Cung sạt lở: Dài 600m, sâu 50m

Sạt lở bờ sông thuộc xã Châu Sơn

* Hàng chục hộ cần được di dời khẩn cấp

* Cần có giải pháp lâu dài cho toàn tuyến

Báo Quân đội nhân dân ra ngày 11-10-2006 đã đưa tin: Trong những ngày gần đây, phần lớn bờ sông thuộc địa bàn xã Châu Sơn, huyện Ba Vì, tỉnh Hà Tây xảy ra sạt lở đất nghiêm trọng. Ngày 13-10, nhóm phóng viên báo Quân đội nhân dân đã về đội 4, thôn Hoắc Châu để nắm tình hình. Đã mấy ngày trôi qua, nhưng giờ đây toàn thôn vẫn phủ một bầu không khi nặng nề và lo sợ...

Anh Lê Thanh Nghị, đội 4, thôn Hoắc Châu, xã Châu Sơn nhớ lại: Hôm đó là ngày 8-10, vào hồi 21 giờ cả gia đình anh gồm 4 khẩu đang quây quần xem ti vi thì thấy đất tự nhiên rung chuyển, tiếng lở đất ầm ầm. Cả nhà anh và những gia đình xung quanh đều chạy nháo nhào ra sân, đồng thời kêu bà con lối xóm đến giúp sơ tán đồ đạc. Cũng lúc đó, thôn đánh kẻng báo động, lực lượng thanh niên trong thôn đã đến giúp các gia đình sơ tán đồ đạc. Ngay trong đêm đó, lực lượng này đã giúp các hộ gia đình bị nạn dỡ nhà, công trình phụ để tận thu nguyên vật liệu… Khi đồ đạc của những gia đình ven sông đã được di chuyển xong thì cả một vạt đất chạy dọc ven sông (khoảng 600 mét) sụt xuống và bị nước cuốn trôi. Liên tiếp các ngày 9, 10-10, đất ở khu vực này tiếp tục bị sụt lở nghiêm trọng. 14 gia đình trong thôn mấy hôm trước vẫn còn nhà cửa đàng hoàng thì đến nay lâm vào cảnh “màn trời, chiếu đất”.

Bà Phùng Thị Thư, 68 tuổi mẹ anh Nghị, tâm sự: “Mấy chục năm nay, nhưng tôi chưa bao giờ chứng kiến cảnh tượng sạt lở này. Trước đây gia đình tôi nằm ở giữa xóm, nhưng nay đã ra mép nước, 250m/500m tổng diện tích đất đã bị dòng nước cuốn trôi. Sự việc diễn ra quá nhanh, thiệt hại lại quá lớn. Chúng tôi mong chính quyền địa phương nhanh chóng bố trí đất tái định cư để các hộ gia đình chúng tôi sớm an cư”.

Anh Nguyễn Văn Hạ, nhà ở tuyến hai, (sau khi đất của các gia đình tuyến một đã bị sạt lở hết, nhà anh đã “ra nơi đầu sóng, ngọn gió”), chỉ cho chúng tôi ngôi nhà 4 gian đã được dỡ hết mái; toàn bộ công trình phụ (chuồng lợn, chuồng bò, nhà bếp) đã được dỡ bỏ đến móng. Anh Hạ cho biết, sở dĩ nhà anh phải dỡ mái, phá dỡ công trình phụ vì toàn bộ tường đã bị nứt hết cả, khi nước rút rất dễ sụt xuống sông. Cơ ngơi này không phải một sớm một chiều mà làm được, đây là cả quá trình chắt chiu, dành dụm gây dựng mấy chục năm trời. Nếu để làm mới toàn bộ cơ ngơi như nhà cũ của anh thì phải mất tới cả trăm triệu đồng. Không như những gia đình khác trong thôn, anh Hạ không muốn di chuyển đi nơi khác, bởi đi nơi khác gia đình anh lấy đâu tiền mà xây nhà…?

Cũng tại thôn Hoắc Châu chúng tôi được tham dự cuộc họp đột xuất của Ban chỉ đạo tiền phương của xã tại lớp học mầm non trong thôn. Ông Phùng Đức Long, bí thư Đảng ủy xã cho biết, sự cố sạt lở diễn ra quá nhanh. Lãnh đạo xã mới chỉ thống nhất được ở cấp Thường vụ. Ngay từ sáng ngày 9-10, bộ phận thường trực về chỉ đạo khắc phục hậu quả của xã gồm: Bí thư Đảng ủy xã, chủ tịch, phó chủ tịch xã, cán bộ địa chính, văn phòng, văn hóa và xã đội trưởng đã chuyển về thôn Hoắc Châu, tại nhà trẻ của thôn, cách mép nước 30 mét để chỉ đạo di dời dân… Đảng ủy đã cử đồng chí xã đội trưởng, đảng ủy viên, trực tiếp trực 24/24 giờ ở thôn Hoắc Châu để nắm tình hình, kịp thời báo cáo với Đảng ủy để có biện pháp di dời dân, tránh thiệt hại về người và tài sản.

Theo ông Nguyễn Đình Văn, Chủ tịch xã, thì hiện tượng sạt lở ở địa phương xảy ra ngay từ đầu tháng 7 -2006, khi đó xã đã cử đoàn kiểm tra và tổ chức mời các hộ gia đình thuộc tuyến một đến họp, triển khai phương án di dời người và tài sản. Bắt đầu từ tháng 8 đến nay hiện tượng sạt lở liên tục xảy ra, nghiêm trọng nhất là trong ba ngày 8,9 và 10-10. Cung sạt lở đất là 600 mét, sạt sâu vào tới 50 mét, trung bình mỗi ngày sạt 12-15 mét. Ngay sau khi sạt lở xảy ra, xã đã chủ động hỗ trợ các gia đình bị thiên tai (tuỳ theo mức độ thiệt hại) nhà ít 500.000 đồng, nhà nhiều 1.000.000 đồng. Đối với gần 50 cháu của 3 lớp mầm non trong thôn thì tạm thời nghỉ học; đồng thời báo cáo với huyện tình hình xảy ra. Đảng ủy, UBND xã đã hoàn chỉnh dự án di dân tái định cư vào khu vực trong đồng, nhưng trước mắt là di chuyển những gia đình bị sạt lở đến ở tạm tại đình làng. Để chống sạt lở trên toàn tuyến, không có giải pháp nào tốt hơn là kè toàn bộ. Nhưng riêng đoạn sạt lở vừa qua, nếu để hạ mái chống sạt lở khi kè thì phải giải phóng mặt bằng từ mép nước sâu vào trong khoảng 30 mét, có nghĩa là sẽ có thêm 34 gia đình khác cùng trường mầm non của thôn phải di dời. Kinh phí đền bù di dời vào khoảng hơn 100 triệu đồng/hộ, xã biết lấy đâu ra tiền? Còn ông Lê Chí Năm, Phó chủ tịch xã cho biết, là một xã thuần nông, nguồn thu của địa phương trong một năm chỉ vỏn vẹn 50 triệu đồng, trong khi đó các khoản chi của địa phương một năm lên tới 500 triệu đồng. Huyện và tỉnh hằng năm phải điều tiết tới 450 triệu đồng. Do vậy, để di dời 48 hộ dân ra khỏi vùng nguy hiểm thì xã rất cần Nhà nước hỗ trợ...

Chiều ngày 13-10, qua trao đổi với ông Nguyễn Thế Hà, phó chủ tịch thường trực UBND huyện Ba Vì và ông Cao Xuân Quỳnh, Chánh văn phòng UBND huyện chúng tôi được biết: ngay sau khi xã Châu Sơn báo cáo về tình hình sạt lở đất trên địa bàn, lãnh đạo huyện đã về trực tiếp kiểm tra chỉ đạo khắc phục đồng thời báo cáo với tỉnh xin hướng giải quyết. Từ sáng 12-10 công ty cổ phần du lịch Ao Vua đã cho một đội tàu chở đá đến bỏ dọc theo tuyến sạt lở. Dự kiến sẽ có khoảng 20.000m³ đá sẽ được thả xuống sông để chống sạt lở đất. Đây là giải pháp trước mắt, còn về lâu dài sẽ xin Nhà nước cho kè toàn bộ tuyến này để chống sạt lở.

Ông Nguyễn Thế Hà cho biết: "Huyện Ba Vì có hơn 37km đê nên việc quản lý, bảo đảm an toàn cho người dân sống ở ven đê là rất khó khăn. Hiện nay hồ Hòa Bình tiếp tục mở cửa xả lũ nên hiện tượng sạt lở còn ít, thời gian tới nước rút thì tình trạng sạt lở sẽ phức tạp hơn. Công việc trước mắt và cũng là quan trọng nhất của chúng tôi là phải bảo đảm an toàn tính mạng, tài sản của người dân, đồng thời có kế hoạch bảo đảm những sinh hoạt tối thiểu cho họ. Huyện đã đề xuất với tỉnh về phương án tái định cư cho gia đình trong vùng sạt lở đất, chỉ đạo Phòng Tài nguyên-môi trường, phòng Tài chính, Ban Quản lý dự án cùng Ban giải phóng mặt bằng phối hợp với nhau để giải quyết công việc. Đối với 3 lớp mầm non và nhà trẻ, huyện yêu cầu xã không được để các cháu học tại địa điểm cũ, phải di dời các cháu tới nơi an toàn, đồng thời phải nhanh chóng thu xếp địa điểm học tập cho các cháu, không để các cháu phải nghỉ dài ngày. Với phương châm chủ động giải quyết các hậu quả sạt lở đê, có kế hoạch tái định cư lâu dài và những vấn đề tài chính khác, trước mắt, huyện đã hỗ trợ 1triệu đồng/hộ, hộ nào có thiếu lương thực sẽ được hỗ trợ lương thực. Đối với các gia đình chính sách có biện pháp quan tâm hỗ trợ nhiều hơn".

Hiện tượng sạt lở đất ở xã Châu Sơn, huyện Ba Vì cũng như toàn tuyến ven sông thuộc các huyện Ba Vì, Phúc Thọ, Đan Phượng… đang hiển hiện và đã được cảnh báo từ lâu. Nếu không có biện pháp khắc phục kịp thời thì không bao lâu nước sông sẽ gây sạt lở đất ở nhiều nơi, đến khi đó thì hậu quả sẽ không thể lường hết được. Hiện nay, Đài Khí tượng Thủy văn Đồng bằng Bắc Bộ dự báo: Mực nước sông Hồng đang lên nhanh và được xem là hiện tượng bất thường khi tháng mười là giai đoạn mùa khô ở miền Bắc. Dự kiến mực nước sông Hồng tại Hà Nội sẽ tăng lên 6m vào ngày 13-10, tiếp tục lên nhanh và có khả năng đạt mức cao nhất là 8,3m vào ngày 14-10. Chính vì vậy, chính quyền các cấp của tỉnh Hà Tây cần đẩy mạnh hơn nữa việc thanh kiểm tra toàn tuyến, có biện pháp khắc phục kịp thời khi sự cố xảy ra; đồng thời đề nghị các cơ quan chức năng sớm triển khai kè toàn bộ tuyến đê ven sông để tránh sạt lở.

Bài và ảnh: ĐOÀN VIỆT PHƯƠNG và CÙ THU HƯƠNG