Thiếu tướng Lê Huy Vinh
Hơn 60 năm đã trôi qua nhưng những cảm xúc về một mùa thu lịch sử như vẫn còn nguyên vẹn trong ký ức của Thiếu tướng Lê Huy Vinh-nguyên Phó tư lệnh Quân chủng Phòng không-Không quân. Ông bảo, ông có rất nhiều điều may mắn: Sinh ra ở Hà Nội, ba lần trực tiếp chiến đấu bảo vệ Hà Nội. Là thương binh chống Pháp, gần như cả cuộc đời binh nghiệp, ông gắn bó với bầu trời Hà Nội...

Từ mùa thu ấy...

Thiếu tướng Lê Huy Vinh sinh năm 1928 tại Dịch Vọng, quận Cầu Giấy – Hà Nội. Ngay từ khi còn là học sinh, ông đã sớm được tiếp xúc với nhiều cán bộ cách mạng. Cuối năm 1944, ông được giác ngộ và tham gia hoạt động cách mạng trong tổ chức Thanh niên cứu quốc Việt Minh thành Hoàng Diệu, rải truyền đơn, dán áp phích, tham gia tự vệ chiến đấu, bảo vệ các hội nghị bí mật của Thành ủy…

Ngày 9-3-1945, Nhật đảo chính Pháp thì ngày 10-3-1945, ông được lệnh cùng với anh em phá nhà Pháo - một kho lớn, địch cất giấu rất nhiều tài sản có giá trị, nhiều nhất là lương thực. Ta cướp được số lương thực này thật vô cùng quý giá để kịp thời cứu đói cho dân.

Đêm 17-8 và đêm 18-8-1945, cả Hà Nội gần như không ngủ. Các tổ họp và phân công nhau vận động nhân dân tổ chức mít tinh, luyện võ, chuẩn bị giáo mác, dao, gậy, cờ và khẩu hiệu… Niềm tin chiến thắng hiện rõ trên từng gương mặt mỗi người. Ông cùng tổ với đồng chí Vi Dân, chi đội trưởng (sau này đồng chí đã hy sinh trên chiến trường miền Nam) chỉ huy lực lượng nổi dậy tập trung tại Nhà hát Lớn. Theo lệnh của Chủ tịch ủy ban khởi nghĩa, họ chia nhau tỏa về các đơn vị chuẩn bị mọi mặt để ngày 19-8 đồng loạt đứng lên cướp chính quyền.

Sáng ngày 19-8-1945 - một mốc son lịch sử không thể nào quên. Mới 4-5 giờ sáng, quần chúng đã tập hợp đội ngũ chỉnh tề, với cờ sao từ khắp các ngả đường ào ạt tiến vào trung tâm Hà Nội. Theo lệnh của ủy ban Thành phố, các cánh quân nhanh chóng tỏa đi các hướng: Đội chiếm Tòa Khâm sai, đội chiếm Bảo an binh, đội chiếm Tòa Thị chính, đội chiếm Sở Liêm phóng… Riêng mũi chiếm trại Bảo an binh bị Nhật đổ ra bao vây và kháng cự quyết liệt, nhưng trước sự tiến công như vũ bão của ta, chúng buộc phải giải vây. Ta vừa tuyên truyền vừa kiên quyết đấu tranh buộc địch phải đầu hàng không điều kiện… Đội của ông vào chiếm Phủ Khâm sai (Bây giờ là Nhà khách Chính phủ), ông trực tiếp trèo tường, phá cổng cùng đồng đội khám xét tịch thu vũ khí và tổ chức canh gác rất cẩn thận, đợi quân ta vào tiếp quản Hà Nội.

Ngày 2-9-1945 là một ngày trọng đại không thể nào quên. Cả rừng người nườm nượp cờ hoa hân hoan đổ về Quảng trường Ba Đình. Đi trong dòng người ấy, lòng ông như có sóng vỗ bên trong. Niềm vui được góp một phần công sức vào ngày chiến thắng, cộng với niềm vui được ở lại quân đội khiến ông muốn bay lên cùng tiếng hát. Vậy là cuộc đời quân ngũ của Lê Huy Vinh được bắt đầu từ chính mùa thu cách mạng của đất nước.

60 ngày đêm bảo vệ Hà Nội

Năm 1947, với cương vị cán bộ trung đội, ông trực tiếp tham gia chiến đấu trong trận 60 ngày đêm bảo vệ Hà Nội. Đó là những ngày đầu tiên toàn quốc kháng chiến, Hà Nội rực trong máu lửa. Những trận chiến đấu vô cùng gay go quyết liệt, không cân sức. Địch dùng máy bay ném bom, xe tăng càn quét. Lực lượng của ta với những vũ khí thô sơ nhưng vô cùng dũng cảm. Có tiểu đội hy sinh gần hết nhưng vẫn bám trụ đến cùng. Trong nhiều ngày ta và địch ở thế giằng co quyết liệt, giành giật nhau từng mét đường, dãy phố. Ban ngày địch tấn công lấn rộng, nhưng đến đêm, ta lại tổ chức phản công không cho địch tràn xuống. Có lần mải tấn công địch, trời sáng, ông và đồng đội không kịp rút, đành chui xuống gầm cầu, mặc trên cầu xe tăng địch gầm rú inh tai. Cứ như thế mà cầm cự với địch. Ban đầu đơn vị của ông được phân công chốt giữ ở sau Nhà hát Lớn, rồi lại được lệnh kéo xuống phòng ngự ở Ô Chợ Dừa. Sau 60 ngày đêm chiến đấu dũng cảm, đơn vị ông được lệnh rút lên Hòa Bình để bảo toàn lực lượng.

Suốt những năm tháng sau đó, ông chiến đấu trong đội hình Trung đoàn Thăng Long, rồi về làm đại đội trưởng chủ công của Trung đoàn Trung Dũng. Đơn vị ông từng tham gia các trận đánh lớn ở Hải Phòng, Đường 5… Cuộc kháng chiến chống Pháp của nhân dân ta thắng lợi, ông được trên điều về Quân chủng Phòng không – Không quân, lần lượt giữ các cương vị: Trung đoàn trưởng Trung đoàn 280, Tham mưu trưởng Bộ Tư lệnh Phòng không Hải Phòng, Hà Nội…

Thức với bầu trời “Điện Biên phủ trên không”

Ký ức Thiếu tướng Lê Huy Vinh còn mãi lưu giữ ấn tượng hào hùng của 12 ngày đêm quân dân ta làm nên trận “Điện Biên phủ trên không”. Với cương vị Phó tư lệnh Đoàn Phòng không Hà Nội - đơn vị nòng cốt của chiến dịch, ông không những tham gia mà còn trực tiếp chỉ huy những trận chiến đấu vô cùng ác liệt để đánh pháo đài bay B52. 34 chiếc máy bay B52 rơi trên bầu trời miền Bắc, trong đó có 16 chiếc rơi tại chỗ là bằng chứng hùng hồn nhất về tinh thần yêu nước quật cường của dân tộc Việt Nam, ông nói, đôi mắt vẫn ngời lên niềm tự hào của người chiến thắng…

Hơn 60 năm hoạt động cách mạng, Thiếu tướng Lê Huy Vinh đã có gần 40 năm gắn bó với Quân chủng Phòng không - Không quân. Về hưu, ông vẫn chưa một ngày chịu nghỉ ngơi. Ông vừa tham gia công tác tại khu phố mình đang cư trú vừa miệt mài ghi lại những kinh nghiệm của một đời quân ngũ để truyền thụ cho thế hệ sau. Bước chân người lính già không nghỉ. Đến giờ ông vẫn còn nguyên cảm giác rạo rực nôn nao như trong biển người rầm rập bước chân đi cướp chính quyền năm ấy.

Bài và ảnh: QUỲNH VÂN - THÀNH TRUNG