Người giữ lửa sáng tạo tại Nhà máy Z113

Từ “điểm nghẽn” thiết bị đến khát vọng tự động hóa

Trung tá QNCN Bùi Trung Hiếu luôn lặng lẽ đi dọc các phân xưởng, quan sát từng chi tiết máy, lắng nghe từng âm thanh nhỏ nhất. Với đồng chí Hiếu, mỗi chuyển động của thiết bị không chỉ là công việc mà còn là nhịp đập của một tình yêu nghề bền bỉ.

Sinh ra và lớn lên trong “cái nôi” Z113, nơi cả cha và mẹ đều gắn bó nhiều năm với Nhà máy, Bùi Trung Hiếu sớm coi nơi đây như ngôi nhà thứ hai. Sinh năm 1984, theo học hệ dân sự tại Học viện Kỹ thuật Quân sự, năm 2009, từ chối nhiều lời mời gọi về công việc, anh lựa chọn trở về Nhà máy Z113 công tác-một quyết định được dẫn lối bởi truyền thống gia đình và khát vọng được cống hiến cho sản xuất quốc phòng. Không dừng lại ở nền tảng kiến thức ban đầu, anh tiếp tục học và hoàn thành chương trình thạc sĩ cơ khí chế tạo máy tại Đại học Bách khoa Hà Nội. Chính sự kết hợp giữa kiến thức cơ bản và thực tiễn lao động sản xuất đã giúp anh nhanh chóng trưởng thành qua nhiều vị trí: Từ cán bộ kỹ thuật xí nghiệp, rồi Tổ trưởng Tổ kỹ thuật 1, cán bộ Phòng Cơ điện đến Phụ trách Trưởng ban Kỹ thuật, Xí nghiệp 2 hiện nay.

Trung tá QNCN Bùi Trung Hiếu. Ảnh: HIẾU ĐỨC

Theo chân Trung tá QNCN Bùi Trung Hiếu trong phân xưởng, chúng tôi gặp Trung tá QNCN Trần Văn Cao, Tổ trưởng Tổ gia công, Phân xưởng Cơ điện, Xí nghiệp 2. Nhắc lại công đoạn tán chốt bản lề trước đây, anh Cao cho biết, có thời điểm gần 30 người phải ngồi cả ngày cầm búa tán thủ công, công việc nặng nhọc, ồn ào và tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn.

Chỉ tay về chiếc máy đang vận hành nhịp nhàng, đồng chí Cao nói: "Gần 3 năm nay, từ khi máy tán chốt bản lề do đồng chí Bùi Trung Hiếu nghiên cứu, cải tiến được đưa vào sử dụng, hiệu quả thay đổi rõ rệt". Hiện nay, việc hoàn thành hơn 10.000 bản lề chỉ cần 3 người làm việc trong khoảng 3 ngày; công lao động giảm mạnh, năng suất tăng gấp mười mấy, thậm chí hai mươi lần, đồng thời bảo đảm an toàn và độ đồng đều của sản phẩm. Theo đồng chí Cao, điều kiện lao động được cải thiện rõ rệt, các thao tác nặng nhọc, tiềm ẩn rủi ro từng bước được máy móc thay thế.

Trung tá QNCN Bùi Trung Hiếu (bên trái) kiểm tra công đoạn tán chốt bản lề. Ảnh: HIẾU ĐỨC

Tương tự, các hệ thống cấp phôi tự động và cơ cấu nâng hạ do đồng chí Bùi Trung Hiếu cải tiến cũng phát huy hiệu quả rõ rệt. Trước kia, những quả bích nặng 50-60kg phải bê thủ công lên máy tiện, với nhiều người là việc quá sức; nay công nhân chỉ cần gá phôi, máy tự nâng, giảm đáng kể cường độ lao động và nguy cơ bệnh nghề nghiệp. “Nếu trước đây những công việc nặng phải phân công luân phiên và phải nhìn sức khỏe từng người để sắp xếp công việc thì nay anh em nào cũng có thể đảm nhận được”, đồng chí Cao chia sẻ.

“Hồi sinh” những máy móc, thiết bị tưởng đã "chết"

Đối với lãnh đạo, chỉ huy Nhà máy và đồng nghiệp, dấu ấn rõ nét trong hành trình lao động sáng tạo của Trung tá QNCN Bùi Trung Hiếu là khả năng “hồi sinh” những thiết bị tưởng chừng đã hết giá trị sử dụng. Những năm Nhà máy phải thực hiện nhiệm vụ sản xuất đột biến, vượt năng suất thiết kế của dây chuyền, anh đã cùng đồng đội tìm lại các khung máy cũ nằm trong kho, cải tạo, nâng cấp để kịp thời đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ.

Tự hào về sự trưởng thành của đồng chí Hiếu, Thượng tá QNCN Nguyễn Mạnh Chiến, Trợ lý Thi đua-Khen thưởng, Phòng Chính trị, Nhà máy Z113 cho biết, Nhà máy có nhiều máy móc mang tính “con một”, chỉ cần dừng là dây chuyền tê liệt, ảnh hưởng trực tiếp đến tiến độ và chất lượng sản phẩm. Trước yêu cầu nhiệm vụ, đồng chí Hiếu không chờ đầu tư mới mà chủ động nghiên cứu cải tiến, thiết kế bổ sung thiết bị thay thế, từng bước nhân bản máy móc từ nền tảng dây chuyền cũ. Trọng tâm sáng kiến tập trung vào tự động hóa các khâu nặng nhọc, giảm thao tác thủ công, nâng cao độ ổn định và tính đồng đều của sản phẩm. Hiệu quả được kiểm chứng bằng thực tiễn sản xuất: Năng suất tăng, an toàn lao động được bảo đảm, nhiều sáng kiến được nghiệm thu, khen thưởng ở cấp Tổng cục Công nghiệp Quốc phòng và Bộ Quốc phòng, đồng thời tạo động lực lan tỏa phong trào sáng kiến, cải tiến kỹ thuật trong toàn nhà máy. “Ở môi trường làm việc có tính tổng hợp cao, phạm vi kỹ thuật bao trùm toàn nhà máy, đồng chí Hiếu luôn thể hiện tinh thần nhiệt tình, hăng say, tâm huyết với công tác chuyên môn. Trên cương vị nào, đồng chí cũng quy tụ, kết nối nhiều cán bộ kỹ thuật, tạo môi trường làm việc cởi mở, khuyến khích trao đổi, tranh luận kỹ thuật để hoàn thiện phương án thiết kế”-đồng chí Nguyễn Mạnh Chiến bày tỏ.

Trung tá QNCN Bùi Trung Hiếu (bên trái) kiểm tra công đoạn làm liều mồi cho đạn pháo lễ. Ảnh: HIẾU ĐỨC

Chung cảm nhận, theo Trung tá QNCN Lê Duy Hiển, kỹ thuật viên Phòng Cơ điện, trong gần 5 năm công tác tại Phòng Cơ điện, đồng chí Bùi Trung Hiếu đã phát huy rõ vai trò hạt nhân trong phong trào sáng kiến, cải tiến kỹ thuật. Gắn bó với đồng chí Hiếu từ những ngày đầu về Phòng Cơ điện, Trung tá QNCN Lê Duy Hiển cho biết, đó là quãng thời gian hai cán bộ kỹ thuật thường xuyên cùng nhau trao đổi, bàn bạc, thậm chí tranh luận về phương án thiết kế, cải tiến thiết bị ngay tại tổ chuyên môn. Từ những buổi họp nhóm, những lần “mổ xẻ” bản vẽ đến quá trình thử nghiệm, hoàn thiện sản phẩm, sự phối hợp chặt chẽ giữa các bộ phận cơ khí và điện đã góp phần làm nên hiệu quả của nhiều sáng kiến. Nhiều thiết bị cải tiến do nhóm thực hiện đã được đưa vào sản xuất và phát huy hiệu quả rõ rệt, được chỉ huy Phòng Cơ điện và lãnh đạo Nhà máy ghi nhận.

Theo đồng chí Hiển, chính giai đoạn công tác tại Phòng Cơ điện không chỉ giúp đồng chí Bùi Trung Hiếu trưởng thành về trình độ chuyên môn mà còn rèn luyện năng lực tổ chức, điều hành, tạo nền tảng vững chắc để đồng chí đảm nhiệm các vị trí kỹ thuật chủ chốt sau này tại Xí nghiệp 2. Minh chứng cho thấy, với sự đóng góp tích cực của đồng chí Hiếu, Xí nghiệp 2 nhiều năm liền hoàn thành tốt và xuất sắc nhiệm vụ, được Tổng cục Công nghiệp Quốc phòng ghi nhận....

Với Trung tá QNCN Bùi Trung Hiếu, sáng tạo không bắt đầu từ những bản vẽ phức tạp mà từ sự thấu hiểu người thợ. Chứng kiến anh em công nhân phải làm việc trong môi trường hóa chất độc hại hay thường xuyên bê vác nặng nhọc, anh luôn trăn trở tìm giải pháp để giảm rủi ro và cải thiện điều kiện lao động. Trước mỗi trăn trở, sau khi nghiên cứu tài liệu kỹ thuật, phân tích những thiết bị có tính năng tương tự của nước ngoài và điều chỉnh phù hợp với điều kiện sản xuất của Nhà máy, anh đã hoàn thành nhiều sáng kiến, cải tiến kỹ thuật, giúp năng suất tăng gấp nhiều lần, nâng cao an toàn lao động và tránh các bệnh nghề nghiệp. Trong giai đoạn 2020-2024, đồng chí Hiếu đã chủ trì thực hiện 19 sáng kiến, cải tiến kỹ thuật cấp Bộ Quốc phòng, cấp Tổng cục và cấp cơ sở với giá trị làm lợi về kinh tế gần 10 tỷ đồng.

Những nỗ lực bền bỉ của đồng chí Bùi Trung Hiếu đã được ghi nhận bằng các danh hiệu và phần thưởng cao quý: Nhiều năm liền đạt danh hiệu Chiến sĩ thi đua cơ sở; hai lần được tặng danh hiệu Chiến sĩ thi đua toàn quân; vinh dự được Thủ tướng Chính phủ, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng và Tổng cục Công nghiệp Quốc phòng, lãnh đạo Nhà máy tặng nhiều bằng khen, giấy khen. Đặc biệt, năm 2025, anh vinh dự được Thủ tướng Chính phủ tặng thưởng danh hiệu Chiến sĩ thi đua toàn quốc.

Nhìn những danh hiệu, giải thưởng mà đồng chí Hiếu đạt được, tôi có thể thấy những đóng góp tích cực của anh trong công tác. Thế nhưng, khi được hỏi về thành tích, Trung tá QNCN Bùi Trung Hiếu chỉ cười hiền. Với anh, thước đo hạnh phúc không nằm ở những tấm bằng khen treo trên tường mà ở những khoảnh khắc: Dây chuyền vận hành êm ru, công nhân làm việc an toàn, hiệu quả và trở về bên gia đình sau mỗi giờ tan ca.

Giữa nhịp sống hối hả của sản xuất công nghiệp quốc phòng, người cán bộ kỹ thuật ấy vẫn âm thầm giữ trọn ngọn lửa đam mê, để những sáng kiến, sáng tạo không ngừng ra đời, góp phần bồi đắp nên sức mạnh của Nhà máy Z113.