Truy điệu Bác Hồ trong lòng địch

Chùa Khuê Bắc, nơi diễn ra buổi lễ truy điệu.

Buổi lễ truy điệu đặc biệt này diễn ra tại chùa Khuê Bắc vào sáng ngày 8-9-1969 bằng tất cả lòng thành kính đối với Bác và sự thông minh, mưu trí, dũng cảm của đội ngũ cán bộ, đảng viên và quần chúng cách mạng ở khu căn cứ lõm K20 (nay thuộc phường Khuê Mỹ, quận Ngũ Hành Sơn, TP Đà Nẵng).

Cụ Bùi Thị Lâm, hiện ở tổ 11, phường Khuê Mỹ, hồi đó là đảng viên của chi bộ K20, nhà ở cách chùa Khuê Bắc khoảng 200 mét còn nhớ, khi họp chi bộ triển khai, cụ được giao nhiệm vụ chuẩn bị băng tang. Chiều ngày 7-9-1969, cụ đi chợ An Thượng mua một tấm vải đen giấu trong rổ rau đem về. Tối hôm đó, ở trong buồng vắng, cụ ngồi cắt thành 50 miếng băng tang, giấu vào túi áo lam để sáng hôm sau mặc đi lễ chùa (Vì thời điểm tổ chức lễ truy điệu trùng vào dịp rằm tháng Tám âm lịch nên phật tử thường đến chùa lễ Phật).

Một đảng viên kỳ cựu của chi bộ K20 là cụ Nguyễn Củ, hiện ở tổ 3, phường Khuê Mỹ kể lại: Chi bộ K20 lúc ấy có 7 đảng viên, do đồng chí Nguyễn Thị Được (thường gọi là bà Bốn Rẫm) làm bí thư và đồng chí Nguyễn Thị Đình làm phó bí thư (Bà Rẫm bây giờ đã mất, bà Đình còn sống, hiện cư trú tại phường An Hải Bắc). Sau khi thống nhất trong chi bộ, bà Rẫm đã giao cho ông Phan Đây viết điếu văn. Ông Đây là người có trình độ văn hóa và đã tham gia cách mạng từ thời chống Pháp. Bài điếu văn ông viết rất cảm động, đoạn đầu nói về công lao trời biển của Bác Hồ, đoạn sau kêu gọi toàn thể đảng viên và quần chúng cách mạng hãy biến đau thương thành hành động, tiếp tục giữ vững vùng căn cứ lõm K20 như một mũi dao chọc vào đầu não quân thù, thiết thực góp phần vào sự nghiệp giải phóng miền Nam, thống nhất nước nhà như mong ước của Bác Hồ trước lúc đi xa.

Theo bà Nguyễn Thị Phiến-cũng là đảng viên trong chi bộ K20 (hiện bán trầu cau tại chợ Bắc Mỹ An), buổi lễ tiến hành ở bên trong chùa Khuê Bắc với sự tham gia của 7 đảng viên, 12 du kích mật và khoảng 20 quần chúng cách mạng. Những người đến đây đều mặc đồ phật tử và đóng vai như người đi lễ chùa để che mắt địch. Trên các ngả đường đến chùa đều có lực lượng cảnh giới. Trước cổng chùa có một tốp thiếu nhi giả vờ chạy nhảy, nô đùa và sẵn sàng làm ám hiệu khi có địch.

Đúng 9 giờ (ngày 8-9-1969), bà Bùi Thị Lâm phát băng tang cho từng người. Những người dự lễ đã chuẩn bị sẵn ghim, nên khi được phát băng tang thì từng người ghim vào ngực áo. Tiếp đến, ông Phan Đây phát biểu khai mạc lễ truy điệu. Bí thư chi bộ Nguyễn Thị Được đọc Điếu văn. Ai nấy đều rưng rưng nước mắt và nhiều người bật khóc, dù đã được quán triệt trước là phải hết sức chú ý đề phòng địch phát hiện, nhất là ở ngoài đường lớn, cách chùa không xa đang nhan nhản cảnh sát và binh lính ngụy. Phó bí thư chi bộ Nguyễn Thị Đình kịp trấn tĩnh, nhắc mọi người nén khóc và lấy khăn lau khô nước mắt. Nhiều người liếc nhìn ra trước cổng chùa vẫn thấy tín hiệu an toàn.

Phút tưởng niệm Bác Hồ, ai cũng đặt tay lên tim mình, nghẹn ngào cảm động và thầm hứa với Bác sẽ cùng nhau giữ vững vị trí chiến đấu trong lòng địch. Thời gian buổi lễ kéo dài khoảng một tiếng đồng hồ và để giữ bí mật, chi bộ đã thu lại số băng tang trước khi giải tán. Chị Nguyễn Thị Bê (con cụ Lâm) là một quần chúng tốt có mặt tại buổi lễ đã nhận số băng tang đem về giấu trong bát hương đặt trên bàn thờ. Hằng đêm, gia đình chị Bê thắp hương cho ông bà tổ tiên cũng đồng thời là sự thờ cúng, tưởng nhớ Bác Hồ.

Tấm lòng người dân vùng căn cứ K20 đối với Bác Hồ sâu sắc đến thế. Ấy vậy mà, đầu năm 1970, cũng tại nơi đây, địch đã dồn dân lại để “truy tìm cộng sản”. Chúng đưa ảnh Bác ra tra hỏi từng người “Ảnh ai đây?” và làm nhiều hành vi xúc phạm ảnh Bác, trong khi đó nhiều tên khác chằm chằm nhìn ngó, soi mói và sẽ bắt ngay những ai có “biểu hiện khả nghi” dù chỉ bằng một cử chỉ nhỏ trên nét mặt. Nhưng dù giở mọi thủ đoạn đê hèn, bọn chúng vẫn không phát hiện được ai có “dấu hiệu nghi ngờ”!

Với sự gan góc, ngoan cường ấy, khu căn cứ K20 ngày càng phát triển mạnh mẽ ngay trong sào huyệt địch.

Bài và ảnh: MINH NGỌC