm lâm, anh ta cười nói: "Cả đời tôi qua lại dòng sông này, có thấy bóng dáng ông kiểm lâm nào đâu, tôi chưa thấy vụ nào bị kiểm lâm bắt cả". Trong vòng 1 giờ đồng hồ, tôi chứng kiến có tới 3 bè gỗ kiểu như trên. Tại các Tiểu khu 554, 555 thuộc địa phận thôn 1, xã Tiên Lãnh, ngoài hàng trăm mét khối gỗ đã hạ đốn và cưa xẻ trong thời gian qua, còn vô số các cây Chò mới khai thác dính màu nhựa trắng sẫm nằm ngổn ngang. Đội quân phá rừng lập lán trại ngay sát nơi khai thác. Rảo quanh một vạt rừng hơn 20 phút, chúng tôi đếm được hàng chục cây Chò bị chặt. Trên suốt chặng đường đi lại trên núi Nà Cao (dân địa phương gọi là Hố Chò), ở đâu chúng tôi cũng thấy người dân bình thản vận chuyện gỗ trái phép. Họ lấy cớ hợp đồng chuyển gỗ cho ngành kiểm lâm về bán đấu giá, số gỗ mà các cơ quan chức năng đã thu được tại hiện trường phá rừng ở Nà Cao thời gian qua. Tuy nhiên, theo quan sát của chúng tôi, thì số gỗ mà người dân kéo về có đánh số thứ tự của cơ quan chức năng chỉ đếm trên đầu ngón tay, còn đa phần là gỗ lợi dụng khai thác trái phép. Dư luận đặt câu hỏi, ngành kiểm lâm huyện Tiên Phước có làm "ngơ" trước thực tế trên?

Kiểm lâm Tiên Phước nói gì?

Thời gian qua, Đoàn kiểm tra liên ngành của huyện Tiên Phước gồm Kiểm lâm, Công an, Viện kiểm sát đã lập biên bản tại hiện trường 186 mét khối gỗ Chò tập trung ở tiểu khu 556 xã Tiên Lãnh đã cưa xẻ. Mới đây, trong hai ngày 17 và 18-1-2007, Đoàn tiếp tục tổ chức đợt kiểm tra lần thứ ba và phát hiện thêm 5 mét khối gỗ Chò đã cưa xẻ. Ông Huỳnh Ngọc Tân, Hạt trưởng hạt kiểm lâm huyện, thừa nhận tình hình phá rừng nghiêm trọng ở các địa bàn Tiên Lãnh, Tiên Ngọc; đặc biệt khu vực giáp ranh với thôn Cao Sơn (Bắc Trà My).

Đề cập việc cô Vy tố cáo Hạt Kiểm lâm Tiên Phước chỉ thu hơn 1,4m3 gỗ Chò thành phẩm, trong khi số lượng gỗ vận chuyển trái phép trên chuyến xe trong tháng 12-2006 lớn hơn rất nhiều, ông Huỳnh Ngọc Tân giải thích: "Việc kiểm tra gỗ theo quy định có cho phép sai số theo tỷ lệ phần trăm. Lý do mà Hạt chỉ thu giữ hơn 1,4m3 gỗ là do Chủ tịch UBND xã Phước Gia (Hiệp Đức) xác nhận nguồn gốc gỗ vườn. Căn cứ vào luật nên chúng tôi chỉ thu chừng đó". Tuy nhiên, sau đó số gỗ bị hạt kiểm lâm Quảng Nam, lập biên bản và thu giữ là 72 phách gỗ Chò, với tổng khối lượng hơn 15m3 (!). Tại sao lại có sự chênh lệch này? Xin gửi câu hỏi này để ông Hạt trưởng Kiểm lâm Tiên Phước trả lời trước công luận.

Rong ruổi trên đại ngàn cho đến khi đặt bút viết bài này, chúng tôi cố khắc họa chân dung những kẻ phá rừng Tiên Phước. Lâm tặc, thì đã quá rõ, nhưng chưa đủ. Còn một khuôn mặt mới, là sự thiếu trách nhiệm của các cơ quan chức năng, đặc biệt là lực lượng kiểm lâm địa phương.

Bài và ảnh: Hữu Phúc và Lâm Quý