Những hung thần biển cả

Vụ hải tặc Xô-ma-li bắt giữ siêu tàu chở dầu Sirius Star của A-rập Xê-út trị giá tới 100 triệu USD và đòi món tiền chuộc lên tới 30 triệu USD, đã trở thành “giọt nước tràn ly”, khiến toàn thế giới căm phẫn và quyết tâm chung tay tiêu diệt những “hung thần” sống ngoài vòng pháp luật…

Nhận diện hải tặc Xô-ma-li

Xô-ma-li là quốc gia bé nhỏ với dân số 3,3 triệu người, nằm trên vùng Sừng châu Phi, án ngữ cửa vịnh A-đen trên biển Ấn Độ Dương. Đây là vị trí chiến lược hàng hải vô cùng quan trọng. Có thể nói, tàu, thuyền nào muốn từ Ấn Độ Dương đi tắt sang Đại Tây Dương đều phải qua vịnh A-đen để vào Biển Đỏ.

Từ Biển Đỏ, các tàu lại phải qua kênh đào Xu-uê của Ai Cập mới sang được Địa Trung Hải. Tiếp đó, các tàu này phải đi hết Địa Trung Hải mới tới Đại Tây Dương. Nếu không đi qua đường tắt này, các tàu, thuyền từ Ấn Độ Dương muốn sang Đại Tây Dương phải vòng xuống mũi Hảo Vọng của Nam Phi để “mua” thêm một quãng đường biển dài 4.000km.

Chân dung một cướp biển Xô-ma-li.

Theo luật hàng hải quốc tế, các tàu, thuyền dân sự như tàu đánh cá, tàu vận tải, tàu chở khách, v.v. không được phép trang bị vũ khí. Những yếu tố nói trên đã khiến các tàu dân sự khi qua lại cửa vịnh A-đen đều có thể trở thành những “con mồi” ngon cho bọn hải tặc Xô-ma-li.

Hải tặc tại vùng biển của Xô-ma-li bắt đầu trở thành mối đe dọa với những đoàn tàu vận tải quốc tế từ giai đoạn đầu cuộc nội chiến ở Xô-ma-li những năm đầu thập kỷ 90 của thế kỷ trước. Tại một đất nước nghèo khổ như Xô-ma-li, nơi mọi cơ quan chính quyền đều đã sụp đổ, cướp biển đã trở thành “anh hùng” tại các sào huyệt của chúng. Lý do, cướp biển chính là nguồn khách hàng duy nhất cho việc kinh doanh tại các thị trấn. Ở các thị trấn duyên hải miền bắc như Ha-rát-hia, Ê-in và Bô-xa-xô, “nền kinh tế cướp biển” đang lớn mạnh nhờ nguồn tiền dồi dào từ các khoản tiền chuộc dành cho bọn hải tặc, đã lên tới 30 triệu USD chỉ tính riêng năm nay. Xu-gun Đa-nia, chủ một cửa hàng quần áo tại Ê-in, cho rằng: “Ngày càng có nhiều cửa hàng và việc kinh doanh tiến triển nhờ nạn cướp biển. Các quán cà phê Internet và cửa hàng điện thoại đã được khai trương. Mọi người đều cảm thấy hạnh phúc hơn trước kia”.

Bọn cướp biển thường đối xử với các con tin của chúng khá tốt, thậm chí thuê cả các đầu bếp khách sạn trên bờ nấu những món ăn phương Tây hấp dẫn như spaghetti, cá nướng và thịt quay cho họ với hy vọng sẽ được đền bù hậu hĩnh. Chúng tiết lộ, các khoản tiền chuộc tới tay chúng trong những bao bố, đôi khi được thả xuống từ các trực thăng bay liệng trên bầu trời hoặc trong những chiếc va ly không thấm nước, được chất trên các thuyền nhỏ trong vùng biển hoạt động của chúng.

Các tên cướp biển cũng dùng máy đếm tiền - đồ công nghệ được sử dụng rộng rãi tại các văn phòng thu đổi ngoại tệ khắp thế giới - để bảo đảm rằng đó là tiền thật. Tất cả các khoản chi trả cho hải tặc đều bằng tiền mặt vì Xô-ma-li không có hệ thống ngân hàng.

Trong tình trạng bất ổn và chính phủ hoạt động một cách không hiệu quả, cộng với vị trí địa lý ở vùng Sừng châu Phi, đã tạo điều kiện cho hoạt động cướp biển phát triển. Kể từ khi nhà nước Xô-ma-li sụp đổ, tàu, thuyền đánh cá bất hợp pháp trong lãnh hải Xô-ma-li hoạt động một cách công khai. Hải tặc lúc đầu thường làm công việc bảo kê trên biển, trước khi những thương gia và dân quân để mắt tới. Hoạt động của hải tặc từng có thời gian tạm thời dịu đi do sự phát triển của Hiệp hội Tòa án Hồi giáo năm 2006. Tuy nhiên, nó lại trở lại sôi động sau khi Ê-thi-ô-pi-a xâm lược Xô-ma-li vào tháng 12-2006.

Một số hải tặc từng là ngư dân, những người này cho rằng, những con tàu nước ngoài đang đe dọa đến ngành đánh cá ở vùng biển Xô-ma-li, vốn là sinh kế của họ. Sau này, khi việc kiếm lời từ việc cướp biển và đòi tiền chuộc quá lớn và dễ dàng, nhiều nhà chức trách còn bật đèn xanh cho hoạt động cướp biển, cũng như chia chác lợi nhuận với hải tặc. Duy chỉ có một điều, trong hầu hết những vụ bắt cóc, những tên cướp đều không làm hại tù nhân, nhằm kiếm được những khoản tiền chuộc lớn hơn.

Thế giới đồng tâm tiêu diệt hải tặc Xô-ma-li

Cướp biển thường tấn công bằng những tàu cao tốc cỡ nhỏ, sử dụng dây và thang để leo lên thành tàu rồi bắt giữ các thủy thủ. Ngay khi chúng đã chiếm được tàu, hành động quân sự nhằm giải thoát tàu rất nguy hiểm. Cướp biển là những chiến binh được huấn luyện, có nhiều vũ khí tự động, súng phóng lựu và chúng cầm giữ các thủy thủ làm con tin.

Trước nạn hải tặc ngày một liều lĩnh xảy ra liên tục tại các vùng biển gần Xô-ma-li, Mỹ điều hẳn Hạm đội – 5 đến Ấn Độ Dương để bảo vệ các tàu, thuyền của nước này mỗi khi qua vịnh A-đen vào Biển Đỏ. Hải quân Pháp cũng điều nhiều tàu chiến đến vùng biển gần Sừng châu Phi để hộ tống các tàu hàng của Pháp hoạt động trên đường biển đi tắt qua kênh đào Xu-uê. Nga, Ấn Độ, Đức, NATO đều có tàu chiến hoạt động tại vùng biển này với mục đích chủ yếu là bảo vệ tàu, thuyền của nước mình.

Hải tặc Xô-ma-li tấn công một tàu chở hàng.

Một tàu chiến NATO đã thành công trong cuộc đương đầu trực diện với một nhóm hải tặc đang cố gắng cướp một chiếc tàu hàng ngoài khơi Xô-ma-li. Theo thông báo của NATO, vụ việc xảy ra ngày 11-11-2008 và chiếc tàu tham gia trận chiến là khu trục hạm HMS Cumberland của Hải quân Hoàng gia Anh. Tổng thư ký NATO Hốp Xép-phơ đã lên tiếng ca ngợi hành động trên: “Tôi nhiệt liệt biểu dương tàu Cumberland vì hành động giúp một tàu hàng của Đan Mạch chống lại hải tặc. Họ đã thực hiện nhiệm vụ một cách can đảm và đầy chuyên nghiệp”.

Khu trục hạm Cumberland là một trong 3 tàu chiến của NATO được triển khai tại vùng biển ngoài khơi Xô-ma-li nhằm bảo vệ các tàu chở lương thực của Chương trình lương thực thế giới (WFP).

Trong một vụ việc khác, Bộ Giao thông vận tải Nga ra tuyên bố cho biết, ngày 13-11, một chiếc tàu hàng của nước này vừa thoát khỏi cuộc tấn công bằng máy phóng lựu đạn và súng máy của hải tặc ngoài khơi Xô-ma-li. Chiếc tàu mang tên “Thuyền trưởng Ma-lốp”, đã bị những tên hải tặc dùng xuồng máy cao tốc tấn công trên đường từ Cô-lôm-bô, Xri Lan-ka tới Mom-ba-sa, Kê-ni-a. Chiếc tàu “Thuyền trưởng Ma-lốp” đã may mắn thoát nạn với thiệt hại không đáng kể và không có thương vong.

Thời báo Hindustan ngày 21-11-2008 cho biết, Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc vừa bỏ phiếu nhất trí ủy quyền cho Ủy ban Cấm vận áp dụng việc phong tỏa tài khoản, cấm đi lại với những ai lôi kéo hay có hành động ủng hộ các phần tử đe dọa hòa bình tại Xô-ma-li, hoặc vi phạm lệnh cấm vận vũ khí của LHQ hay cản trở hoạt động nhân đạo. Quyết định này được đưa ra sau khi cướp biển bắt giữ một số tàu hàng chở lương thực và các vật dụng cần thiết khác cung cấp cho 3,2 triệu người nghèo Xô-ma-li.

Mát-xcơ-va cũng đã tuyên bố sẽ triển khai thêm tàu chiến tới vùng biển Xô-ma-li để chống nạn cướp biển đang hoành hành tại đây. Chỉ huy hải quân Nga, đô đốc Vla-đi-mia Vi-ốt-xki cho biết, sau khi chiến hạm Neustrashimy lên đường tới vùng vịnh A-đen ngoài khơi Xô-ma-li, các con tàu khác của Nga cũng sẽ đến vùng biển đó. “Việc triển khai này là cần thiết vì tình hình tại khu vực trở nên nguy cấp hơn do hải tặc tăng cường hoạt động cướp bóc”.

Tuyên bố trên được đưa ra tại thời điểm hàng loạt các tàu chở hàng bị cướp và giữ đòi tiền chuộc ngoài khơi Xô-ma-li. Cơ quan hàng hải quốc tế mô tả tình hình tại đây là “ngoài tầm kiểm soát”.

Trước đó, Hải quân Ấn Độ cho biết, một tàu chiến của họ đang có mặt tại khu vực vịnh A-đen đã phá hủy một con tàu lớn tình nghi của cướp biển Xô-ma-li. Chiến hạm INS Tabar của Ấn Độ bắt đầu tuần tra ngoài khơi vịnh A-đen kể từ đầu tháng và hộ tống thành công 35 con tàu qua khu vực vốn bị cướp biển hoành hành này.

ĐỨC THÀNH (Tổng hợp từ báo chí nước ngoài)