Làng sản xuất... két bạc

Sản phẩm hoàn thành chuẩn bị xuất xưởng.

Sản xuất két bạc đơn giản hơn... “đan rổ”

Cầm tấm các-vi-dít của Dũng đưa, chúng tôi hỏi thăm đường về Đại Tự, bà chủ quán nước ven đường nhanh nhảu đáp lời: “Các chú tìm đến làng sản xuất két bạc để tìm việc à? Cứ đi thẳng đường qua khỏi cánh đồng này là tới”. Đi một đoạn nữa qua khỏi cánh đồng, Đại Tự hiện ra trước mắt chúng tôi là con đường làng chật hẹp, từng chiếc xe tải đang vào ra tấp nập, hai bên đường ngổn ngang những cuộn thép to nhỏ, tiếng máy mài, máy cắt, tiếng hàn xì thi nhau khua vang, phá vỡ không gian yên ả của quê làng.

Càng vào sâu bên trong, chúng tôi mới cảm nhận hết được sự sôi động của làng nghề. Đưa mắt tới đâu cũng bắt gặp không khí nhộn nhịp, khẩn trương của các xưởng cơ khí đang sản xuất đủ các loại két bạc. Chỗ thì đang vào khung, nơi thì đã ở giai đoạn hoàn thành đóng thùng để xuất xưởng… Hầu hết các loại két bạc ở đây được sản xuất hàng loạt như sản xuất hòm đựng thóc.

Ông Nguyễn Trí Thao - trưởng thôn cho biết: Đại Tự là thôn có nghề cơ khí từ khá lâu đời, nhưng nghề làm két bạc mới rộ lên vài năm trở lại đây. Năm 1997, khi gia đình ông Đỗ Văn Bản-một người con rể của làng đã mang “công nghệ” sản xuất két bạc về đặt xưởng tại đây. Ban đầu gia đình ông chỉ sản xuất nhỏ lẻ, coi đó như một nghề phụ nhưng cũng đã giàu lên nhanh chóng. Thấy ông Bản ăn nên làm ra, nhiều người trước đây làm công nhân tại xưởng đã học “lỏm” về nhà tự mở xưởng sản xuất, rồi tự đi tìm mối chào hàng và tiêu thụ. Một thời gian sau, sản phẩm két bạc, tủ đựng hồ sơ được người dân ở Đại Tự sản xuất ra đến đâu, được tiêu thụ hết đến đó. Nhiều gia đình đã bảo nhau, không ngừng mở rộng sản xuất.

Đầu năm 2007, Đại Tự được UBND tỉnh Hà Tây cũ chính thức công nhận “làng nghề” thì không đầy 6 tháng sau, hơn 20 công ty trách nhiệm hữu hạn của các hộ gia đình tại thôn Đại Tự, xã Kim Chung liên tiếp được thành lập và tập trung đầu tư để sản xuất két bạc. Tính đến thời điểm này, tổng số gia đình có công ty riêng trong làng đã lên tới 27 hộ, với số lao động là người dân địa phương và các vùng lân cận đang làm việc tại đây lên đến gần 2.000 người…

Quy trình sản xuất một chiếc két bạc khá đơn giản, đơn giản đến nỗi người dân ở đây nói đùa là “đơn giản hơn… đan rổ”. Có lẽ cái khó là ở cách quảng cáo ra sao, xây dựng mối quan hệ và thương hiệu như thế nào để sản phẩm làm ra bán chạy nhất…

Cũng như hầu hết các loại két bạc trên thị trường, một chiếc két bạc thông thường có cấu trúc ba phần: Mặt trên, thân và đế két. Ngoài ra, phần khung được dựng bằng thép chữ V thì phần thân bao gồm 3 lớp: Lớp vỏ bên ngoài và bên trong có độ dày 0,9mm. Giữa hai lớp tôn là một khoảng trống để lèn cát dày 3-4cm (tùy thuộc vào kích cỡ), để có tác dụng cách nhiệt. Phần trên mặt két và phần đế két cũng được làm tương tự, nhưng điểm khác biệt giữa hai lớp tôn không phải lèn bằng cát mà bằng một thứ hỗn hợp cát và xi măng và một số phụ gia cho két đủ trọng lượng của từng loại két đã được quy định. Riêng phần cửa két được gia công bằng loại cửa tôn có độ dày từ 3-5mm được tính toán một cách chi tiết để bố trí ổ khoá sao cho hợp lý. Đến lúc này, két bạc được sơn phủ một lớp có độ dày 0,3mm. Sau khi hoàn tất các công đoạn, két được lắp khóa, mà khóa két đã có công ty sản xuất khóa cung cấp, chỉ mua về để lắp.

Kiếm bạc từ... két bạc

Chỉ trong vòng có mấy năm trở lại đây, nhờ làm két bạc, Đại Tự đã giàu lên một cách nhanh chóng. Những ngôi nhà cao tầng thi nhau mọc, khiến nhiều người ngỡ ngàng khi bước chân vào đây tưởng đây là chốn phố phường. Dân nơi đây đã “hốt bạc” nhờ két bạc, với chi phí thấp, sản xuất lại đơn giản, bán được giá thành cao, hàng làm ra bao nhiêu, tiêu thụ hết đến đấy, cung không đủ cầu. Lý do đó, đã khiến những nông dân thuần chất “chân lấm tay bùn” nơi đây không ngừng phát triển quy mô sản xuất và mở rộng thị trường. Két bạc của Đại Tự có mặt khắp các tỉnh, thành phố, thậm chí là xuất sang cả một số nước như Lào, Cam-pu-chia…

Sự giàu có ấy được minh chứng bằng việc, người dân Đại Tự đã mua sắm về làng hơn 50 xe ô tô các loại. Có nhiều gia đình sắm từ hai đến ba chiếc, một chiếc để chở hàng và một chiếc để quan hệ làm ăn, có những chiếc xe đắt tiền chẳng kém gì các “đại gia” ở thành phố. Trước đây người dân ở Đại Tự vốn là một xã thuần nông nhưng nhiều gia đình ở đây giờ đã bỏ hết ruộng, lao vào nghề sản xuất két bạc… “hót” ra tiền này. Đến Đại Tự bây giờ đố ai còn nghe đến chuyện cấy hái, cày bừa... thay vào đó là tình hình thị trường, giá cả lên xuống ra sao? Hàng hóa được nhập, xuất thế nào? Thị trường đang cần, đang khan hiếm các loại mặt hàng gì... Không gian hầm hập, liên tục bị phá vỡ bởi tiếng chuông điện thoại, tất cả người dân trong làng ai nấy đều tất bật, vội vã.

Chỉ trong một thời gian ngắn, hàng loạt hộ gia đình đã ồ ạt đăng ký kinh doanh sản xuất két bạc. Và, chắc chắn một điều rằng, chỉ nay mai thôi, Đại Tự không chỉ nổi tiếng bởi làng sản xuất két bạc mà còn nổi tiếng cả nước bởi làng có nhiều… “Giám đốc”. Điều đó được ông Phạm Văn Dũng, Chủ tịch xã khẳng định: “Xã cũng đang làm đề xuất để xin huyện, xin tỉnh phê duyệt cho dự án cụm công nghiệp làng nghề”. Khi mà cánh đồng trước đây vốn là đất nông nghiệp, cấy cày hai vụ, mấy năm nay đã bị bỏ không và cuối cùng tất cả… biến thành nhà xưởng để sản xuất.

Lập lờ nhãn mác

Trước những gì đã chứng kiến, nghĩ lại những lời quảng cáo của Dũng, chúng tôi thấy nực cười. Két bạc sản xuất ở Đại Tự có thể chống được trộm cắp, cháy nổ, thậm chí là chống được cả nước ngập? Qua tìm hiểu, đó thực sự chỉ là lời quảng cáo bởi các hộ gia đình, doanh nghiệp ở đây chỉ biết sản xuất chứ chưa từng thử nghiệm vấn đề này. Một số đại lý bán két bạc về mua hàng ở Đại Tự thì nói, cũng chỉ chống được người ngay chứ không bao giờ chống được kẻ gian, còn cháy nổ cũng không biết chống được không, vì nó đã xảy ra bao giờ đâu mà biết. Một giám đốc doanh nghiệp ở làng cho biết: Hiện Việt Nam chưa có quy chuẩn đối với mặt hàng này, vì nó chỉ là sản phẩm phổ thông nên không ở dạng bắt buộc. Vì vậy, các cơ sở sản xuất tự xác định để đưa ra tiêu chuẩn riêng của mình, rồi công bố sản phẩm theo tiêu chuẩn ấy và tự chịu trách nhiệm trước sản phẩm của mình đã đăng ký…

Két bạc được sản xuất hàng loạt, một số cơ sở sản xuất két bạc ở Đại Tự ghi thiếu thông tin trên két bạc đã làm người tiêu dùng lầm tưởng về nguồn gốc sản phẩm. Hầu hết các doanh nghiệp ở đây mang nhãn mác Việt-Á, Việt-Nhật, Việt-Mỹ, Việt-Đức… dễ làm người tiêu dùng lầm tưởng đó là sản phẩm liên doanh, được liên kết các nước ngoài, nơi mà những sản phẩm công nghệ cao luôn đứng đầu như Nhật, Mỹ, Pháp….

Các doanh nghiệp sản xuất két bạc ở Đại Tự chưa có quy chuẩn theo sản xuất két bạc mà Nhà nước quy định. Người dân tự làm, tự công bố chất lượng, điều này đã khiến rất nhiều người tiêu dùng đã mua phải những sản phẩm không như mong muốn mà giá cả cũng chẳng rẻ chút nào.

Mấy tháng trước đây, công an quận Cầu Giấy-Hà Nội đã phải đưa ra lời cảnh báo do khá nhiều người dân đã quá tin vào cái két bạc của mình. Chỉ trong một thời gian ngắn, trên địa bàn quận đã xảy ra mấy vụ trộm cắp liên quan đến két bạc. Mà thủ phạm gây ra các vụ trộm tương đối giống nhau, két bị phá từ mặt sau. Hầu hết các loại két này, được sản xuất bằng một thứ tôn mỏng, chỉ cần dùng xà beng, hay một loại dụng cụ gì đó tự chế, tác động một lực không lớn là có thể phá được. Không biết những chiếc két bạc ấy xuất xứ từ đâu?

Phóng sự của LỤC VĂN CHŨ