QĐND - Đoàn Kinh tế - Quốc phòng (KT-QP) 778, Quân khu 7 đứng chân trên địa bàn huyện Bù Gia Mập, tỉnh Bình Phước, điểm cuối dãy Trường Sơn huyền thoại. Hơn một thập kỷ gắn bó với đồng bào S'tiêng, Đoàn 778 đã cùng với cấp ủy, chính quyền địa phương giúp đỡ, vận động được gần 1.200 hộ định canh định cư. Nhiều hộ trong số đó đã vươn lên làm giàu trên vùng đất còn nhiều gian khó...

Địa bàn Đoàn KT-QP 778 đứng chân bao gồm 4 xã (Phú Nghĩa, Bù Gia Mập, Phú Văn, Đắk Ơ) thuộc huyện Bù Gia Mập, tỉnh Bình Phước, có đường biên giới với nước bạn Cam-pu-chia dài 60km. Tháng 7, vào mùa mưa, đêm miền rừng muỗi nhiều như trấu. Buổi tối ngồi nói chuyện, có khi muỗi sa cả vào miệng. Tôi phải mặc trang phục kín mít từ đầu đến chân để chống lại lũ muỗi rừng. Thời tiết đã khắc nghiệt, giao thông đi lại còn khó khăn gấp bội. Đại tá Nguyễn Xuân Khương, Đoàn trưởng Đoàn KT-QP 778 đã có hơn 20 năm gắn bó với vùng đất này. Anh thân thiết với đồng bào S'tiêng đến mức người dân ở đây đã gọi anh bằng cái tên trìu mến, rặt chất rừng: Điểu Khương. Anh kể: "Mỗi lần xuống thôn, sóc phải cuốc bộ qua rất nhiều đèo, dốc, vòng lượn qua mấy lưng đồi, men theo khe suối. Vào những ngày trời nắng còn đỡ, chứ vào mùa mưa việc đi lại hết sức vất vả. Những cơn mưa rừng xối xả, nước trên những sườn đồi đỏ ngầu cuồn cuộn chảy gây lở đất, tắc đường. Những con đường bỗng chốc trơn trượt như đổ mỡ, ngổn ngang ổ voi, ổ trâu. Vất vả khó khăn là vậy, nhưng để giúp đồng bào, tháng nào cán bộ, chiến sĩ cũng xuống phối hợp cùng chính quyền địa phương, già làng để làm công tác vận động đồng bào ổn định cuộc sống, thực hiện các dự án KT-QP, xây dựng cuộc sống mới. Nhiều lần đến thôn, sóc, cơn mưa rừng bất chợt đổ xuống như thác. Đêm tối, anh em phải gửi xe ở nhà dân, xắn quần lội bộ, vịn cây rừng mà đi".

Thượng tá Nguyễn Thành Ruân, Chính ủy Đoàn cho biết: "Các xã vùng dự án có hơn 3.500 hộ dân, trong đó có gần 1.200 hộ là đồng bào dân tộc S’tiêng, đời sống kinh tế khó khăn. Hầu hết đồng bào đều theo đạo Tin lành. Nhiều thôn, sóc vẫn còn chưa đủ đảng viên để thành lập chi bộ. Cơ sở hạ tầng về điện, đường, trường, trạm còn thiếu thốn. Nhiều hủ tục của đồng bào vẫn tồn tại, dân trí thấp. Thời gian đầu, khi anh em đến vận động đồng bào từ bỏ thói quen du canh, du cư và một số hủ tục, đoàn kết cùng bộ đội lập làng, phát triển kinh tế bằng trồng cây cao su, cây tiêu, cây điều ổn định cuộc sống, rất nhiều gia đình không đồng ý. Có người không muốn tiếp bộ đội nữa, có người già còn nói thẳng, nếu bộ đội không cho tao phá đất, trồng lúa, trồng ngô, tao sẽ bắt đền bộ đội đấy… Có gia đình nghe, nhưng chỉ được một thời gian, họ lại tìm đến các khe suối để dựng lều sinh sống".

Cán bộ Đoàn KT-QP 778 trao đổi công tác với các già làng trong vùng dự án.

Từ tìm hiểu thực tế, Đảng ủy Đoàn phân tích, một trong những nguyên nhân dẫn đến việc du canh, du cư là do tập quán lâu đời của đồng bào. Trước đây, các cấp địa phương đã tuyên truyền vận động rất nhiều, nhưng để đồng bào từ bỏ tập quán cũ, sống định cư thì một số cơ sở hạ tầng bảo đảm nhu cầu sinh hoạt, sản xuất của bà con lại chưa đủ. Trước khó khăn thách thức, một mặt Đảng ủy, chỉ huy Đoàn tiếp tục tổ chức tập huấn, giới thiệu về phong tục tập quán, tổ chức dạy tiếng đồng bào cho cán bộ, chiến sĩ; phối hợp với các tổ chức đoàn thể, chính quyền địa phương tổ chức các đội vận động quần chúng “cắm bản”, kết hợp với các trí thức trẻ tình nguyện, kiên trì vận động, thuyết phục có lý, có tình.

Cùng với việc làm trên, lãnh đạo, chỉ huy đoàn chủ động phối hợp với địa phương khảo sát, triển khai xây dựng các công trình dự án dân sinh. Với kinh phí đầu tư hơn 43 tỷ đồng kết hợp với kinh phí của địa phương, đóng góp của nhân dân, nhiều công trình trọng điểm được hoàn thành, như: Đường nhựa ĐT 741 dài 39km với 3 cầu dài 61,7m nối liền các xã với trung tâm hành chính huyện; 7 phòng học có diện tích 420m2; trạm xá trung tâm; đường điện trung thế, hạ thế dài hơn 16km; chợ nông thôn 718m2; đường liên thôn dài 21,6km; trạm trung tâm chuyển tiếp truyền hình; 2 giếng nước sạch, 3 bể chứa 90m3, các công trình thủy lợi trữ nước hơn 950.000m3 phục vụ tốt cho nhu cầu sản xuất và sinh hoạt của đồng bào. Đặc biệt, cấp ủy, chỉ huy đoàn còn chủ động phối hợp giúp địa phương xây dựng cơ sở chính trị, bồi dưỡng tạo nguồn cán bộ, đảng viên cho cơ sở.

Sau nhiều năm kiên trì vận động kết hợp phát triển hạ tầng nông thôn, đồng bào S'tiêng đã từng bước từ bỏ du canh, du cư, sinh sống tập trung thành 14 thôn, sóc cùng cộng đồng các dân tộc anh em. Các xã vùng dự án phát triển được 50 đảng viên; 100% thôn có chi bộ; mỗi xã có 2 trung đội dân quân, 1 tiểu đội dân quân thường trực, tỷ lệ đảng viên trong dân quân đạt hơn 10%.

Khi tiếp chuyện chúng tôi, già làng Điểu Phong, thôn Phú Nghĩa, xã Phú Nghĩa không ngớt lời khen: “Nhờ có các dự án phát triển giao thông của bộ đội nên việc đi lại đã thuận tiện, thôn sóc đã có ô tô vào tận nơi. Bà con được bộ đội giúp đỡ, hướng dẫn phát triển kinh tế gia đình bằng trồng rừng, làm vườn. Ngày lễ, Tết, bà con được bộ đội tặng gạo, thực phẩm, quà Tết. Cuộc sống định canh định cư giúp lũ trẻ được đến trường học hành. Đồng bào ở đây ai cũng quý bộ đội như người thân trong nhà”.

Do đặc thù vùng rừng núi, phong tục tập quán bà con ăn, ở chưa được vệ sinh nên các bệnh sốt rét ác tính, sốt xuất huyết bùng phát. Tiếp chuyện chúng tôi, anh Điểu Hạnh, thôn Bù Ca, xã Phú Nghĩa đã kể về những cơn sốt rét ác tính khiến anh vật vã mấy tháng liền. Anh nói: “Nếu không có bộ đội cứu chữa kịp thời thì cơn sốt rét ác tính năm 2004 đã cướp mất mạng sống của mình rồi. Từ ngày có các thầy thuốc Bộ đội Cụ Hồ, người dân đã hết lo bị sốt rét hành hạ. Đồng bào đã được bộ đội hướng dẫn kỹ năng phòng, chống dịch bệnh, ăn ở hợp vệ sinh”. Để phòng, chống dịch bệnh, đơn vị chủ động xây dựng trạm quân dân y kết hợp; cử các tổ quân y phối hợp với y tế cơ sở tuyên truyền vận động nhân dân cách ăn, ở vệ sinh; phun thuốc phòng, chống dịch bệnh, cấp màn ngâm thuốc chống muỗi cho đồng bào. Hơn 10 năm qua, đoàn đã khám, điều trị được hơn 40.000 lượt người; cấp cứu chuyển viện hơn 2.900 ca; cấp cho đồng bào 6.400 màn tẩm hóa chất chống muỗi, hỗ trợ gia đình chính sách, gia đình nghèo hơn 580 triệu đồng. Thiếu tá bác sĩ Nguyễn Văn Mười, Bệnh xá trưởng cho biết, để đáp ứng yêu cầu ngày càng cao về chăm sóc sức khỏe cho đồng bào, bệnh xá đã được đầu tư thêm nhiều máy móc hiện đại như: Máy siêu âm, máy sinh hóa, điện tim..., đủ khả năng chẩn đoán, điều trị những ca bệnh nặng mà trước đây phải chuyển viện.

Trước yêu cầu nhiệm vụ, để nắm chắc địa bàn, xây dựng khu vực phòng thủ vững mạnh, Đảng ủy, chỉ huy đoàn đã tổ chức hội nghị giao ban già làng, trưởng thôn hàng quý với sự tham gia của cấp ủy, chính quyền, lực lượng vũ trang địa phương và phối hợp với Ban CHQS huyện Bù Gia Mập xây dựng phong trào “Mỗi cán bộ, chiến sĩ bám nắm vận động 3 hộ đồng bào”. Thông qua các mô hình, dự án cụ thể, đơn vị và địa phương kịp thời giải quyết những khó khăn, vướng mắc của đồng bào, kịp thời phát hiện, ngăn chặn những vụ việc tiêu cực, giữ vững an ninh trật tự địa bàn. Nói về những sự đổi thay, phát triển của đời sống người dân trong vùng dự án, đồng chí Điểu Điều, Phó chủ tịch UBND huyện Bù Gia Mập  khẳng định: “Dù vẫn còn nhiều thách thức, khó khăn, song những hộ dân trong vùng dự án đều đã nhìn thấy cái đúng, cái hay, cái mới để cùng đoàn kết với Bộ đội Cụ Hồ, biết dựa vào nhau để xây dựng đời sống mới. Đó là nơi ý Đảng lòng dân đã hòa quyện, tất cả cho mục tiêu xây dựng Bù Gia Mập mạnh về kinh tế, vững về quốc phòng”.

Bài và ảnh: NGUYỄN DUY HIỂN

Kỳ 2: Giúp dân làm giàu