Một góc biển Phú Quốc. Ảnh Internet
Loài người coi Thế kỷ 21 là “Thế kỷ của đại dương”, đề cao vai trò của biển đối với cuộc sống hiện đại. Đất liền đang mòn mỏi dần vì bị khai thác kiệt quệ tài nguyên, chật chội và ô nhiễm nặng nề, trong khi nguồn tài nguyên biển rất phong phú và đa dạng, nhất là nguồn lợi sinh học, khoáng sản... có thể mở lối thoát khỏi tình trạng bế tắc về nguyên liệu, nhiên liệu cho sự phát triển. Các quốc gia có biển đều triển khai chiến lược rộng lớn khai thác, phát huy các tiềm năng từ biển.

Nước ta là một quốc gia biển, với bờ biển dài 3.260km, vùng biển rộng khoảng 1 triệu km2, gấp 3 lần diện tích đất liền, hệ thống đảo và quần đảo phong phú, nhất là các quần đảo Hoàng Sa, Trường Sa. Từ bao đời nay, vùng biển, ven biển và hải đảo đã gắn bó chặt chẽ, mật thiết với mọi hoạt động sản xuất và đời sống của dân tộc ta. Đảng và Nhà nước ta rất quan tâm đến phát triển kinh tế-xã hội và bảo đảm quốc phòng-an ninh vùng biển, ven biển và hải đảo. Trong hơn 20 năm thực hiện công cuộc đổi mới, kinh tế biển có bước chuyển biến đáng kể. Cùng với các ngành nghề truyền thống, đã xuất hiện những ngành kinh tế biển gắn với công nghệ-kỹ thuật hiện đại như khai thác dầu khí, đánh bắt xa bờ, vận tải biển, du lịch biển-đảo... Kết quả đó đóng góp quan trọng vào thành tựu chung xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa.

Thời kỳ mới đặt ra yêu cầu cao hơn rất nhiều về khai thác, phát huy các thế mạnh của biển, đảo. Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa X đã ra Nghị quyết Trung ương 4 về Chiến lược biển Việt Nam đến năm 2020, khẳng định: Nước ta phải trở thành quốc gia mạnh về biển, làm giàu từ biển trên cơ sở phát huy mọi tiềm năng từ biển, phát triển toàn diện các ngành nghề biển với cơ cấu phong phú, hiện đại, tạo ra tốc độ phát triển nhanh, bền vững, hiệu quả cao với tầm nhìn dài hạn.

Chiến lược phát triển kinh tế biển đòi hỏi toàn Đảng, toàn dân, toàn quân ta, các ngành, các cấp, các địa phương có nhận thức mới về vị trí, vai trò của biển, đảo trong tiến trình phát triển. Đất nước ta phải mạnh về biển, làm giàu từ biển, có đủ các thế mạnh kinh tế biển, khoa học biển và thực lực quản lý tổng hợp biển. Giàu lên từ biển phải dựa trên cơ sở phát huy mọi tiềm năng sẵn có, nhất là khai thác, nuôi trồng hải sản, khai thác và chế biến dầu khí, vận tải và du lịch biển. Trong hoàn cảnh toàn cầu hóa và hội nhập kinh tế thế giới càng sâu rộng, các điều kiện tự nhiên, các điều kiện địa chính trị cần được điều tra nghiên cứu kỹ lưỡng, khoa học. Từ đó xây dựng một hệ thống thể chế pháp luật biển thống nhất, phù hợp luật pháp quốc tế, có hệ thống quản lý đủ năng lực kiểm soát các hoạt động trên biển, ven biển, hải đảo. Quy hoạch và kế hoạch phát triển phải cân đối giữa tốc độ tăng trưởng với duy trì khả năng tái tạo nguồn lợi, bảo đảm phát triển bền vững, không làm xấu đi môi trường sinh thái cũng như các điều kiện tự nhiên khác. Coi điều tra cơ bản và phát triển khoa học- công nghệ là giải pháp đi trước, mang tính đột phá, theo các hướng chính là phát triển, hiện đại hóa các ngành nghề truyền thống và đẩy mạnh nghề mới. Xây dựng đầy đủ, đồng bộ hệ thống cơ chế, chính sách khuyến khích phát triển kinh tế biển, vùng ven biển, hải đảo. Phát triển nguồn nhân lực theo yêu cầu của từng ngành, lĩnh vực với đội ngũ cán bộ khoa học, quản lý, chuyên gia và lao động chuyên sâu. Mở rộng hợp tác quốc tế trong đầu tư phát triển công nghiệp, điều tra và khai thác tài nguyên, chia sẻ kinh nghiệm và thông tin, dự báo thiên tai…

Kết hợp phát triển kinh tế với quốc phòng-an ninh, bảo vệ vững chắc chủ quyền, quyền chủ quyền và an ninh trên biển, ven biển, hải đảo có ý nghĩa quyết định thắng lợi của Chiến lược phát triển kinh tế biển. Sự kết hợp đó nhuần nhuyễn ngay trong quy hoạch, kế hoạch của từng địa phương, từng vùng biển, phát huy sức mạnh tổng hợp của quốc phòng- an ninh, năng lực quản lý, bảo vệ biển, đảo. Có chính sách khuyến khích nhân dân định cư, sinh sống ổn định trên đảo, khai thác dài ngày trên biển, kết hợp bố trí dân cư với tổ chức lực lượng bảo vệ chủ quyền biển, đảo. Trong sự kết hợp đó, lực lượng vũ trang giữ vai trò nòng cốt bảo vệ sự toàn vẹn lãnh thổ, giữ ổn định môi trường hòa bình cho công cuộc khai thác, phát huy tài nguyên biển. Cán bộ, chiến sĩ Hải quân, Biên phòng, Cảnh sát biển, Không quân cùng với thực hiện tốt nhiệm vụ chiến đấu, sẵn sàng chiến đấu, bảo vệ an toàn trên biển, cần làm tốt nhiệm vụ cảnh báo thiên tai, cứu hộ, cứu nạn bà con ngư dân trong bão, tai nạn chìm tàu thuyền, sự cố tràn dầu… nêu gương sáng Bộ đội Cụ Hồ trong thiên tai cũng như địch họa trên biển, ven biển, hải đảo.

Ngày quốc tế về biển năm nay, cùng với các quốc gia có biển trên thế giới, Việt Nam thể hiện quyết tâm khai thác, phát huy các tiềm năng để xây dựng đất nước giàu mạnh, bảo vệ các nguồn lợi biển, đảo bền vững cho các thế hệ tương lai.

VIỆT ÂN