QĐND - Sau khi cầu 14 trên Quốc lộ 14 thuộc xã Hòa Phú (TP Buôn Ma Thuột, tỉnh Đắc Lắc) xây dựng xong cùng với con đường rộng mở, đã bảo đảm sự lưu thông thông suốt hai bên bờ sông Sê-rê-pốc. Hai bên cầu, người dân có điều kiện xây dựng những căn nhà mới khang trang. Hiện nay, phần lớn những hộ dân trong vùng sống ổn định, làm ăn ngày càng khởi sắc. Tuy nhiên, đến lúc này cũng còn một số hộ dân đang bức xúc, lo âu vì thiếu đất ở và đất sản xuất, cuộc sống không ổn định và gặp nhiều khó khăn.

Được biết vào năm 1985, khi dự án xây dựng cầu 14 bắc qua sông Sê-rê-pốc được triển khai, UBND xã Hòa Phú đã động viên, mượn đất và yêu cầu tạm di dời chỗ ở 16 hộ dân để lấy mặt bằng làm lán trại cho công nhân ở và tập kết nguyên vật liệu xây dựng. Trong đó, hộ cho mượn ít là 500m2, có hộ cho mượn hơn 1ha đất thổ cư và đất sản xuất. Theo kế hoạch, sau 5 năm xây dựng cầu, xã Hòa Phú sẽ trả đất cho các hộ dân trở lại nơi ở cũ làm nhà, ổn định cuộc sống. Với ý thức thách nhiệm cao, lúc đó các hộ dân đã nhanh chóng tháo dỡ nhà cửa, tạm sơ tán gia đình đi nơi khác tạo điều kiện thuận lợi cho các đơn vị thi công xây dựng cầu.

Lô đất của gia đình ông Nguyễn Xuân Độ đã bị chuyển nhượng cho người khác làm nhà ở.

Cũng trong năm 1985, UBND xã Hòa Phú đã mượn một khu đất (của gia đình ông Ba Đập tức Phạm Văn Lài) mà Hội Người cao tuổi đang sử dụng để trồng cây cho các hộ dân sơ tán lên đây làm nhà ở tạm trong thời gian xây dựng cầu. Sau khi xem hiện trạng đất đai, có gần chục hộ nhận đất làm nhà, còn lại một số hộ không nhận, trong đó có gia đình ông Nguyễn Xuân Độ. Những hộ không nhận đất cho rằng, vùng đất này trũng, ngập nước, khiến việc đi lại và sinh hoạt gặp nhiều khó khăn. Điều đáng nói là, trong năm 1985, ngoài việc giải quyết đất ở tạm cho các hộ dân sơ tán, phục vụ thi công cầu, UBND xã Hòa Phú còn bố trí cả cho một số hộ dân không phải đối tượng cho Nhà nước mượn đất để thi công cầu như: Anh em ông Nguyễn Văn Thiệp và Nguyễn Hoàng Tam. Sau này ông Thiệp, ông Tam ở ổn định và được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất.

Năm 1991, khi cầu 14 được xây dựng xong, Công ty 510 (Bộ Giao thông vận tải) đã giao lại đất cho UBND xã Hòa Phú để trả cho các hộ dân. Sau khi nhận lại đất, các ông: Nguyễn Tấn Lâm, Chủ tịch UBND xã; Ngô Lãm, Phó chủ tịch UBND xã Hòa Phú đã chỉ đạo phân thành nhiều lô, thửa trong vùng đất của 16 hộ dân trước đây, rồi bán cho cán bộ, công nhân Công ty cầu 510 và những hộ dân từ nơi khác đến đây định cư. Lúc đó, ông Lâm và ông Lãm đã sử dụng số tiền bán đất để chi cho “Hoạt động thường xuyên của xã”, nhưng thực chất số tiền này sử dụng cho cá nhân. Do sự vi phạm nghiêm trọng trên, các ông Nguyễn Tấn Lâm và Ngô Lãm đã chịu hình thức kỷ luật cảnh cáo.

Với sự việc xã Hòa Phú mượn đất của dân, nhưng sau khi công trình xây dựng xong, vẫn không trả lại, đã làm nhiều người dân địa phương bức xúc. Trong thời gian qua, nhiều người dân đã khiếu nại đòi lại đất nhưng chưa được giải quyết. Trong đó, có trường hợp gia đình ông Nguyễn Xuân Độ cho Nhà nước mượn hơn 5000m2. Gần hai thập niên, gia đình ông Độ đã gửi nhiều đơn thư đến các cấp chính quyền để được xem xét lấy lại đất nhưng chưa được giải quyết.

Đối với địa phương, khi đưa vấn đề trên ra xem xét thì cho rằng, trước đây, sau khi 16 hộ dân sơ tán chỗ ở đi nơi khác, thì UBND xã Hòa Phú đã cấp đất cho các hộ dân này ở tạm từ năm 1985. Trong số đó có hộ ông Nguyễn Xuân Độ đã nhận đất, nhưng con trai ông là anh Nguyễn Ngọc Lưu đã bán đi. Khi gia đình ông Độ đòi hỏi về việc cấp thẩm quyền ban hành quyết định thu hồi đất gia đình ông và quyết định cấp đất thì các cơ quan chức năng không đưa ra được chứng cứ. Riêng đối với trường hợp hai anh em ông Nguyễn Văn Thiệp và Nguyễn Hoàng Tam không thuộc diện 16 hộ dân cho Nhà nước mượn đất nhưng năm 1985 cũng được UBND xã Hòa Phú cho nhận đất làm nhà, nhiều lần ông Thiệp khai báo, lô đất mình đang ở là do Hợp tác xã nông nghiệp Phú Thành (xã Hòa Phú) cấp năm 1986, nhưng một số lần khác lại khai nhận, lô đất trên do người em trai Nguyễn Hoàng Tam bán cho. Còn ông Tam lại khai rằng, lô đất mình mua từ anh Nguyễn Ngọc Lưu con trai ông Độ, sau đó bán lại cho anh trai Nguyễn Văn Thiệp. Khi cơ quan chức năng hỏi về chứng cứ việc chuyển nhượng đất thì anh em ông Thiệp, ông Tam quanh co nói rằng, việc giao dịch mua bán đất bằng miệng, không có bất cứ giấy tờ gì. 

Ngày 18-4-2013, cơ quan Thanh tra tỉnh Đắc Lắc đã tổ chức cuộc đối thoại với bà Nguyễn Thị Bình (đại diện gia đình ông Độ) về nội dung khiếu nại đất đai để làm rõ sự việc trên. Trong cuộc làm việc này chỉ có đại diện gia đình ông Nguyễn Xuân Độ cùng anh em ông Nguyễn Văn Thiệp, Nguyễn Hoàng Tam và ông Lê Văn An, anh rể của ông Ngô Lãm là người trước đây bán đất của 16 hộ dân. Cuộc đối thoại chỉ thể hiện sự đôi co giữa người đại diện gia đình ông Nguyễn Xuân Độ và người “làm chứng” là anh em ông Thiệp, ông Tam, nên khó giải quyết vấn đề đất đai phức tạp này. Trong khi đó, tại cuộc đối thoại lại không mời các ông: Nguyễn Thanh Hùng nguyên Bí thư Chi bộ xã Hòa Phú, ông Lê Hiệp Thành nguyên quyền Chủ tịch UBND xã, Lê Đức Hải nguyên Chủ tịch UBND xã (nay là Giám đốc Trung tâm phát triển quỹ đất TP Buôn Ma Thuột) cùng nhiều người trước đây là cán bộ chủ chốt xã Hòa Phú tham gia việc vận động 16 hộ dân cho mượn đất cùng với nhiều người dân địa phương biết rất rõ vụ việc. Do vậy, cuộc đối thoại không đạt được mục đích như mong muốn.

Đề nghị chính quyền các cấp tỉnh Đắc Lắc sớm điều tra, làm rõ và có kế hoạch bố trí nơi ở mới hoặc đền bù thiệt hại cho các hộ dân trước đây đã cho Nhà nước mượn đất để họ sớm ổn định cuộc sống. 

Bài và ảnh: TIÊN TRI – BÌNH ĐỊNH