Vượt hàng nghìn hải lý qua eo biển Singapore, Malacca, biển Andaman và vịnh Bengal, Tàu CSB 8002 hoạt động trong điều kiện mật độ tàu, thuyền lớn, thời tiết, dòng chảy phức tạp, tiềm ẩn nhiều nguy cơ mất an toàn hàng hải. Thực tiễn hành trình giúp cán bộ, sĩ quan, thủy thủ, nhân viên rèn luyện năng lực tổ chức, chỉ huy, quan sát, phán đoán, xử trí tình huống; đồng thời đúc rút những nguyên tắc bảo đảm an toàn khi hoạt động trên các tuyến hàng hải quốc tế.

Qua “ma trận” tàu, thuyền

Sau hơn 3 ngày rời cảng Hải đoàn 21 (xã Núi Thành, TP Đà Nẵng), Tàu CSB 8002 đến vùng biển Singapore trong điều kiện có lúc sương mù, tầm nhìn hạn chế. Từ đài chỉ huy, mặt biển tưởng rộng và vắng, nhưng màn hình ra-đa dày đặc tín hiệu tàu, thuyền. Trong bán kính khoảng chục hải lý có hàng trăm phương tiện: Tàu container dài 300-400m, tàu dịch vụ, tàu cá và nhiều phương tiện nhỏ. Mật độ phương tiện lớn khiến tuyến hàng hải trở nên chật hẹp, nguy cơ va chạm luôn hiện hữu.

Với kinh nghiệm nhiều năm đi biển, Trung tá Đặng Lê Sơn, Hải đội trưởng Hải đội 212 (Hải đoàn 21) yêu cầu ca trực giảm tốc độ, tổ chức quan sát liên tục. Mắt thường, ống nhòm, ra-đa, hệ thống nhận dạng tự động (AIS), máy đo sâu... được sử dụng kết hợp để theo dõi xung quanh, kịp thời phát hiện tàu đến gần, chướng ngại vật và những nguy cơ có thể dẫn đến mất an toàn hàng hải.

Duy trì nghiêm quy định tuần tra bảo vệ tàu. 

Trên kênh 16 VHF liên tục vang lên những cuộc trao đổi giữa các tàu để xác định hướng đi, thống nhất phương án tránh va: “Tôi cắt mũi anh”; “Tôi và anh mạn trái qua nhau”; “Tôi sẽ đi sau lái của anh”... Những thông báo ngắn gọn đòi hỏi người trực phải nắm chắc quy tắc tránh va, xác định chính xác vị trí, hướng chuyển động của phương tiện liên quan. Chỉ một thao tác thiếu chính xác hoặc một phán đoán chậm cũng có thể làm tình huống thay đổi, gây mất an toàn.

Nhìn từ Tàu CSB 8002, những con tàu container khổng lồ lần lượt hiện ra rồi khuất dần trong màn sương. Có lúc, con tàu như đi giữa một “ma trận” trên biển. Trong điều kiện ấy, mỗi cán bộ, nhân viên vừa phải bảo đảm tàu đi đúng hướng vừa tập trung quan sát, phán đoán và bình tĩnh xử trí hàng loạt tín hiệu xuất hiện cùng lúc.

Đến giữa trưa, Tàu CSB 8002 chuẩn bị vào eo biển Singapore, Trung tá Đặng Lê Sơn liên lạc với hệ thống kiểm soát lưu thông trên biển (VTS), thông báo tàu sẵn sàng nhập luồng và nhận yêu cầu duy trì liên lạc trên kênh 10. Bên mạn phải, hàng trăm tàu container neo đậu hoặc di chuyển trong khu vực cảng. Phía trước là eo biển Malacca-vùng biển đặt ra yêu cầu rất cao đối với công tác tổ chức chỉ huy và điều khiển tàu.

Trước khi vào eo biển Malacca, Đại tá, TS Nguyễn Minh Khánh, Phó tư lệnh, Tham mưu trưởng Vùng CSB 2, Trưởng đoàn công tác quán triệt nhiệm vụ và tổ chức lực lượng. Đồng chí cho biết, eo biển dài hơn 900km, nằm giữa bán đảo Malaysia và đảo Sumatra của Indonesia, là tuyến hàng hải quốc tế quan trọng nối Ấn Độ Dương với Biển Đông. Địa hình đáy biển không đồng đều, có khu vực nông, bãi cạn; thủy triều, dòng triều có thể tạo dòng chảy mạnh. Mật độ tàu container, tàu dầu, tàu hàng, tàu cá và phương tiện nhỏ rất lớn; khu vực còn tiềm ẩn hoạt động cướp biển có vũ trang.

Từ eo biển Malacca, Tàu CSB 8002 tiếp tục hành trình ra biển Andaman rồi vào vịnh Bengal của Ấn Độ. Đây là vùng biển thường xuyên có gió mùa, thời tiết nhiệt đới và sự biến đổi theo mùa của dòng chảy. Sóng và dòng triều có thể thay đổi nhanh, yêu cầu kíp trực phải thường xuyên cập nhật thông tin khí tượng, hải văn và điều chỉnh phương án hành trình phù hợp.

5 nguyên tắc bảo đảm an toàn

Từ đặc điểm của từng vùng biển, Đại tá, TS Nguyễn Minh Khánh yêu cầu chỉ huy tàu đặt an toàn hàng hải và tuân thủ pháp luật quốc tế lên hàng đầu. Qua nhiều năm công tác và thực tiễn chỉ huy lực lượng hoạt động trên biển, đồng chí Phó tư lệnh, Tham mưu trưởng khái quát 5 nguyên tắc: Chấp hành pháp luật hàng hải quốc tế, biết trước, quan sát liên tục, dự đoán sớm, hành động an toàn.

Xác định hải trình trên bản đồ khi qua những vùng biển phức tạp. 

“Chấp hành pháp luật hàng hải quốc tế” là tuân thủ các quy định, điều ước quốc tế có liên quan, trong đó có Công ước Liên hợp quốc về Luật Biển (UNCLOS) năm 1982, Quy tắc quốc tế về phòng ngừa đâm va trên biển năm 1972 (COLREG 72), Công ước quốc tế về an toàn sinh mạng con người trên biển năm 1974 (SOLAS 74)... “Biết trước” là nắm chắc đặc điểm địa lý, khí tượng, hải văn và quy định tại vùng biển tàu chuẩn bị đi qua để chủ động dự kiến tình huống.

“Quan sát liên tục” đòi hỏi kết hợp ra-đa, AIS, ống nhòm và quan sát trực tiếp. Thiết bị cung cấp thông tin nhanh, nhưng kinh nghiệm của người trực quyết định chất lượng đánh giá, xử lý tình huống. “Dự đoán sớm” là nhận biết nguy cơ trước khi trở thành tình huống khẩn cấp; một tàu còn ở khoảng cách an toàn nhưng có hướng cắt ngang hành trình vẫn có thể gây nguy hiểm. “Hành động an toàn” là lựa chọn biện pháp khoa học, đúng quy tắc hàng hải, phù hợp khả năng của kíp trực và dự kiến tình huống.

Những nguyên tắc ấy không chỉ được quán triệt tại hội nghị. Vào buổi tối, qua hệ thống phát thanh nội bộ, cán bộ, nhân viên Tàu CSB 8002 tiếp tục được thông tin về đặc điểm từng vùng biển, những vấn đề cần lưu ý và kinh nghiệm tổ chức, điều khiển tàu qua khu vực phức tạp. Các kíp trực duy trì nghiêm chế độ quan sát, thông tin liên lạc và thực hiện đúng những nguyên tắc đã xác định.

Buổi chiều, khi Tàu CSB 8002 vừa vào eo biển Malacca, một máy bay trực thăng bay nhiều vòng gần khu vực tàu. Trời sẩm tối, từ xa, một tàu cỡ nhỏ bất ngờ chạy nhanh về phía Tàu CSB 8002. Đại úy Lê Việt Anh, Thuyền trưởng Tàu CSB 8002, Hải đoàn 21 lập tức ra boong, dùng ống nhòm quan sát; tổ tuần tra nhanh chóng vào vị trí, sẵn sàng thực hiện nhiệm vụ. Khoảng cách thu hẹp còn khoảng 0,6 hải lý, có thể quan sát lực lượng trên tàu, sau khi tiếp cận, phương tiện này chuyển hướng đi lên phía Bắc.

Tình huống kết thúc nhanh, không xảy ra sự cố nhưng cho thấy yêu cầu thường xuyên nêu cao cảnh giác khi hoạt động trên những tuyến hàng hải phức tạp. Qua mỗi vùng biển, mỗi ca trực và mỗi tình huống, bản lĩnh, trình độ tổ chức, khả năng làm chủ phương tiện của cán bộ, nhân viên Tàu CSB 8002 tiếp tục được tôi luyện.

Sau hành trình dài qua nhiều vùng biển phức tạp, Tàu CSB 8002 cập cảng Chennai (Ấn Độ) an toàn, sẵn sàng thực hiện các hoạt động thăm, làm việc và luyện tập chung với Lực lượng Bảo vệ bờ biển Ấn Độ. Kết quả của hải trình không chỉ được đo bằng số hải lý đã vượt qua mà còn bằng những kinh nghiệm thực tiễn được tích lũy về chuẩn bị chuyến đi, tổ chức lực lượng, duy trì trực canh, sử dụng đồng bộ trang bị hàng hải và xử trí tình huống. Đây là cơ sở để đơn vị tiếp tục bổ sung phương án, nâng cao năng lực thực hiện nhiệm vụ dài ngày trên các vùng biển.

(còn nữa)