QĐND - Từ Quốc lộ 6A rẽ vào qua đoạn đường bê tông là con đường đất dài khoảng 2km toàn ổ trâu, ổ gà và đá sỏi dẫn vào một “quần thể” lò gạch thủ công ở khu Đồng Xa, xã Đông Phương Yên, huyện Chương Mỹ (TP Hà Nội) với các lò gạch thủ công nằm san sát nhau, biệt lập giữa cánh đồng rộng lớn. Mọi hoạt động tại đây diễn ra công khai giữa thanh thiên bạch nhật như chưa hề biết đến Quyết định số 567/QĐ-TTg ngày 28-4-2010 của Thủ tướng Chính phủ. 

Các lò gạch thủ công vẫn hoạt động như không có chuyện gì xảy ra.

 

Qua quan sát của chúng tôi, tại khu Đồng Xa hiện có hơn 30 lò gạch thủ công. Nhiều lò đang nung gạch, những cột khói trắng, khói đen bốc lên mù mịt tỏa vào không trung theo chiều gió. Nhiều máy xúc đang tiến hành múc đất để đưa vào máy ép gạch mộc; các loại xe tải to nhỏ, xe công nông đang bốc gạch để đi tiêu thụ; hàng chục công nhân đang phơi than, phủ bạt cho hàng trăm lô gạch phơ (gạch chưa nung) để tránh mưa…

Được biết, khu Đồng Xa (nhiều người gọi là xứ Đồng Xa, thôn Đồng Xa, bãi Đồng Xa…) là nơi giáp ranh với huyện Quốc Oai (TP Hà Nội). Ở đây cách khu dân cư hơn 2km, giao thông đi lại khó khăn, việc trồng trọt ở khu vực này không hiệu quả. Từ năm 2003, UBND huyện Chương Mỹ cho phép UBND xã Đông Phương Yên tiến hành chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi với việc trồng lúa, nuôi vịt, thả cá và được phép tận dụng đất thừa để sản xuất vật liệu xây dựng. Theo đó đã có 11 hộ dân trong xã được chính quyền xã Đông Phương Yên cho ký hợp đồng giao thầu để thực hiện chủ trương trên. Nhưng sau đó một thời gian ngắn, các hộ dân này cùng một số người ngoài địa phương bắt đầu xây dựng và tiến hành sản xuất gạch nung thủ công. Những tưởng đó là bước đi đúng đắn, nhưng nhìn sự tiêu điều xơ xác tại đây cùng sự phàn nàn của người dân quanh vùng thì quả là đáng trách. Đường giao thông lầy lội, bị băm nát, ruộng đồng năng suất thấp, nhiều máy xúc đất tạo ra vũng sâu từ 5 đến 7m gây sạt lở ruộng của các hộ liền kề. Một số gia đình tận dụng những hố sâu để chăn nuôi vịt, gây ô nhiễm môi trường và chính những vũng sâu này rất nguy hiểm cho người và gia súc nếu không may rơi xuống đây.

Giữa năm 2011, UBND huyện Chương Mỹ đã có văn bản yêu cầu các xã, thị trấn trên địa bàn đến cuối năm 2012 phải hoàn tất việc xóa bỏ các lò gạch thủ công. Trước đó, vào ngày 28-4-2010, Thủ tướng Chính phủ đã ký Quyết định số 567/QĐ-TTg “Về việc phê duyệt Chương trình phát triển vật liệu xây dựng không nung đến năm 2020”, trong đó yêu cầu phải xóa bỏ hoàn toàn các cơ sở sản xuất gạch đất sét nung bằng lò thủ công. Thực tế, thì các địa phương trên địa bàn huyện Chương Mỹ đã thực hiện khá nghiêm túc chủ trương trên, duy chỉ có chính quyền xã Đông Phương Yên vẫn để các lò gạch thủ công này hoạt động như không có chuyện gì xảy ra! Một số người dân khu Đồng Xa đã nói với chúng tôi rằng: “Không phải xã không biết đâu". 

Ngày 4-7-2013, khi chúng tôi hỏi về vấn đề này, ông Trần Văn Tiến, Phó chủ tịch UBND phụ trách kinh tế của xã Đông Phương Yên giải thích: “Chúng tôi cũng đã làm việc và lập biên bản với các chủ hộ rồi, nhưng họ xin thêm một thời gian nữa để tiêu thụ hết nhiên liệu… Đến ngày 27-7, họ cam kết sẽ dỡ bỏ hết, nếu không chúng tôi cũng sẽ cưỡng chế…!”. 

Quyết định dừng hoạt động các lò gạch thủ công có hiệu lực từ lâu, nhưng vì nhiều lý do hàng chục lò gạch trên vẫn tồn tại và hoạt động bình thường trước bức xúc của người dân.  Phải chăng chính quyền xã bất lực trong cách giải quyết hay có sự bao che nào đó? 

Bài và ảnh: CHÍ PHAN