Nước mắt Quế Phong

Cán bộ, chiến sĩ Ban chỉ huy quân sự huyện Quế Phong sửa chữa công trình cầu tràn Châu Kim

Thượng tá Nguyễn Bá Thể, Chỉ huy trưởng Ban chỉ huy quân sự huyện Quế Phong (Nghệ An), sau khi trực tiếp lái xe đưa bộ đội đi khắc phục hậu quả lũ tại cầu tràn Châu Kim, trở về với quần áo ướt đẫm và nước mắt rưng tròng, buồn bã thông báo với tôi: "Cả huyện có 16 người chết và mất tích trong đợt lũ này. Đau xót quá anh ạ. Đó là chưa kể tới 1.600ha lúa bị thiệt hại, hàng trăm con gia súc bị mất. Huyện đã nghèo, nay lại càng nghèo thêm."...

Cưỡi trâu vào rốn lũ

Sáng 6-10, phải mất gần 5 giờ, chúng tôi mới vượt qua được hơn 30 cây số từ Quỳ Châu để đến huyện lỵ Quế Phong. Trên đường đi, ở rất nhiều đoạn, xe ô tô và xe máy không đi được do lũ làm sạt lở đất. Đặc biệt tại bản Tà Sóc, bùn ngập đến gần một mét, người đi bộ cũng không thể vượt qua, chị Vi Thị Liên ở bản này đã có sáng kiến cho mượn trâu để chúng tôi cưỡi qua đoạn nguy hiểm này. Theo đồng chí trung tá Nguyễn Trọng Lam, Chính trị viên phó Ban chỉ huy quân sự huyện Quế Phong thì phóng viên báo Quân đội nhân dân là một trong những nhà báo đầu tiên có mặt tại huyện sau trận lũ khủng khiếp.

Quế Phong là huyện xa trung tâm tỉnh lỵ nhất và cũng là một trong những huyện nghèo nhất của Nghệ An. Nay phải chịu đựng thêm trận lũ lịch sử lại càng thêm nghèo. Nước lũ đã rút, nhưng vết tích do lũ gây ra thì vẫn còn với những thân cây to tướng bị gãy đổ, những ruộng lúa chín vàng dính bệt xuống bùn đất, những ngôi nhà bị đất cát đẩy đi xiêu vẹo... Đặc biệt, gần như toàn bộ hệ thống cột điện của huyện đã bị đổ, hệ thống giao thông liên lạc bị ngưng trệ. Thống kê của huyện cho biết: Toàn huyện có tới 1.600ha lúa bị ngập do lũ, trong đó có nhiều diện tích bị mất trắng; hàng trăm con gia súc, hàng nghìn con gia cầm, hàng chục tấn cá đã bị nước lũ cuốn trôi. Đồng chí Quang Văn Chanh, Chủ tịch Hội Cựu chiến binh huyện Quế Châu, nhận xét: Mức nước lũ năm nay tương đương với mức lũ năm 1978, nhưng thiệt hại do lũ gây ra năm nay lớn hơn đợt lũ năm 1978 rất nhiều.

Chúng tôi gặp ông Vi Văn Bằng ở xã Tiền Phong đang dùng xẻng đào tới gần nửa mét đất cát mới lấy nổi một bắp ngô vừa sậm hạt. Ông Bằng nói rằng, lúa, ngô của nhà ông đã bị lũ cuốn trôi hết, nay phải ra bãi ngô này để đào đất tìm kiếm bắp ngô để lấy cái ăn trước mắt. Không chỉ riêng gia đình ông Bằng, mà rất nhiều bà con của Quế Phong đang lo tới cái ăn trong những ngày sắp tới.

Nước mắt người Quế Phong hòa cùng nước lũ

Chúng tôi cũng đã được dự lễ tiễn đưa hai người xấu số tử vong do lũ mà vẫn chưa xác định được danh tính. Một người là phụ nữ khoảng 40 tuổi và một cháu bé khoảng 13, 14 tuổi. Khi chết, cháu vẫn còn cầm chiếc thừng buộc trâu. Đồng chí cán bộ công an huyện Quế Châu cho chúng tôi biết, các cơ quan chức năng của huyện đã thông báo rộng khắp cho nhân dân các xã vùng thượng nguồn của sông Nậm Giải từ sáng ngày 5-10, nhưng có lẽ do đường đi lại khó khăn, thông tin đến chậm, thành thử cho đến ngày 6-10, vẫn chưa có ai đến nhận xác, huyện đã quyết định khâm liệm và chôn cất hai người xấu số này theo đúng nghi thức của địa phương.

Đồng chí Lê Hải Văn, Phó chủ tịch UBND xã Châu Kim, kể: xác của cháu bé trôi dạt về bản Kim Khê, vì thế, bà con trong bản Kim Khê cho rằng, cháu muốn ở lại bản mình, nên đã bàn nhau mua quan tài (bằng thân cây gỗ lớn, xẻ đôi, đục rỗng bên trong) và đưa cháu bé vào trong đó. Tang lễ không có vòng hoa, không có lời điếu văn, chỉ có những dòng nước mắt của nhiều bà con bản Kim Khê, xã Châu Kim và huyện Quế Phong chảy xuống nấm mồ...

Cán bộ, chiến sĩ Ban chỉ huy quân sự huyện Quế Phong cứu nạn xe ô tô tại sông Nậm Giải

Về sự mất tích và cái chết của 16 người xấu số trong huyện, thượng tá Nguyễn Bá Thể cho rằng, đó là tổn thất lớn nhất của huyện trong đợt lũ lịch sử và cũng là bài học kinh nghiệm xương máu cho công tác phòng, chống thiên tai. Số người chết và mất tích này tập trung chủ yếu tại Bản Méo, xã Nậm Giải. Sáng 4-10, trước tình hình mưa lũ có những diễn biến phức tạp, cơ quan quân sự huyện đã chỉ đạo lực lượng dân quân xã Nậm Giải phải đưa dân ra khỏi vùng nguy hiểm và nhân dân bản Méo đã chấp hành. Thế nhưng đến chiều tối, nước lũ giảm, một số bà con lại kéo về nhà của mình. Đêm đến, lũ lại dâng cao, kéo theo cả những người không may này.

Bộ đội dầm mình trong mưa giúp dân

Tại trụ sở UBND huyện Quế Phong, chúng tôi được dự một cuộc họp khẩn cấp do đồng chí Phó chủ tịch UBND tỉnh Nghệ An và đồng chí Chỉ huy trưởng Bộ chỉ huy quân sự Nghệ An chủ trì bàn về giải pháp cấp bách khắc phục hậu quả lũ, ổn định đời sống nhân dân. Tại cuộc họp, các đồng chí lãnh đạo huyện Quế Phong đã đánh giá cao vai trò của quân đội trên mặt trận phòng chống thiên tai, đặc biệt, nhờ sự giúp đỡ của các đồng chí bộ đội mà nhân dân sơ tán được kịp thời, tránh được rất nhiều thiệt hại về người. Lũ vừa rút, bộ đội lại có mặt tại những nơi khó khăn gian khổ nhất để khôi phục các công trình giao thông, sửa chữa các công trình công cộng và giúp đỡ nhân dân ổn định cuộc sống. Huyện ủy và UBND huyện Quế Phong đề nghị Bộ chỉ huy quân sự Nghệ An và các đơn vị quân đội đóng quân trên địa bàn tiếp tục giúp đỡ huyện sớm khắc phục hậu quả, mà trọng tâm là tìm kiếm người mất tích do lũ. Bộ chỉ huy quân sự tỉnh Nghệ An đã nhất trí với lời đề nghị của huyện Quế Phong.

Về việc hỗ trợ các gia đình bị nạn, trước mắt, huyện sẽ trợ cấp cho các gia đình có người bị chết 3 triệu đồng. Huyện cũng đã chuẩn bị mì tôm, gạo, thực phẩm để hỗ trợ ngay các gia đình thiếu ăn. Kiên quyết không để dân đói.

Đến cầu tràn Châu Kim, chúng tôi đã tận mắt được chứng kiến không khí lao động quên mình của các đồng chí bộ đội thuộc Ban chỉ huy quân sự huyện Quế Phong. Dưới trời mưa nặng hạt, các cán bộ cấp tá và cấp úy vẫn cùng một số chiến sĩ gồng mình kéo cây đổ, cứu hộ xe bị nạn và bảo đảm giao thông tại vị trí xung yếu này. Trong số cán bộ chiến sĩ đang dầm mưa lao động, có cả những người quê ở Quế Phong, cũng bị nhà sập, cây cối đổ, vậy mà họ vẫn miệt mài, vì lợi ích chung.

Đồng chí thượng tá Nguyễn Bá Thể, Chỉ huy trưởng Ban chỉ huy quân sự huyện Quế Phong, cho biết: Trong hai ngày nghỉ cuối tuần (6 và 7-10), 100% quân số của Ban chỉ huy quân sự huyện đều có mặt tại đơn vị hoặc các xã trọng điểm để giúp nhân dân khắc phục hậu quả mưa lũ. Nhiệm vụ trọng tâm là tìm kiếm người mất tích. Ban chỉ huy quân sự huyện đã cử các cán bộ xuống các địa bàn phối hợp với dân quân lội suối xuyên rừng, quyết tâm tìm được người mất tích trong thời gian sớm nhất.

Chúng tôi rời Quế Phong khi trời gần tối. Cả thị trấn huyện vẫn chưa có ánh điện. Đường trở ra đã dễ đi hơn trước nhưng xe ô tô vẫn chưa thể đi được. Theo một đồng chí cán bộ thanh tra giao thông của tỉnh Nghệ An thì phải cố gắng lắm quốc lộ 48 mới có thể thông xe vào ngày 8-10. Còn theo một đồng chí cán bộ ngành điện thì phải đến cuối tuần tới, điện lưới quốc gia trên địa bàn huyện mới có thể được khôi phục. Huyện nghèo nhất của Nghệ An lại phải đương đầu với thử thách mới.

Bài và ảnh: Đỗ Phú Thọ