Thoạt tiên, khi nghe đến nghề làm “vệ sĩ tôm”, tôi không khỏi ngạc nhiên. Bởi xưa nay tôi mới chỉ thấy người ta thường nhắc tới cụm từ này để chỉ những người làm nhiệm vụ bảo vệ cho các yếu nhân, các đại gia, khách sạn, nhà hàng lớn. Nghề "vệ sĩ" cho vùng tôm thì quả là mới lạ. Và đó là lý do cho chuyến hành trình của tôi trở lại một vùng muối mặn, nước phèn,xứ sở từng nổi danh công tử Bạc Liêu năm xưa.

Trộm tôm hoành hành

Nuôi tôm là ngành kinh tế mũi nhọn, phát triển mạnh trong mấy năm gần đây ở các địa phương ven biển miền Tây Nam bộ. Bên cạnh những cam go bởi dịch bệnh thường bất ngờ “tập kích” vùng tôm, người nuôi tôm còn nặng nỗi lo bọn trộm tôm hoành hành. Những năm gần đây, phong trào nuôi tôm phát triển rầm rộ ở tỉnh Bạc Liêu. Nhưng đồng thời với những sinh lợi từ con tôm hàng hóa, đây cũng là “miếng mồi” hấp dẫn bọn đạo chích. Nạn trộm tôm xảy ra triền miên khiến nhiều chủ vuông mất ăn mất ngủ. Mới đây, kẻ gian đột nhập vào vuông tôm của ông Nguyễn Hoàng Quân ở xã Vĩnh Hậu, huyện Hòa Bình đánh lưới trộm tôm đã đến kỳ thu hoạch. Vụ việc được trình báo chính quyền địa phương, nhưng không bắt quả tang được bọn trộm. Nhiều chủ vuông dù biết những kẻ trộm tôm cũng chẳng dám tố cáo vì không bắt được quả tang.
Được mùa tôm, cả chủ lẫn "vệ sĩ" đều vui mừng.

Chị Nguyễn Thị Lan, chủ vuông tôm ở phường 5, bức xúc nói với tôi: “Hễ mình sơ ý, mất cảnh giác chút xíu là bọn ác (trộm) làm tới liền. Bao vốn liếng dồn cả vào vuông tôm, hết lo nạn tôm chết, tôm thất (mất mùa, sản lượng thấp) rồi nạn trộm tôm, không cẩn thận sạt nghiệp như chơi có ngày. Ngoài nỗi lo mất trộm, chủ vuông còn thêm nỗi lo nữa sợ bị kẻ xấu trả thù phá hoại bằng cách thả thuốc trừ sâu vào vuông làm tôm chết hàng loạt”. Gặp trường hợp này chủ vuông chỉ có nước khóc ròng. Và đây chính là nguyên nhân khiến trình trạng mất trộm tôm vẫn tiếp tục xảy ra, rất khó giải quyết.

Nạn trộm cắp tôm hoành hành khiến nhiều chủ vuông tôm buộc phải áp dụng các biện pháp để bảo vệ tài sản của mình: giăng hàng rào dây thép gai xung quanh các vuông tôm chống trộm; nuôi chó để bảo vệ tôm, dùng dây thép gai thả dưới mặt nước… Nhưng tất cả các biện pháp này cũng chẳng mấy khả thi. Một số chủ vuông bèn áp dụng “độc chiêu” giăng dây điện xung quanh để bảo vệ vuông tôm. “Độc chiêu” này giúp chủ vuông đỡ lo mất trộm tôm nhưng lại nảy sinh nỗi lo khác, nhưng không trị được kẻ trộm mà tai nạn lại xảy ra cho chính người thân. Nếu chẳng may kẻ đạo chích tôm bị dính điện bị chết, chủ vuông sẽ phải ra hầu tòa lãnh án. Rốt cuộc, một số chủ vuông vẫn phải tỉnh tới giải pháp an toàn hơn, thuê người trông nom, bảo vệ tôm. Cũng từ đây xuất hiện nghề trông coi, bảo vệ tôm mà người dân ở đây vẫn gọi là nghề - "vệ sĩ tôm".

“Vệ sĩ tôm”, ôm nỗi lo

Lang thang suốt buổi trưa ở cánh đồng tôm xã Hiệp Thành, thị xã Bạc Liêu để chụp vài tấm ảnh làm tư liệu. Trước mắt tôi hiện ra những vuông tôm như những ô cờ xen lẫn tiếng máy quạt nước rào rào. Đang lựa khuôn hình để bấm máy, bất chợt một cái vỗ vai làm tôi giật mình.

- Làm gì thế anh bạn, chụp ảnh đã xin phép ai chưa?

Nghe câu hỏi với một giọng đanh và sắc gọn ấy, tôi quay lại thấy một người đàn ông chừng 35-36, dáng lừng lững, vạm vỡ.

- Nếu không thì sao hả ông anh? -Tôi hỏi.

- Ông không biết à?- Người thanh niên thủng thẳng giải thích -Thường thì những người lạ muốn vào vuông tôm phải xin phép chủ vuông hoặc bảo vệ. Nếu ai đó tự ý vào, một là dính phải “bẫy điện”, hai là sẽ bị coi là ăn trộm tôm hoặc có ý đồ phá hoại tôm… Còn trời tối, nếu không có chủ thông báo trước, hễ cứ người lạ tự ý vào vuông là ra đòn cái đã rồi mọi sự tính sau.

Tôi nghe vậy mà muốn nổi da gà và bỏ ngay ý định chụp một vài tấm ảnh.Tìm hiểu về thu nhập và mức sống của "vệ sĩ tôm", tôi được biết: Mức lương trả cho một vệ sĩ thường khoảng từ 700.000 đến800.000 đồng/tháng, chưa tính tiền ăn uống. Tuy nhiên, cũng có chủ vuông áp dụng hình thức trả tiền công cho người bảo vệ theo tỉ lệ ăn chia sau khi thu hoạch tôm là: 8/2 (chủ 8, vệ sĩ 2), hoặc chia theo tỉ lệ: 7/3. Cách trả công theo kiểu này đã gắn chặt quyền lợi của vệ sĩ với vuông tôm, khiến họ chẳng thể lơ là, sao nhãng. Để tôm bị mất trộm, ngay lập tức thu nhập của vệ sĩ cũng bị ảnh hưởng; còn trong trường hợp tôm bị thuốc chết thì không chỉ chủ vuông thiệt hại, vệ sĩ cũng chẳng có thu nhập. Lê Xuân Anh, 27 tuổi, người đã theo nghề vệ sĩ 5 năm bảo: Nghề này cực nhất là thời điểm gần đến ngày thu hoạch, chẳng dám ngủ vì chỉ cần sơ sểnh là mất tôm liền. Những đêm mưa to gió lớn, vệ sĩ thường rất vất vả, phải đội mưa đi kiểm tra thường xuyên, vì đây chính là thời điểm bọn trộm lợi dụng để ra tay… Nhìn vào đôi mắt thâm quầng của Xuân, tôi biết Xuân “đói” ngủ cỡ nào. Hỏi chuyện vợ, con, Xuân chỉ khẽ cười: "Em cố làm vài vụ nữa để kiếm chút tiền thì mới cưới được chứ anh?" Quả thực, cũng giống bao nghề, để kiếm được đồng tiền, "vệ sĩ tôm" cũng phải trải qua nhiều nhọc nhằn, vất vả. Những người không có sức khỏe tốt, ắt hẳn khó trụ nổi với nghề.

Không chỉ có nhiệm vụ trông nom, bảo vệ tôm mà vệ sĩ còn kiêm luôn nhiệm vụ cho tôm ăn, chăm sóc tôm hằng ngày, theo dõi màu nước, diễn biến sức khỏe của tôm. Xuân bảo: Nghề này thu nhập thất thường lắm, vụ tôm mà trúng ngoài tiền công còn được hưởng tiền thưởng, còn nếu thất thì coi như công toi cả chủ lẫn vệ sĩ...

Đêm hôm ấy, tôi trở lại thành phố Cần Thơ. Trời bỗng đổ mưa xối xả. Nước trắng xóa mặt đường. Từng hạt mưa quất vào mặt tôi rát buốt. Đêm nay, lại một đêm trắng nữa của những người như Xuân, Cường, Minh… ở vuông. Và có lẽ ngay cả những chủ vuông như chị Lan, anh Nhàn sẽ lại có những đêm dài thao thức, trằn trọc, âu lo với khối tài sản đang “gửi” trong làn nước xanh ngắt ấy. Ẩn dưới làn nước xanh ấy là tài sản trị giá bạc tỉ của người nuôi tôm. Hiện nay, tỉnh Bạc Liêu có khoảng 10.000ha nuôi tôm công nghiệp, bán công nghiệp và hàng chục nghìn héc-ta nuôi thủy sản các loại, đang đứng trước mối lo lớn về nạn trộm cắp. Việc bảo vệ thành quả lao động của người nuôi tôm quả là không đơn giản, nhưng nếu như chính quyền địa phương kiên quyết trong việc đấu tranh, xử lý bọn tội phạm, phong trào xây dựng thế trận an ninh nhân dân có chất lượng, hiệu quả thiết thực, mọi người cùng đồng lòng chống trộm thì việc thuê mướn vệ sĩ tôm cũng không còn là nỗi lo canh cánh trong lòng người nuôi tôm nữa.

NGUYỄN KIỂM