Bao giờ Lai Vu hết hoang vu?

QĐND - sự phản đối của hơn 27% số hộ dân có đất bị thu hồi tại khu công nghiệp (kcn) lai vu, huyện kim thành, tỉnh hải dương đã khiến kcn này gần như bị bỏ hoang suốt chục năm qua. không chỉ doanh nghiệp không hoạt động được, mà kinh tế của người dân lai vu cũng chịu không ít thiệt thòi…

Hàng chục năm hoang hóa

Sở hữu hàng nghìn mét chiều dài mặt tiền bám Quốc lộ 5, hai mặt bám theo khúc quanh của nhánh sông nối giữa sông Vận (một nhánh của sông Kinh Thầy) và sông Thái Bình, thuận cả giao thông đường bộ và đường thủy nên 192,31ha đất ở KCN Lai Vu xứng đáng được coi là mảnh “đất vàng” của Hải Dương.

Toàn cảnh buổi họp báo ngày 15-8.

Với vị trí đắc địa như thế, ngay từ cuối năm 2001, khu vực này đã được Thủ tướng Chính phủ đồng ý cho triển khai xây dựng Khu công nghiệp Tàu thủy Hải Dương, đơn vị triển khai là Tập đoàn Công nghiệp Tàu thủy Việt Nam (Vinashin). Tuy nhiên, không đồng tình với đơn giá đền bù giải phóng mặt bằng nên 27,39% số hộ dân có đất nông nghiệp thuộc diện thu hồi phục vụ dự án xây dựng KCN Tàu thủy Hải Dương nhất quyết không chịu nhận tiền bồi thường và liên tục khiếu kiện khiến việc xây dựng hạ tầng cho khu công nghiệp gặp nhiều khó khăn. Do không triển khai được dự án trong thời gian dài, thêm vào đó, Tập đoàn Vinashin bị khủng hoảng trầm trọng dẫn tới việc Chính phủ phải tái cơ cấu Tập đoàn này, dự án không được Vinashin triển khai hiệu quả. Năm 2010, Thủ tướng Chính phủ quyết định chuyển giao nguyên trạng KCN Tàu thủy Hải Dương sang Tập đoàn Dầu khí Quốc gia Việt Nam (PVN) và đổi tên thành KCN Lai Vu. Tuy đã chuyển chủ nhưng từ năm 2010 đến nay, KCN Lai Vu gần như vẫn “dậm chân tại chỗ” bởi sự ngăn cản của người dân.

Vì sao người dân chưa đồng thuận?

Ngày 12-1-2004, UBND tỉnh Hải Dương đã có Quyết định 116/QĐ-UBND thu hồi 2.128.956m2 đất do các hộ gia đình và UBND huyện Kim Thành (Hải Dương) quản lý để cho Ban quản lý dự án cụm công nghiệp tàu thủy Hải Dương thuê, đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng Cụm công nghiệp Tàu thủy Hải Dương theo Dự án đầu tư đã được UBND tỉnh Hải Dương chấp thuận. Chủ tịch UBND tỉnh Hải Dương Nguyễn Mạnh Hiển, trong cuộc họp báo sáng qua (15-8), cho rằng: “Quyết định 116/QĐ-UBND năm 2004 của UBND tỉnh Hải Dương chính là “mấu chốt” khiếu kiện của người dân Lai Vu. Chỉ vì một sơ suất nhỏ trong Quyết định 116 là người soạn thảo không đưa nội dung “thu hồi đất” lên phần trích yếu nên người dân đã bám vào đấy để tìm cách “bác” quyết định trên. Tuy nhiên, ngay tại Điều 1 của Quyết định 116 đã nêu rõ thu hồi 2.128.956m2 đất do các hộ gia đình và UBND xã Lai Vu, huyện Kim Thành đang quản lý để cho Ban quản lý dự án Cụm công nghiệp Tàu thủy Hải Dương thuê, đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng Cụm công nghiệp Tàu thủy Hải Dương…”.

Cũng theo giải thích của các cơ quan chức năng, tỉnh Hải Dương đã cố gắng xây dựng khung giá đền bù có lợi nhất cho người dân có đất thu hồi tại KCN Tàu thủy Hải Dương. Chẳng hạn, đơn giá đền bù đất nông nghiệp hạng 1 bị thu hồi tại Lai Vu là 19.300 đồng/m2, mức đơn giá đất nông nghiệp hạng 1 cao nhất trên địa bàn tỉnh. Theo quy định của pháp luật, mức hỗ trợ đào tạo nghề cho lao động nông nghiệp phải chuyển nghề khác, cho các hộ dân có diện tích đất bị thu hồi từ 30% diện tích đất được giao trở lên là 6.700 đồng/m2. Tuy nhiên, Hải Dương đã chỉ đạo hỗ trợ cho cả những hộ dân bị thu hồi với diện tích ít hơn 30% và áp dụng mức hỗ trợ cho người dân lên tới 10.850 đồng/m2. Ngoài ra, UBND tỉnh Hải Dương và chủ đầu tư còn hỗ trợ 1 triệu đồng/học viên để đào tạo nghề cho các lao động của xã, miễn toàn bộ chi phí khám sức khỏe; đồng thời tổ chức các lớp dạy nghề tại chỗ miễn phí cho toàn bộ lao động của xã Lai Vu. Theo Phó giám đốc Sở Tài chính Hải Dương Nguyễn Minh Tân, “tỉnh Hải Dương cũng đã chỉ đạo gửi toàn bộ 20,436 tỷ đồng tiền đền bù mà người dân chưa nhận vào ngân hàng và thanh toán trả lãi cho các hộ dân chưa nhận tiền đền bù đất ở mức cao nhất theo quyết định của Chủ tịch UBND tỉnh với số tiền lãi phát sinh đến ngày 31-12-2011 là: 19,252 tỷ đồng vào tài khoản của Ban giải phóng mặt bằng huyện Kim Thành. Nếu tính gộp cả số tiền lãi ngân hàng, mỗi mét vuông đất nông nghiệp của hộ dân đã lên tới khoảng 90.000 đồng, cao hơn nhiều so với mức giá hiện nay là khoảng 60.000 đồng/m2”. Với phương châm: “Cái gì có lợi nhất cho người dân thì UBND tỉnh Hải Dương đều làm, cho đến nay, Hải Dương đã làm tất cả những gì để giúp cho bà con không bị thiệt thòi trong thu hồi đất” - Chủ tịch UBND tỉnh Hải Dương Nguyễn Mạnh Hiển khẳng định. 

“Bảo đảm lợi ích cao nhất cho người dân”

Về câu hỏi tại sao người dân tố cáo về việc UBND tỉnh không có quyết định thu hồi đất nhưng cho thuê đất…, Trưởng ban Tuyên giáo Tỉnh ủy Hải Dương Phạm Xuân Thăng giải thích và viện dẫn Kết luận của Thanh tra Chính phủ năm 2006 về những vấn đề trên và khẳng định, “nội dung tố cáo về việc UBND tỉnh không có quyết định thu hồi đất nhưng cho thuê đất là không có cơ sở pháp lý”. 

Đối với vấn đề về đất dịch vụ, Phó chủ tịch UBND huyện Kim Thành Lê Ngọc Sang cho biết: “Thực tế hiện nay, việc bảo đảm đất dịch vụ cho bà con khi thu hồi đất cho dự án Cụm công nghiệp Tàu thủy Hải Dương… còn gặp nhiều khó khăn là do có hộ dân muốn được nhận đất dịch vụ ở ven Quốc lộ 5 để tiện việc kinh doanh, buôn bán; có hộ dân lại muốn được nhận đất dịch vụ ở giữa KCN để cung cấp dịch vụ cho công nhân. Tuy nhiên, quy hoạch đất dịch vụ trong khu công nghiệp để người dân kinh doanh là không thể vì như vậy trái với quy định của pháp luật. Trưởng ban Quản lý KCN Lai Vu Mai Đức Chọn cho biết: “Hải Dương đã báo cáo Phó thủ tướng Chính phủ Nguyễn Xuân Phúc về phương án lấy một nửa khu đất dịch vụ thuộc khu đất Vinashin đã xây Trường trung cấp trước đó trong KCN làm đất dịch vụ. Và nửa còn lại lấy bên ngoài KCN. Phó thủ tướng Chính phủ Nguyễn Xuân Phúc cơ bản chấp thuận phương án đề xuất của UBND tỉnh và yêu cầu UBND tỉnh phải cân nhắc kỹ phương án trên trước khi có quyết định chính thức”.

Trả lời câu hỏi của phóng viên Báo Quân đội nhân dân về việc bảo đảm việc làm cho người dân có đất bị thu hồi, đặc biệt là người đã quá tuổi tuyển dụng của các doanh nghiệp, Giám đốc Sở Lao động, Thương binh và Xã hội Hải Dương Lưu Văn Bản nói: "Lai Vu hiện có 810 lao động từ 40 tuổi trở lên không có việc làm ổn định. Tỉnh Hải Dương sẽ yêu cầu các doanh nghiệp bố trí việc làm phù hợp, chẳng hạn như trồng cỏ, hay phục vụ". Tuy nhiên, vấn đề băn khoăn của ông Bản là “người dân có chấp nhận mức thu nhập mà doanh nghiệp trả hay không”. Trả lời bổ sung cho câu hỏi này, Chủ tịch UBND tỉnh Hải Dương cho biết: “Chỉ tính hai dự án trong KCN Lai Vu đã có nhu cầu tuyển dụng trên dưới 10.000 lao động. Do đó, lao động là người dân Lai Vu sẽ chỉ chiếm một phần nhỏ trong tổng cầu lao động tại KCN Lai Vu. Những người lớn tuổi có thể tự mở dịch vụ phục vụ cho phần lớn lao động ở nơi khác về Lai Vu làm việc. Tuy nhiên, để có việc làm như thế cho người dân Lai Vu thì KCN Lai Vu phải đi vào hoạt động”.

Với quyết tâm đưa KCN Lai Vu vào hoạt động, trước mắt, tỉnh Hải Dương đang tìm cách giúp KCN Lai Vu xây dựng 2,7km tường rào bảo vệ, trong khi người dân đang ra sức ngăn cản. Đại tá Phạm Văn Loan, Phó giám đốc phụ trách Công an tỉnh Hải Dương cho hay: “Từ nay đến khi triển khai, Công an tỉnh Hải Dương sẽ cử lực lượng xuống cơ sở tuyên truyền, vận động. Nếu công tác vận động không đạt được hiệu quả, các cơ quan chức năng sẽ nắm tình hình thực tế để xây dựng phương án cụ thể”.

Rõ ràng, việc bỏ hoang KCN Lai Vu nhiều năm đã khiến Hải Dương để vuột nhiều cơ hội thúc đẩy công nghiệp phát triển, trong khi hàng trăm ha đất bị bỏ hoang phí, không sinh lợi tức. Người dân Lai Vu cũng đã mất hàng chục năm không kiếm được việc làm. Ấy là chưa kể nhà xưởng, máy móc đã được đầu tư vào KCN Lai Vu đang bị bỏ hoang gây thiệt hại cho các doanh nghiệp. Mong rằng, tâm tư, nguyện vọng của người dân Lai Vu sẽ được tỉnh Hải Dương giải quyết và giải thích thỏa đáng, người dân Lai Vu cũng vì đại cục, chung tay, góp sức lấy lại “sức sống” cho KCN Lai Vu…

Bài và ảnh: HOÀNG GIA -MINH THẮNG