Địa đạo trong vườn cây

Địa đạo thuộc địa phận xã Long Phước, gần khu nhà tưởng niệm, len theo con đường nhỏ đầy cây cỏ. Di tích chưa được đầu tư thành khu du lịch. Vì thế, khách có thể lang thang một cách tự do để nhìn ngắm, cũng có thể thử leo xuống địa đạo để “khám phá”...

Theo lịch sử ghi lại thì vào năm 1946, căn hầm bí mật đầu tiên được đào tại nhà ông Năm Hồi. Sau đó, nhiều hầm bí mật tiếp tục phát triển tại các Ấp Đông, Tây Nam, Bắc… Khi cuộc kháng chiến chống Pháp ngày càng quyết liệt, các đường nối từ các hầm bí mật dần dần hình thành. Địa đạo Long Phước từ đó ra đời. Người dân Long Phước đã kiên trì ngày đêm hoàn thành địa đạo nằm sâu dưới lòng đất. Trong lòng địa đạo với chiều cao từ 1,5 đến 1,6 mét, bề rộng 0,6 đến 0,7 mét giúp cho di chuyển dễ dàng. Bên cạnh đó, những ngõ ngách được tạo nên dưới lòng đất chứa lương thực, vũ khí đạn dược, hầm cứu thương, để có thể chiến đấu dài ngày. Đến năm 1963, địa đạo được đào sâu xuống 6 mét, chiều cao tăng lên 1,7-1,8 mét và bề rộng cũng nâng lên 0,7-0,8 mét giống như một con đường xuyên mặt đất. Dẫu địa đạo không dài, chỉ non một cây số, nằm sâu trong các khu vườn nhà dân, nhưng là một thế trận khiến cho địch phải e dè vì sự thoắt ẩn, thoắt hiện của du kích.

Đến nay, địa đạo Long Phước đã có tuổi đời gần 60 năm, đã được Nhà nước công nhận là di tích lịch sử vào năm 1990.

Con đường hầm gian nan ngày xưa, nay đã được làm những bậc cấp cho khách đi xuống dễ dàng hơn. Hai đầu địa đạo đã có hai mái nhà lá che nắng mưa để bảo vệ khu di tích. Du khách có thể thoải mái bước xuống hầm, dọc theo lòng địa đạo đã được tráng xi măng, có những ngọn đèn bão soi đường, thong dong tham quan.

Dẫu chiến tranh đã đi qua gần 40 năm, nhưng trong vườn cây um tùm xanh lá ấy, dấu tích của con đường xuyên lòng đất vẫn còn. Nền hầm đã được tráng xi măng, chắc chắn khác xa với đường hầm trong thời chiến tranh. Nhưng dường như chỉ cần bước chân vào trong lòng địa đạo, là đâu đó ký ức của một thời bom đạn lại hiện về...

Bài, ảnh: Khuê Việt Trường