Các thông tin liên quan đến vụ việc dựng nhà trái phép và gây rối trật tự công cộng diễn ra tại khu chứng tích tội ác chiến tranh tháp chuông nhà thờ Tam Tòa đã nhiều lần được các cơ quan thông tin đại chúng của Trung ương và địa phương đưa lên công luận. Cơ quan điều tra công an thành phố Đồng Hới cũng đã vào cuộc điều tra nhằm làm rõ vụ việc theo luật định.
Qua kết quả điều tra thu thập tài liệu cũng như lời khai của các đối tượng bị bắt giữ do vi phạm pháp luật, gây rối trật tự công cộng trong vụ việc nêu trên cho thấy: Việc dựng nhà trái phép tại khu chứng tích tội ác chiến tranh tháp chuông nhà thờ Tam Tòa là ý đồ có từ lâu, được lên kế hoạch, có sự chuẩn bị từ trước của người phụ trách là linh mục Lê Thanh Hồng - quản xứ Sen Bàng và của một số người tự xưng là Ban đại diện giáo dân Đồng Hới.
Nhằm giúp bạn đọc có cái nhìn đầy đủ, toàn diện, phản ánh khách quan bản chất đích thực của vụ việc, chúng tôi đề cập trong bài viết này những thông tin qua lời khai, sự thú nhận của chính những người kích động, tổ chức và tham gia gây rối cũng như kết quả điều tra của công an thành phố Đồng Hới.
Vụ việc hàng trăm giáo dân xứ Cồn Sẻ, xã Quảng Lộc, huyện Quảng Trạch và một số giáo dân Sen Bàng, xã Hòa Trạch, huyện Bố Trạch; Kim Lũ, xã Kim Hóa, huyện Tuyên Hóa cùng một số ít giáo dân Đồng Hới lén lút dựng nhà, xây bệ thờ đặt thánh giá tại khu chứng tích tội ác chiến tranh Tháp chuông nhà thờ Tam Tòa là hành động vi phạm nghiêm trọng pháp luật của Nhà nước. Việc xâm hại một di tích lịch sử, văn hóa cấp tỉnh đã được UBND tỉnh Quảng Bình quyết định bảo vệ và xếp hạng là hành động vi phạm các điều khoản của Luật Xây dựng, Luật Đất đai, Luật Di sản văn hóa và Nghị định của Chính phủ hướng dẫn thi hành một số điều của Pháp lệnh Tín ngưỡng, tôn giáo.
Song có lẽ rất nhiều người đặt câu hỏi, rằng: Vì sao các giáo dân của Cồn Sẻ, Hòa Trạch, Kim Lũ kia bỗng nhiên lại kéo về khu chứng tích tội ác chiến tranh để gây rối? Có hay không những người đứng đằng sau kích động, lôi kéo, lên phương án, lập kế hoạch tổ chức cho giáo dân thực hiện hành vi vi phạm luật pháp một cách trắng trợn như vậy?
Ông Trần Công Lý – số nhà 58 đường Nguyễn Du – TP Đồng Hới nói: “Sau khi làm lễ xong tại số nhà 58 Nguyễn Du, cha Hồng có ngồi lại với Ban đại diện, gồm tôi là Lý, chị Thủy, chị Tình, anh Trung. Cha Hồng nói là làm nhà tạm trên nền nhà thờ để làm lễ cho đỡ phần vất vả. Chị Thủy nói “làm thì bàn bạc với nhau trực tiếp chứ không nên bàn qua điện thoại”.
Còn ông Nguyễn Thanh Tin – chủ doanh nghiệp tư nhân Thanh Tin, người được “Ban đại diện giáo dân thành phố Đồng Hới” thuê làm khung nhà để dựng tại nền tháp chuông nhà thờ Tam Tòa kể lại: “Tôi làm nóc trên nền nhà thờ Tam Tòa là do cha Hồng, linh mục xứ Sen Bàng điện vào ngày 10/7 đặt làm một mái che để làm lễ trên nền nhà thờ Tam Tòa với bề rộng 6 mét, dài 9 mét, cao 3 mét. Sau đó khoảng 2 giờ chiều cùng ngày, cha điện lại để nghe báo giá”.
Nguyễn Quang Trung, một trong những kẻ nằm trong cái gọi là “Ban đại diện giáo dân thành phố Đồng Hới” nói: “Tôi trộn cát và hồ sẵn ở trên nhà và chở 4 thùng phuy không và 7 can nước để trộn đổ vào 8 chân cột”.
Ông Nguyễn Công Lý, số nhà 58 đường Nguyễn Du, thành phố Đồng Hới kể tiếp: “Sự việc diễn ra âm thầm. Cho đến ngày 19/7, sau khi làm lễ trên nền nhà thờ Tam Tòa xong, tôi được cha Hồng cho biết, sáng hôm sau dựng nhà. Tôi vâng lời cha. Sáng hôm đó, ngày 20/7, cha xứ là cha Hồng đến hiện trường vào lúc 5 giờ. Khi làm xong nhà, thợ hỏi có đúc trụ bê tông để dựng thánh giá không, cha cũng nhất trí. Sau một lúc, những người Cồn Sẻ đứng cạnh hỏi cha làm cho chúng con một lễ, cha nói không làm lễ được, xong thì có thể làm phép”.
Lời thú nhận của những người trong cuộc đã khẳng định linh mục Lê Thanh Hồng, quản xứ Sen Bàng, phụ trách giáo dân thành phố Đồng Hới là người đề xướng chủ trương và trực tiếp chỉ đạo giáo dân dựng nhà trái pháp luật trên nền đất khu chứng tích tội ác chiến tranh.
Những người trong cái gọi là “Ban đại diện giáo dân Đồng Hới” chính là những người trực tiếp tổ chức, thực hiện chủ trương chỉ đạo của linh mục Lê Thanh Hồng, tiến hành dựng nhà trái phép tại khu chứng tích tội ác chiến tranh.
Việc dựng nhà trái pháp luật này của một số giáo dân đã gây sự bất bình trong quần chúng nhân dân phường Đồng Mỹ, thành phố Đồng Hới. Càng bức xúc hơn khi cán bộ, nhân dân trong phường cũng như một số phường lân cận đến tuyên truyền, vận động giáo dân dừng việc dựng nhà trái phép, tháo dỡ công trình thì một số đối tượng biểu hiện thái độ thiếu thiện chí, có hành động thách thức và đối đầu.
Việc tháo dỡ nhà dựng lên trái phép trên nền khu chứng tích tội ác chiến tranh tháp chuông nhà thờ Tam Tòa của người dân thành phố Đồng Hới là việc làm chính đáng, thể hiện tinh thần tôn trọng pháp luật, ý thức làm chủ của người Đồng Hới. Người dân Đồng Hới không thể khoanh tay đứng nhìn sau khi đã tìm mọi cách thuyết phục vận động, song các giáo dân dựng nhà vẫn ngoan cố không dừng lại hành động vi phạm pháp luật.
Sự xô ẩu sau đó giữa những người dựng nhà trái phép và những công dân thành phố Đồng Hới trực tiếp tháo dỡ nhà trái phép và sự can thiệp kịp thời của lực lượng công an để vãn hồi trật tự cũng cho thấy chính những người trong cái “Ban đại diện giáo dân Đồng Hới” đã kích động và trực tiếp cùng một số giáo dân xâu ẩu, gây rối trật tự công cộng.
Ông Trần Công Lý, số nhà 58 đường Nguyễn Du, thành phố Đồng Hới nói: “Tôi nhận thấy việc làm dựng nhà trên nền đất khu chứng tích chiến tranh tháp chuông nhà thờ Tam Tòa là một điều vi phạm pháp luật khi không được cho phép và những người có tham gia dựng như cha xứ cha Hồng và các giáo dân là vi phạm pháp luật”.
Đáng tiếc là linh mục Lê Thành Hồng, người đề xướng chủ trương và chỉ đạo việc dựng nhà trái phép tại khu chứng tích tội ác chiến tranh tháp chuông nhà thờ Tam Tòa đã không kịp thời nhận thấy sai lầm. Vì lẽ đó linh mục Hồng không những không khuyên răn giáo dân chấp hành luật pháp khi diễn biến vụ việc vào sáng 20/7/2007 có những biểu hiện về gây rối trật tự công cộng và chống người thi hành công vụ, mà thay vào đó vẫn tiếp tục kích động giáo dân, thông tin sai sự thật cho Tòa giám mục Xã Đoài.
Sự thật là không hề xảy ra việc lực lượng công an dùng hơi cay, vòi rồng, dùi cui điện đàn áp giáo dân. Sự có mặt của lực lượng công an khi xung đột xảy ra giữa giáo dân dựng nhà và cư dân thành phố Đồng Hới tham gia tháo dỡ nhà là đúng lúc, cần thiết để lập lại trật tự theo đúng chức năng nhiệm vụ và qui định của pháp luật. Việc lực lượng công an thi hành công vụ tiến hành bắt giữ một số giáo dân quá khích, có hành động côn đồ, gây tổn hại đến tình mạng và sức khỏe của người khác cũng là việc làm cần thiết và đúng luật. Bởi lẽ giáo dân cũng là công dân và công dân nào vi phạm pháp luật thì đều phải bị xử lý.
Ông Nguyễn Quang Trung, tiểu khu 6, phường bắc Lý, TP Đồng Hới nói: “Ngày 20/7 một số giáo dân chúng tôi không được phép nhưng vẫn làm liều cái nhà trái phép. Sau đó được loa thông báo 5 giờ sáng chúng tôi phải dỡ nhưng chúng tôi vẫn làm liều cho được cả nhà. Sau đó khoảng 8h30, công an, quản lý đô thị, dân phòng cưỡng chế, thì một số người quá khích chống đối lại lực lượng, sau đó một số bị bắt, trong đó có tôi. Tôi đã nhận thấy cái sai là khi chưa được phép mà mình vẫn cứ làm liều. Bản thân tôi không thấy vòi rồng hay hơi cay gì cả”.
Ông Mai Xuân Thú ở tiểu khu 6 phường Bắc Lý, thành phố Đồng Hới, một trong những giáo dân tham gia “tích cực” trong việc dựng nhà nói: “Ai nói có dùng hơi cay, vòi rồng và lựu đạn là tôi không thấy và khẳng định là không có”.
Đáng tiếc hơn nữa là từ những thông tin xuyên tạc sự thật của linh mục Lê Thanh Hồng, linh mục Phạm Đình Phùng, nhân danh chánh văn phòng thay mặt Tòa giám mục Xã Đoài đã ký và phát các văn bản như “cấp báo”, “khiếu nại khẩn cấp”, “thông cáo” với lời lẽ vu cáo chính quyền, công an tỉnh Quảng Bình bắt giữ, đánh đập giáo dân trái pháp luật, chiếm đoạt tài sản của giáo hội.
Cũng cần phải thông tin thêm là ngay sau khi sự việc ngày 20/7/2009 xảy ra, UBND tỉnh Quảng Bình đã có công văn gửi Tòa giám mục địa phận Vinh, UBND thành phố Đồng Hới có công văn gửi linh mục Lê Đình Hồng thông báo và khẳng định việc dựng nhà, dựng thánh giá của giáo dân trên nền đất khu chứng tích tội ác chiến tranh là vi phạm pháp luật và đề nghị Tòa giám hợp tác để cùng giải quyết vụ việc.
Việc cố tình xuyên tạc sự thật của linh mục Lê Thanh Hồng, linh mục Phạm Đình Phùng, thái độ bất hợp tác của họ với chính quyền thành phố Đồng Hới, chính quyền tỉnh Quảng Bình, tiếp tục kích động giáo dân là nguyên nhân làm cho vụ việc kéo dài và phức tạp thêm.
Chính những thông tin vu cáo chính quyền và công an tỉnh Quảng Bình mà linh mục Lê Đình Phùng - nhân danh tòa giám mục địa phận Vinh đưa ra đã kích động giáo dân ở Nghệ An, Hà Tĩnh và một số địa phương trong tỉnh Quảng Bình kéo về khu vực tam Tòa gây rối vào các ngày 26 và 27/7/2009.
Như vậy, để xảy ra các vụ việc phức tạp ngày 20/7/2009 và các ngày 26, 27/7/2009 tại Khu chứng tích tội ác chiến tranh tháp chuông Nhà thờ Tam Tòa, trách nhiệm thuộc về các linh mục Lê Thanh Hồng - quản xứ Sen Bàng; thuộc về các đối tượng trong cái gọi là “Ban đại diện giáo dân thành phố Đồng Hới” và của linh mục Phạm Đình Phùng – Tòa giám mục địa phận Vinh.
Chính họ đã không thực hiện đức vâng lời như Chúa trời đã dạy bảo khi làm trái ý kiến của bề trên của mình là Giám mục Giáo phận Vinh Cao Đình Thuyên. Trong bản ghi nhớ giữa UBND tỉnh Quảng Bình và Tòa giám mục xã Đoài ký ngày 23/10/2008, Giám mục Cao Đình Thuyên đã thống nhất quan điểm với tỉnh Quảng Bình là giữ nguyên và bảo vệ khu vực Tháp chuông nhà thờ Tam Tòa – chứng tích tội ác chiến tranh, di tích lịch sử văn hóa để phục vụ cho việc nghiên cứu, giáo dục truyền thông cho thế hệ trẻ.
Chính họ đã làm trái, đi ngược lại với những đề nghị của mình khi trước đó họ đã thống nhất với UBND tỉnh Quảng Bình là công nhận Tháp chuông nhà thờ Tam Tòa trở thành chứng tích tội ác chiến tranh và đề nghị UBND tỉnh Quảng Bình, UBND thành phố Đồng Hới xem xét tìm địa điểm ở nơi khác để giáo hội xây dựng nhà thờ trên địa bàn thành phố Đồng Hới. Trong khi các cấp chính quyền giới thiệu 5 địa điểm dành cho việc xây dựng nhà thờ chưa được họ chấp thuận thì chính họ lại chủ trương xâm hại di tích lịch sử văn hóa chiến tranh Tháp chuông nhà thờ Tam Tòa.
Chính họ phải chịu trách nhiệm trước giáo dân khi cố tình đẩy giáo dân vào những việc làm phi pháp, trái với đạo lý, làm đảo lộn nhịp sống thanh bình vốn có của người dân thành phố Đồng Hới, làm rạn nứt mối quan hệ đoàn kết tốt đẹp giữa bà con giáo dân và những người không theo đạo.
Ông Trần Công Lý, số nhà 58 đường Nguyễn Du, thành phố Đồng Hới kể tiếp: “Khi lực lượng công an tới, tôi không thấy có sử dụng hơi cay và cũng may nhờ có lực lượng công an nên sự việc xảy ra ổn định và không xảy ra đổ máu”.
Ông Nguyễn Quang Trung ở tiểu khu 6 phường Bắc Lý, thành phố Đồng Hới ăn năn: “Mỗi lần vấp là một lần ngã, bản thân chúng tôi cũng thế, lúc nào có điều kiện gặp giáo dân thì cũng khuyên làm cái gì mà được phép và thuộc quyền sở hữu của công giáo thì làm một cách đàng hoàng công khai, chứ không làm một cách lén lút”.
Sự thật đã được đưa ra ánh sáng. Hẳn là đồng bào công giáo chân chính và tất cả những ai có lương tâm, trách nhiệm với quê hương, với Tổ quốc và dân tộc đều không thể đồng tình với việc làm của linh mục Lê Thanh Hồng, linh mục Phạm Đình Phùng và những đối tượng tự xưng là “Ban đại diện giáo dân thành phố Đồng Hới”./.