Dễ mua, khó quản lý

Tích cóp được ít tiền tôi cũng muốn trang bị cho mình một chiếc điện thoại di động hợp thời trang. Rủ cậu bạn có kinh nghiệm về điện thoại đi mua điện thoại. Một thị trường điện thoại đa dạng về chủng loại, nguồn gốc cũng như chất lượng ùa tới chào mời chúng tôi và những người có nhu cầu.

Hàng ngoài, hàng xách tay, hỏi là có

Nghe theo cậu bạn, tôi đến cửa hàng Giá Gốc trên đường Bà Triệu, TP Hà Nội, tìm được một chiếc điện thoại đời mới, nhiều chức năng hiện đại với giá phải chăng tôi rất ưng ý. Nhưng cậu bạn lại kéo tôi ra nói nhỏ, mình xem vậy để biết giá, đi hàng khác tìm tiếp biết đâu có hàng còn rẻ hơn, thậm chí nếu không quá cẩn thận “làm” một “con hàng ngoài”, rẻ mà dùng cũng chẳng kém hàng công ty. Tiếp tục theo bạn đến một số cửa hàng tham khảo giá và thử tìm một chiếc điện thoại hàng ngoài. Vừa đi, cậu bạn vừa giải thích, mình tìm hàng ngoài chứ không nên tìm hàng lướt vì dễ mua phải hàng hỏng, hàng dùng rồi “mông má” lại. Thật bất ngờ việc tìm điện thoại hàng ngoài không khó. Không chỉ có ở cửa hàng nhỏ mà cả trong cửa hàng lớn của công ty cũng dễ dàng tìm được loại hàng này. Thường thì dân mua vẫn gọi hàng điện thoại này là điện thoại hàng ngoài hay hàng ngoài luồng nhưng chắc do bị kiểm soát nhiều nên nhân viên bán hàng đã có cách rao và quảng cáo hàng khác đi như: hàng bảo hành 3 tháng, hay điện thoại mới (để phân biệt điện thoại công ty và điện thoại cũ), hàng xách tay…

Thường giá điện thoại hàng ngoài rẻ hơn điện thoại công ty khoảng 400 đến 500 nghìn đồng, cũng có trường hợp rẻ hơn hàng triệu đồng và đều được bảo đảm hàng mới 100%, là hàng xách tay, so với hàng công ty chỉ có kém mỗi cái… tem chính hãng, cứ dùng thoải mái, yên tâm, nếu có vấn đề trong thời hạn bảo hành mang đến đổi chiếc mới. Tưởng vậy đã là rẻ, nhưng cậu bạn “bật mí”, dẫn tôi đi vài chỗ bán hàng ngoài với giá còn thấp nữa, những chỗ này đa phần là bán cho khách quen. Đến một cửa hàng trên đường Cầu Giấy với tủ bày hàng nghèo nàn, vài chiếc điện thoại thật, vài chiếc điện thoại mô hình. Tuy vậy, chúng tôi được chủ hàng quảng cáo tại đây hàng rất đa dạng phong phú, khách thích loại nào cứ yêu cầu để chủ hàng tra giá. Mỗi chiếc điện thoại có tới 3 loại giá để so sánh: giá công ty, giá hàng ngoài đại lý và giá hàng ngoài của cửa hàng. Ví dụ với chiếc điện thoại Nokia N70 mới có giá hàng công ty là 5.500.000đồng, giá hàng ngoài ở đại lý khác là 4.850.000đồng còn giá của cửa hàng là 4.500.000đồng rẻ hơn hàng công ty một triệu đồng lại kèm theo thẻ nhớ 512M (hàng công ty là thẻ 128M) được bảo hành trong một tháng và với dịch vụ một đổi một trong thời gian bảo hành, nếu khách muốn tăng thời gian bảo hành thì tăng tiền. Tuy vậy, khi chúng tôi hỏi mang máy ra xem để quyết định mua thì được trả lời: với loại hàng này, không để sẵn ở của hàng mà để trong kho, nếu khách chắc chắn quyết định mua sẽ đi lấy về trong vòng vài phút.

Chưa có biện pháp quản lý hiệu quả

Sau một buổi đi tìm mua điện thoại tôi lại cảm thấy khó ra được quyết định mua một loại điện thoại nào đó. Vì ngoài hàng công ty, ngoài thị trường hiện nay đang tràn ngập điện thoại giá rẻ của Trung Quốc. Với số tiền chỉ một đến hai triệu đồng là bạn có thể có trong tay một chiếc điện thoại hấp dẫn về hình thức, phong phú về chức năng, màu sắc đẹp, âm thanh nổi. Nhưng điều tôi thấy khó hiểu hơn đó là những chiếc điện thoại gọi là hàng ngoài, hàng xách tay đó liệu có được quản lý về nguồn gốc và chất lượng? Không chỉ được bày bán âm thầm mà loại điện thoại hàng ngoài, hàng xách tay còn được công khai quảng cáo. Vào mạng Internet rồi tìm với từ “điện thoại di động” chúng ta có thể xem được rất nhiều Website quảng cáo về điện thoại di động trong đó có hàng ngoài, hàng xách tay. Như trang: www.quangmobile.com.vn (hàng ngoài là những hàng được bảo hành 3 tháng); www.nhatcuong.net (hàng ngoài được tìm trong mục: điện thoại mới)… Giải thích cho chúng tôi về thắc mắc này, ông Nguyễn Tiến Đạt, kiểm soát viên, phòng Nghiệp vụ chống buôn lậu, cục Quản lý Thị trường cho biết: Chúng ta không thể khẳng định ngay những điện thoại được gọi là hàng ngoài, bán công khai tại cửa hàng và quảng cáo trên Internet là hàng nhập lậu vì những chiếc điện thoại đó có thể là hàng do người dân đi nước ngoài mua về nhưng chưa có nhu cầu sử dụng nên bán cho các cửa hàng và công ty đó.

Như vậy, trên thực tế những chiếc điện thoại trên chưa được quản lý chặt về nguồn gốc, do vậy sẽ gặp nhiều khó khăn trong khâu xử lý và gây khó khăn cho người mua. Vì dư luận hiện nay không ít người cho rằng dùng hàng công ty chưa hẳn đã tốt hơn hàng ngoài luồng bởi thực tế có không ít hàng có tem kiểm định và phiếu bảo hành lại là hàng ngoài luồng, hàng trốn thuế, hàng kém chất lượng. Hiện tượng trên được chứng minh cụ thể qua vụ án đường dây vận chuyển hàng điện thoại di động lậu từ Cam-pu-chia qua cửa khẩu An Giang về TP Hồ Chí Minh năm 2005. Những điện thoại di động trốn thuế này vẫn có dán tem kiểm định và phiếu bảo hành.

Thời gian qua, các loại điện thoại đều xuống giá nhanh và khi Việt Nam gia nhập WTO dư luận cho rằng điện thoại sẽ rẻ và như vậy hàng nhập lậu sẽ không còn chỗ đứng. Tuy nhiên, hàng nhập lậu vẫn nhiều và gần đây tập trung vào loại điện thoại giá rẻ sản xuất, lắp ráp từ Trung Quốc có cấu hình đơn giản hơn, nhưng hình thức giống sản phẩm của các hãng điện thoại lớn như Nokia, Samsung, Sony Ericsson mà giá chỉ bằng một nửa, thậm chí thấp hơn. Loại hàng trên đang tràn ngập thị trường và thu hút được người tiêu dùng do giá rẻ. Trước tình hình điện thoại ngoài luồng tràn lan như vậy, nhưng dường như việc kiểm soát nguồn gốc điện thoại và ngăn chặn điện thoại nhập lậu vẫn chưa có những chương trình, kế hoạch riêng biệt. Ông Đạt cho biết thêm: Việc quản lý thị trường hàng điện thoại cũng giống như một số hàng hoá khác được tiến hành trong hoạt động kiểm tra xử lý chung và được tiến hành thường xuyên. Theo thống kê của Cục Quản lý thị trường thì số lượng điện thoại các loại bị xử lý, thu giữ qua các năm của ngành quản lý thị trường có tăng: năm 2004 là 4.761 chiếc, năm 2005 là 6.095 chiếc và tính hết tháng 11 năm 2006 là 6.163 chiếc.

Các số liệu thống kê điện thoại nhập lậu bị phát hiện xử lý và thực tế thị trường trong nước cho thấy lượng điện thoại ngoài luồng không nhỏ. Tình trạng này đang tác động rất xấu đến các cá nhân, tổ chức kinh doanh điện thoại hoạt động chân chính cũng như lợi ích của khách hàng. Song tác động nguy hại nhất đó là ảnh hưởng đến tư tưởng, tâm lý mua hàng hóa của người dân. Tạo nên tâm lý mua, sử dụng hàng ngoài thay vì hàng hóa có đóng thuế và thực hiện đầy đủ các nghĩa vụ tài chính với Nhà nước. Việc này sẽ ảnh hưởng rất xấu đến sản xuất và kinh doanh trong nước, nhất là khi nước ta đã gia nhập WTO. Mong rằng, các ngành chức năng, các cấp chính quyền sớm có biện pháp hiệu quả quản lý thị trường điện thoại và ngăn chặn điện thoại nhập lậu.

Bài và ảnh: Đinh Xuân Dũng