QĐND - Để từng bước khắc phục hậu quả bom mìn, vật nổ sau chiến tranh, cùng với nhiều đơn vị, tổ chức trong và ngoài quân đội, những năm qua, Trung tâm Bom mìn 20, Tổng công ty 36 (Bộ Quốc phòng) đã tham gia rà phá, xử lý an toàn hàng nghìn quả bom mìn, vật nổ các loại, trả lại màu xanh cho những "vùng đất chết".

Người giỏi, trang bị tốt

Tuy được thành lập chưa lâu nhưng Trung tâm Bom mìn 20, Tổng công ty 36 đã tham gia rà phá bom mìn, vật nổ trên nhiều vùng của cả nước; từ vùng sâu, vùng xa biên giới Tây Bắc đến tận miền Đông, miền Tây Nam Bộ, từ nông thôn, miền núi đến thành thị, góp phần giải phóng, làm sạch hàng nghìn héc-ta đất. Thiếu tá, kỹ sư Võ Văn Ba, Giám đốc Trung tâm Bom mìn 20 bộc bạch: “Đặc thù của công tác rà phá bom mìn không cho phép rút kinh nghiệm, bởi chỉ sơ suất một chút thôi là có thể nguy hiểm đến tính mạng của bộ đội. Chính vì vậy, chúng tôi luôn tâm niệm phải lựa chọn, làm tốt công tác đào tạo đội ngũ cán bộ quản lý, công nhân kỹ thuật có trình độ cao, chuyên môn sâu, ý thức tổ chức kỷ luật quân đội nghiêm trong thực hiện nhiệm vụ. Mặt khác, từ ngày thành lập đến nay, Trung tâm được trang bị nhiều chủng loại trang thiết bị rà phá hiện đại, bảo đảm thực hiện công việc hiệu quả, an toàn. Từ thực tế thành quả của đơn vị, chúng tôi rút ra một điều rằng: Muốn thực hiện tốt nhiệm vụ thì bên cạnh trang bị tốt phải có con người giỏi về chuyên môn, tâm huyết với nhiệm vụ”.

Thiếu tá Võ Văn Ba bên quả bom có trọng lượng 1000 bảng Anh do trung tâm phát hiện, xử lý an toàn tại xã Thạch Ngọc, huyện Thạch Hà, hiện nay quả bom này đang được trưng bày tại Bảo tàng Công Binh ở Hà Nội.

Tìm hiểu chúng tôi được biết hiện nay đội ngũ cán bộ của Trung tâm (hơn 50 người), hầu hết được đào tạo chính quy trong các nhà trường quân đội. Ngoài ra, hơn 300 lao động khác cũng được huấn luyện cơ bản về chuyên ngành và được cấp chứng chỉ rà phá bom mìn. Các đội thi công được trang bị đầy đủ máy dò bom, dò mìn hiện đại phục vụ theo yêu cầu từng nhiệm vụ khác nhau trên địa bàn cả nước.

Những dự án vì dân

Vào tháng 12-2011, tại cuộc tọa đàm “Chung tay, góp sức khắc phục hậu quả bom, mìn sau chiến tranh” tổ chức tại Hà Nội, trong bài phát biểu của mình, Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng - Trưởng ban chỉ đạo Nhà nước về Chương trình hành động Quốc gia khắc phục hậu quả bom mìn sau chiến tranh nhấn mạnh: “Hằng năm, Chính phủ đã chi hàng nghìn tỷ đồng để khắc phục hậu quả nhưng do số lượng bom mìn, vật nổ còn sót lại sau chiến tranh là rất lớn, tình trạng ô nhiễm bom mìn sau chiến tranh ở Việt Nam đến nay vẫn rất nặng nề; tai nạn thương tích đối với người dân, đặc biệt là trẻ em vẫn diễn ra hằng giờ, hằng ngày trên phạm vi cả nước, ảnh hưởng lớn đến sản xuất, đời sống của một bộ phận không nhỏ dân cư…”. Cùng góp phần chia sẻ khó khăn ấy với Nhà nước, thời gian qua, Trung tâm Bom mìn 20 đã thi công rà phá bom mìn, vật nổ nhiều dự án có quy mô lớn, tính chất phức tạp song vẫn đảm bảo chất lượng, tiến độ, được các chủ đầu tư đánh giá cao như: Thủy điện Bản Vẽ, Thủy điện Khe Bố (Nghệ An), Tuyến vận tải thủy Việt Trì - Tuyên Quang, Khu Công nghiệp Long Thành (Đồng Nai), Đảo Phú Quý (Bình Thuận), Cảng biển Cam Ranh (Khánh Hòa), Cảng Vũng Áng (Hà Tĩnh), Đường A Sầu - A Lưới (Thừa Thiên-Huế); các gói thầu trên Đường cao tốc Bắc Nam, Đường Hồ Chí Minh, Đường Trường Sơn Đông, Đường tuần tra biên giới, Đường cao tốc Hà Nội - Lào Cai...

Trong số đó, có những dự án được triển khai với tiến độ nhanh, khối lượng bom mìn, vật nổ được xử lý lớn. Điển hình tại địa bàn các tỉnh Nghệ An, Hà Tĩnh, Quảng Trị năm 2012 Trung tâm đã tiến hành rà phá, phát hiện, xử lý an toàn hơn 400 quả bom các loại cùng hàng trăm quả đạn pháo, cối các loại... góp phần làm sạch gần 2.200ha đất. Trong 6 tháng đầu năm 2013, Trung tâm đã triển khai dò gỡ hàng chục dự án; đồng thời được phê duyệt thêm 16 dự án mới trong đó có 5 dự án thuộc Bộ Quốc phòng quản lý, 11 dự án thuộc các quân khu, binh chủng quản lý với tổng diện tích rà phá hơn 600ha.

Xử lý một quả bom tại huyện Hướng Hóa (Quảng Trị).

Khi những dự án này kết thúc sẽ góp phần làm sạch hàng nghìn héc-ta đất, tạo điều kiện cho nhân dân sản xuất an toàn, thúc đẩy kinh tế-xã hội của các địa phương phát triển.

Những chuyến đi nhớ mãi

Không có nhiều cơ hội đi với tất cả các đội thi công, nhưng qua một số lần đi thực tế và qua những câu chuyện của cán bộ, chiến sĩ trực tiếp tham gia rà phá bom mìn, vật nổ còn sót lại sau chiến tranh, chúng tôi thấy, bên cạnh sự nguy hiểm về tính mạng cán bộ, chiến sĩ phải trèo đèo lội suối, ngủ rừng để thực hiện nhiệm vụ. Chẳng hạn như chuyến hành quân rà phá bom mìn trên đại ngàn Trường Sơn thuộc huyện Hướng Hóa, tỉnh Quảng Trị, cán bộ, chiến sĩ của Trung tâm phải hành quân bộ hơn 30km đường rừng, người đi trước phát cây mở tuyến, những người phía sau hì hục cõng, vác dụng cụ, máy móc, lương thực, thực phẩm bám sát theo sau. “Vào đến tuyến, trước khi thực hiện nhiệm vụ, việc đầu tiên phải làm đó là động viên tư tưởng bộ đội, vì có không ít người lần đầu tiên đi rừng, ngủ võng mà trước đó chỉ xem trên ti vi trong các bộ phim về đề tài chiến tranh, nay mới có cơ hội trải nghiệm. Khi đêm xuống, giữa chốn rừng rú hoang vắng anh em phải quây lại để ngủ cùng nhau. Rồi chống chọi lại với sốt rét rừng, muỗi vắt, ruồi vàng, bọ chó, những “đặc sản” đặc trưng của rừng Trường Sơn, của vùng biên giới giáp nước bạn Lào” - Thiếu tá, kỹ sư Võ Văn Ba chia sẻ.

Những chuyến đi dài ngày trong rừng, rồi thực hiện dò, gỡ, rà phá cả ban ngày, lẫn ban đêm ở nhiều loại địa hình khác nhau, trực tiếp đối mặt với hàng chục, hàng trăm loại bom mìn, vật nổ càng làm cho tình cảm những người lính thợ Trung tâm Bom mìn 20 gắn kết thêm, đồng cảm, chia sẻ, động viên nhau để cùng vượt qua khó khăn, hiểm nguy hoàn thành nhiệm vụ. Những cái tên gắn liền với các chuyến đi và nhiệm vụ lặng thầm, hiểm nguy không thể không nhắc đến Thiếu tá, kỹ sư Võ Văn Ba, Trung tá Nguyễn Văn Huynh, Trung tá Đàm Quang Nghĩa, Trung tá Phạm Đình Sơn, Đại úy Thái Khắc Dũng,…

Tuy không muốn nói về mình, chỉ nói về công việc đang làm nhưng qua tìm hiểu từ những người đồng đội trong đơn vị tôi cũng biết được hầu hết các anh đều có thâm niên hàng chục năm trong nghề. Việc làm của các anh đã và đang góp phần chung tay khắc phục hậu quả bom mìn, vật nổ sau chiến tranh, trả lại màu xanh cho nhiều vùng đất chết trên địa bàn cả nước. Đó là niềm vui, là động lực và nguồn động viên không nhỏ để các anh tiếp tục những cuộc hành trình đầy gian nan phía trước.

Vượt khó, yêu nghề

“Ở Trung tâm, mỗi người mỗi hoàn cảnh khác nhau, không ít cán bộ, chiến sĩ tuổi đời, tuổi nghề còn trẻ song cũng có thâm niên cả chục năm với cái nghề ngày ngày đối mặt với tử thần. Do yêu cầu nhiệm vụ, nhiều chuyến đi thi công dài ngày, xa gia đình, vợ con, mặc dù vậy cán bộ, chiến sĩ đều có chung suy nghĩ, đã chọn, đã yêu và khoác lên mình màu áo lính thì khó khăn nào cũng vượt qua hết” - đó là tâm sự của Trung tá Đàm Quang Nghĩa, Phó giám đốc Trung tâm. Còn với Đại úy Thái Khắc Dũng, Đội trưởng Đội 20 thì lại có được sự đồng cảm từ phía gia đình, anh kể: “Cũng may, hầu hết gia đình anh em trong đội đều cảm thông và động viên nên chúng tôi thêm yên tâm gắn bó với công việc”.

Câu chuyện về những người lính rà phá bom mìn, vật nổ đến nay luôn "nóng" và thu hút sự chú ý của cộng đồng dư luận trong nước và quốc tế. Với quan điểm mà Tổng công ty 36 luôn xác định, thực hiện trong suốt những năm qua đó là cùng nỗ lực chung tay với Chính phủ, các ngành, các cấp, sự giúp đỡ quý báu của các tổ chức, cá nhân trong và ngoài nước, để khắc phục hậu quả bom mìn, vật nổ sót lại sau chiến tranh. Chính từ những nỗ lực ấy, đến nay trên địa bàn cả nước đã có hàng triệu quả bom mìn, vật liệu nổ được thu gom, xử lý, góp phần giải phóng hàng nghìn héc-ta đất, làm trong sạch môi trường sống, giảm thiểu tai nạn do bom mìn, vật nổ gây ra. Trong thành tích ấy, có sự đóng góp của những người lính thợ Trung tâm Bom mìn 20.

Bài và ảnh: VŨ QUANG THÁI - VÕ BA