Sau hai ngày đêm hành trình bằng con đường vượt trên những ngọn sóng biển khiến ai nấy đều phờ phạc. Thế nhưng khi vừa nghe tiếng loa trên tàu thông báo: Tàu chuẩn bị cập cảng Trường Sa (huyện đảo Trường Sa, tỉnh Khánh Hoà) thì tất cả mọi người liền nhào dậy, lao cả ra mạn tàu. Hình như ai cũng muốn mình là người trước tiên nhìn thấy Trường Sa, một vùng lãnh thổ thiêng liêng của Tổ quốc nằm giữa biển khơi điệp trùng sóng gió...

Trường Sa xanh

Cách đây đúng bảy năm, cũng vào dịp tháng tư, tôi đã được ra Trường Sa. Trường Sa ngày ấy đã để lại trong tôi thật nhiều ấn tượng về tinh thần vượt gian khổ, khó khăn của quân và dân trong quá trình xây dựng, bảo vệ đảo. Nhưng ngày ấy, Trường Sa đã để lại trong tôi một hình ảnh khó quên đó là những dải cát san hô trắng đến loá mắt. Ở đảo Trường Sa Lớn, lúc bấy giờ đang vào mùa xây dựng, nên cả đảo ngổn ngang hệt một công trường. Xung quanh đảo, phủ lên những dải cát san hô là những cụm muống biển xòa xuống cả mặt sóng. Duy nhất khu vực giữa đảo, loi choi mấy cây bàng vuông, bàng ta và một vài cây dừa đã táp lá vì gió mặn. Đứng từ đầu đảo có thể nhìn xuyên đến cuối đảo. Thế nhưng bảy năm sau, Trường Sa đã hoàn toàn đổi khác. Trước mắt chúng tôi là một hòn đảo xanh rì cây lá. Những ngôi nhà trước đây nằm chơ vơ trên đảo thì nay đã khuất lấp dưới những tán cây. Thượng tá Nguyễn Đại Dương, đảo trưởng đảo Trường Sa Lớn nói với chúng tôi: “Trồng cây trên đảo là một việc làm cực kỳ gian truân. Chúng tôi đã ra hẳn một nghị quyết chuyên đề về việc trồng cây trên đảo. Chỉ tiêu trồng cây được quy định tới từng cán bộ, chiến sĩ. Cụ thể mỗi năm, một người phải trồng được tối thiểu là hai cây sống. Đến mùa mưa, cả đảo lại tay cuốc, tay choòng đục đá trồng cây. Ngay cả chỉ huy đảo cũng phải trực tiếp đào hố, tưới câ...”.

Thu hoạch rau ở đảo Phan Vinh

Có lẽ vì thế mà sau bảy năm, Trường Sa Lớn từ một đảo cát san hô đã trở thành một hòn đảo xanh. Những tán phong ba, bão táp, bàng vuông, dừa, tra… đã vươn tận ra ngoài mép sóng. Bên dưới các tán cây là những hàng ghế đá. Buổi chiều, khi mặt trời sắp ngã vào lòng biển thì dưới các ghế đá lại đan kín những bóng áo hải quân cùng những cánh thư, tờ báo vừa nhận từ đất liền. Trường Sa lúc bấy giờ hệt như một công viên của tuổi trẻ.

Không chỉ riêng ở Trường Sa Lớn mới có cây xanh mà các đảo nổi khác như Trường Sa Đông, Phan Vinh, An Bang v.v… cũng đều đã được phủ kín cây xanh. Ở đảo An Bang, một hòn đảo nhỏ thực chất là một cồn cát chồi lên từ dải san hô, nên quanh năm sóng vỗ bốn bề. Ngay cả vào dịp tháng tư, thời điểm được coi là yên bình nhất của đảo thì các ngọn sóng quanh đảo vẫn cao tới ba, bốn mét. Kèm theo các ngọn sóng là từng vạt nước mặn bốc lên như sương, theo gió bay thốc vào đảo. Cứ tưởng rằng ở một nơi thời tiết khắc nghiệt như thế thì khó có loại cây nào sống nổi. Ấy thế mà các cán bộ, chiến sĩ đảo An Bang vẫn trồng được cây xanh. Cả đảo hiện nay có tới gần 100 cây bàng, cây các loại. Để giữ cho cây sống được, sau khi trồng, các chiến sĩ đảo An Bang đã phải kiếm tre, gỗ, vải ni-lông quây kín xung quanh, hệt như một ngôi nhà không mái. Hằng ngày, anh em phải thay nhau phun nước rửa mặn trên từng chiếc lá cây. Với những kỳ công như thế, nên bây giờ “lò vôi thế kỷ An Bang” đã bắt đầu được khoác chiếc áo màu xanh.

Trường Sa gần

Hòn đảo gần nhất của quần đảo Trường Sa cũng cách đất liền tới hai ngày đêm hành trình. Làm thế nào để Trường Sa gần lại với đất liền là một câu hỏi lớn của cấp ủy Đảng, chính quyền tỉnh Khánh Hòa nói riêng và Đảng, Nhà nước ta nói chung. Sau nhiều năm đầu tư, củng cố, hệ thống truyền thông trên đảo đã được xây dựng khá cơ bản. Hiện nay, ở đảo nào cũng có vô tuyến truyền hình xem được tất cả các kênh với chất lượng tốt. Truyền hình đang được coi là kênh chuyển tải thông tin chính giữa đất liền với đảo. Được sự quan tâm của Bộ Quốc phòng và Quân chủng Hải quân, nên những năm gần đây, các chuyến tàu từ đất liền ra đảo cũng thường xuyên hơn. Vì vậy, sợi dây liên hệ giữa đảo và đất liền cũng ngày càng thắt chặt hơn.

Hiện nay, một số nước trong khu vực đã tiến hành phủ sóng điện thoại di động trên các đảo chúng ta cũng cần nghiên cứu để thực hiện phủ sóng điện thoại trên khu vực quần đảo Trường Sa thuộc chủ quyền lãnh thổ của Việt Nam. Việc phủ sóng điện thoại không chỉ đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế, xã hội ở huyện đảo Trường Sa mà còn phục vụ tốt cho nhiệm vụ củng cố quốc phòng, giữ gìn trật tự, an ninh trên vùng biển đảo xa xôi của Tổ quốc. Có mạng điện thoại di động, việc liên lạc của các ngư dân tham gia đánh bắt trong khu vực quần đảo sẽ thuận lợi hơn rất nhiều. Các ngư dân có thể nắm bắt kịp thời mọi thông tin về thời tiết, khí hậu… từ đất liền, bảo đảm xử lý kịp thời những tình huống bất trắc trên biển.

Và Trường Sa sẽ giàu

Kiểm tra kè chắn sóng ở đảo Phan Vinh

Không ai có thể phủ nhận tiềm năng kinh tế biển, tiềm năng kinh tế từ du lịch, dịch vụ của huyện đảo Trường Sa, nhưng từ nhiều năm nay việc bảo vệ, khai thác nguồn lợi thủy, hải sản và thúc đẩy dịch vụ, du lịch ở Trường Sa chưa được chú trọng đúng mức. Vì vậy những cái thu được từ huyện đảo Trường Sa còn quá ít, chưa xứng với tiềm năng của nó. Hiện nay, Bộ Thủy sản đã chỉ đạo cho Trung tâm dịch vụ nghề cá đảo Đá Tây tổ chức thử nghiệm nuôi trồng thủy sản, trước mắt là nuôi hai loại cá có giá trị kinh tế cao là cá ngựa và các mú. Đến đầu tháng 3-2007, Trung tâm dịch vụ nghề cá đảo Đá Tây đã thả được 9.000 cá mú giống và 12.000 con cá ngựa. Theo đồng chí Vũ Văn Tám, Thứ trưởng Bộ Thủy sản, người đi cùng đoàn công tác trực tiếp ra kiểm tra tình hình nuôi cá lồng bè tại đảo Đá Tây thì hiện nay, cả hai loại cá đều có thể phát triển tốt. Sau vài tháng nuôi thử nghiệm, số cá mú đã thả đều đạt mức gần 1kg/con, số cá ngựa có tốc độ phát triển tốt. Điều đó cho thấy môi trường của vùng biển Trường Sa rất phù hợp với hai loại cá nói trên. Qua khảo sát thực tế, chúng tôi cho rằng, việc phát triển nuôi cá lồng tại Trường Sa rất cần được ngành Thủy sản nghiên cứu mở rộng về quy mô và đa dạng hóa về chủng loại. Cần phải coi việc nuôi trồng thủy sản là một mũi nhọn trong phát triển kinh tế ở huyện đảo Trường Sa, để có dự án đầu tư đúng hướng, bảo đảm thu được hiệu quả cao.

Hiện nay, trong khu vực Quần đảo Trường Sa, Hoàng Sa mỗi năm có hàng nghìn lượt tàu đánh cá của ngư dân Việt Nam hoạt động. Để bảo đảm duy trì cho các tàu cá có thể hoạt động dài ngày trên biển thì việc thúc đẩy hoạt động dịch vụ nghề cá ở Trường Sa là việc cần phải làm ngay. Đi cùng với việc cung cấp các cơ sở vật chất thiết yếu như dầu, nước ngọt v.v… ngành thủy sản cần phải tính đến cả các dịch vụ khác như xây dựng nơi nghỉ cho ngư dân, nơi neo đậu tàu thuyền, nơi thu mua, sơ chế hải sản v.v.. sao cho khu vực dịch vụ nghề cá phải như một trung tâm kinh tế, đáp ứng được cơ bản những nhu cầu tối thiểu của ngư dân đánh bắt xa bờ.

Vừa củng cố cơ sở hạ tầng, vừa từng bước tạo ra những mũi nhọn kinh tế, xã hội ở huyện đảo Trường Sa là một việc làm cần được tỉnh Khánh Hòa quan tâm thỏa đáng. Tuy nhiên, đây là một vùng lãnh thổ vừa ở xa đất liền lại vừa đặc biệt khó khăn, vì vậy rất cần có sự quan tâm, hỗ trợ tích cực của Đảng, Nhà nước, các bộ, ngành Trung ương và các địa phương. Khi cả nước cùng chung tay xây dựng Trường Sa thì chúng ta mới có thể khai thác hết tiềm năng dồi dào và phong phú của Trường Sa.

Bài và ảnh: TRẦN ANH TUẤN