QĐND - Cơn mưa rừng chiều vừa dứt. Chúng tôi vượt con đường dốc chênh vênh về xã Phú Nghĩa, huyện Bù Gia Mập, tỉnh Bình Phước. Trên bầu trời, những đám mây trắng còn quấn lấy chỏm đồi. Rừng núi như bừng tỉnh, cảnh vật nơi đây như thêm sức sống mới. Phóng tầm mắt về hướng cánh rừng cao su xanh thẫm, thấp thoáng những mái nhà, Thiếu tá Trịnh Cao Biển, Chủ nhiệm Chính trị Đoàn KT-QP 778, giới thiệu: “Đó là khu định cư của đồng bào S’tiêng nằm trong dự án của đoàn. Vùng này trước đây hoang vu lắm. Hơn 10 năm cán bộ, chiến sĩ ngày đêm bám thôn, sóc giúp đồng bào lập làng, phát triển kinh tế, chăm sóc các vườn cây cao su, hồ tiêu... Vùng rừng thiêng, nước độc đã được phủ xanh như thế đấy”. Hiện nay, dự án đã phát triển hơn 4.500ha cao su, hồ tiêu, tre lấy măng, điều… của đoàn và đồng bào. Các vườn cây đang vào vụ thu hoạch.

Nói về kinh nghiệm hướng dẫn bà con cách sản xuất, làm giàu, Thượng tá Nguyễn Thành Ruân, Chính ủy Đoàn, cho rằng: “Đồng bào dân tộc thiểu số luôn thật thà, chất phác. Để đồng bào tin và làm theo, cùng với việc hướng dẫn tỉ mỉ phải thông qua việc làm cụ thể”.

Từ kinh nghiệm trồng cao su của đơn vị, cán bộ, chiến sĩ đã không quản mưa nắng, ngày đêm sát cánh cùng đồng bào trồng và chăm sóc từng vườn cây. Thiếu tá Trịnh Cao Biển dẫn chúng tôi thăm mô hình kinh tế gia đình của ông Điểu Phương ở thôn Bù Gia Phúc 1, xã Phú Nghĩa, huyện Bù Gia Mập, một trong những hộ được đơn vị vận động, lựa chọn làm điểm để rút kinh nghiệm, nhân rộng mô hình trong vùng.

Thanh niên S’tiêng là công nhân Đoàn KT-QP 778 đang thu hoạch mủ cao su.

Khu sản xuất của gia đình ông Điểu Phương có 12ha cao su, hồ tiêu cùng hệ thống chuồng nuôi lợn, nuôi nhím, ao nuôi cá, hình thành mô hình (vườn-ao-chuồng) khép kín. Ông Điểu Phương xởi lởi nói về chuyện làm ăn: “Năm nay, tuy mủ cao su giá có thấp, nhưng mỗi ngày gia đình tôi cũng thu được hơn 1 triệu đồng. Mỗi năm trừ chi phí, gia đình tôi thu về khoảng 600 triệu đồng”. Xuất ngũ năm 1981, mang trên mình vết thương chiến tranh, được sự hướng dẫn của cán bộ, chiến sĩ Đoàn KT-QP 778, cán bộ xã, Điểu Phương chăm chỉ làm ăn, phát huy hiệu quả từng tấc đất để làm vườn, trồng cây. Mỗi năm thu lãi, Điểu Phương lại mở rộng diện tích, áp dụng kỹ thuật tăng năng suất cây trồng. Mới đây, ông được UBND tỉnh Bình Phước tôn vinh, khen thưởng về học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh (2007-2010). Bây giờ, Điểu Phương còn là Chi hội phó Hội cựu chiến binh thôn Bù Gia Phúc 1. Ông luôn xông xáo, phối hợp cùng cán bộ chiến sĩ của đoàn vận động, hướng dẫn cách làm ăn cho đồng bào. Bằng uy tín của mình, Điểu Phương được bà con tin tưởng làm theo.

Khi nói về Điểu Phương, già làng Điểu Thuốc, thôn Bù Gia Phúc 1 khen ngợi: “Điểu Phương tốt bụng lắm. Ai gặp khó khăn nó cũng giúp. Thằng Điểu Kiêu vợ bị bệnh, nó giúp 1 triệu đồng; thằng Điểu Tót bị ốm phải đi bệnh viện, nó cũng giúp 1 triệu đồng. Mọi người phải học nó, làm theo nó”.

Cùng với địa phương, đoàn thường xuyên phân công cán bộ bám dân, đẩy mạnh tuyên truyền, học tập thêm kinh nghiệm, nâng cao trình độ khoa học, áp dụng kỹ thuật xen canh, gối vụ, nâng cao hiệu quả sản xuất, chăn nuôi. Mô hình làm giàu của gia đình Điểu Phương nhanh chóng được nhân rộng ra các thôn, sóc. Đi dọc con đường ĐT 741 nhìn cánh rừng hơn 2000ha cao su, 648ha cà phê, 313ha hồ tiêu… của đồng bào vừa được trồng mới, chúng tôi cũng thấy vui lây. Trong làn gió thổi nhẹ thoang thoảng mùi hương cà phê, chúng tôi cảm nhận rõ sự no ấm ở vùng sơn cước này. Theo số liệu tổng kết mới nhất, hiện vùng dự án có hơn 600 hộ có thu nhập 100 triệu đồng/năm; gần 300 hộ thu nhập 500 triệu đồng/năm trở lên; bình quân thu nhập đầu người đạt 9,5 triệu đồng/năm. Đấy là những con số khá ấn tượng. Nhiều sản phẩm như: Mủ cao su, hồ tiêu, điều… của địa phương đã có uy tín ở thị trường trong nước và được xuất khẩu sang nhiều nước. Cùng với đó, các lễ hội văn hóa cồng chiêng, đâm trâu, mừng lúa mới của đồng bào S’tiêng được tổ chức tại các nhà văn hóa, điểm sinh hoạt cộng đồng... mang đậm bản sắc văn hóa S'tiêng đã góp phần làm đẹp thêm bức tranh những ngôi làng của đồng bào ở cuối dãy Trường Sơn.

Sáng tinh mơ thức dậy khi sương còn giăng trước mặt, chúng tôi cảm giác cả vùng dự án Đoàn KT-QP 778 những ngày này như đang vào hội. Từ trong các thôn, sóc, đồng bào S’tiêng thắt dây lưng xanh nô nức đến các cánh rừng cao su, vườn hồ tiêu thu hoạch. Trên con đường ĐT 741, những chiếc xe tải chở đầy ắp mủ cao su hướng về thị xã Đồng Xoài, trung tâm tỉnh Bình Phước mang sản phẩm đi tiêu thụ.

Hòa cùng những người dân trên đường vào rừng, chúng tôi bắt chuyện với anh Điểu Bền ở thôn Hai Căn, xã Phú Nghĩa, công nhân Đoàn KT-QP 778.  Điểu Bền tâm sự: “Trước đây, tôi đi làm thuê, làm mướn nhiều nơi, việc làm không đều, có tháng chỉ được vài buổi, thu nhập thấp, cuộc sống bấp bênh, phải lo gạo ăn từng bữa. Từ ngày được Đoàn KT-QP 778 giúp đỡ tạo công ăn việc làm, tôi có thu nhập 4,3 triệu đồng/tháng. Nguồn thu nhập ấy giúp gia đình tôi ổn định cuộc sống. Những lúc ốm đau không đi làm được, chúng tôi được đơn vị thăm hỏi, tặng quà, khám chữa bệnh. Tôi cảm nhận cuộc sống ở đây như một đại gia đình”.

Còn anh Điểu Đìa ở thôn Bù Cà Mau, xã Phú Nghĩa, trước đây là thanh niên chơi bời, lêu lổng vì không có việc làm. Thế mà giờ đây, Điểu Đìa là lao động giỏi, được tín nhiệm giữ chức tổ trưởng tổ cạo mủ cao su. Niềm vui về sự đổi đời của Điểu Đìa, Điểu Bền cũng chính là thực tế cuộc sống của nhiều thanh niên đồng bào S’tiêng trong vùng dự án. Họ có sức trẻ, được đoàn tạo việc làm ổn định, nên đã vươn lên làm chủ cuộc sống, đi đầu trong các phong trào đoàn, hội ở địa phương.

Đại tá Nguyễn Xuân Khương, Đoàn trưởng Đoàn KT-QP 778, cho biết: “Nhằm bảo đảm an sinh xã hội, phát triển bền vững, Đảng ủy, chỉ huy Đoàn phối hợp với cấp ủy, chính quyền địa phương đã mở các lớp đào tạo nghề cho đồng bào. Sau đào tạo, đơn vị tạo điều kiện cho thanh niên vào làm việc ổn định trong vùng dự án. Thanh niên được tuyển vào làm việc, ngoài bảo đảm chế độ, chính sách, đoàn chú trọng bồi dưỡng kiến thức quân sự, chính trị... Những công nhân phấn đấu tốt được đơn vị bồi dưỡng tạo nguồn phát triển Đảng".  

Sau hơn 10 năm bám dân lập làng, cùng với Đảng bộ, chính quyền địa phương, Đoàn KT-QP 778 đã góp phần xóa đói, giảm nghèo, bảo đảm an sinh xã hội, xây dựng thế trận quốc phòng toàn dân vững mạnh trên địa bàn 4 xã vùng đồng bào dân tộc S'tiêng phía cuối dãy Trường Sơn.

Rời Bù Gia Mập, tôi mang theo hình ảnh cán bộ, chiến sĩ Đoàn KT-QP 778 và gương mặt những Điểu Đìa, Điểu Phương…, những người con đồng bào S'tiêng thật thà, chất phác, chăm chỉ làm ăn, gắn bó cùng bộ đội lập nghiệp trên vùng đất gian khó. Tôi nhớ mãi câu nói của già làng Điểu Rích ở thôn 2, xã Phú Văn: “Bộ đội giúp con cháu của già lập làng, lập nghiệp nên cuộc sống chúng nó ngày càng khấm khá. Già đã khuyên con cháu chăm chỉ giúp nhau làm ăn, đoàn kết cùng bộ đội xây dựng buôn, sóc quê hương. Được chứng kiến cảnh nhà nhà no đủ, buôn, sóc phát triển sum vầy là già ưng cái bụng lắm lắm”.

Bài và ảnh: NGUYỄN DUY HIỂN

 Kỳ 1: Gom dân, dựng làng