Đặt chân lên các đảo nổi ở Trường Sa mùa này, điều dễ nhận thấy nhất là một màu xanh tươi mát. Những cây bàng quả vuông đang ra hoa kết trái, các cây bàng ta cũng đâm chồi nảy lộc. Còn phong ba, nhàu, tra không chịu thua kém, đua nhau phủ xanh đảo trắng giữa trùng khơi. Cũng từ bàn tay người lính, mùa này rau đang lên tươi tốt, đủ bảo đảm rau xanh cho các đảo.

Tính trước 6 tháng

Rau xanh trên đảo Trường Sa.

Sau Tết Mậu Tý, giá lương thực, thực phẩm và các mặt hàng thiết yếu cho cuộc sống leo thang từng ngày, đời sống của những người làm công ăn lương, trong đó có cán bộ, chiến sĩ chúng ta chịu ảnh hưởng không nhỏ. Khẩu phần ăn hằng ngày bị giảm sút là điều khó tránh khỏi. Ngay trên tàu, từ tiền ăn cơ bản, cộng phụ cấp đi biển và khẩu phần ăn phụ tạo nên chế độ sinh hoạt cao gấp 3 lần (65 nghìn đồng/ngày) nhưng chúng tôi cũng chỉ thấy vừa đủ. Vậy với 21.400 đồng/ngày thì làm sao có đủ lượng ca lo cho những chàng trai tuổi mười tám, đôi mươi lại còn liên tục đổ mồ hôi trên bãi tập. Như hiểu được tâm trạng của chúng tôi, đồng chí Đại tá Nguyễn Văn Vinh, Phó trưởng phòng bảo đảm, Cục Quân nhu trấn an các thành viên trong đoàn bằng lời giải thích đơn giản: lương thực, thực phẩm và các mặt hàng thiết yếu khác phục vụ bộ đội trên đảo được mua trước 6 tháng nên bữa ăn lúc này chưa hề bị ảnh hưởng bởi sự tăng giá trong đất liền. Các loại gia súc, gia cầm đơn vị chăn nuôi; các loại hải sản đánh bắt được và đặc biệt là rau xanh thu hoạch đều được đưa vào cải thiện đời sống của cán bộ, chiến sĩ mà không tính vào giá thành bữa ăn hằng ngày. Hiện nay chúng tôi đã xây dựng, tính toán định lượng mới, theo đó từ quý 3-2008 tiền ăn cho cán bộ, chiến sĩ trên các đảo sẽ tăng lên đáng kể. Chúng tôi đã đến thăm các bếp ăn của đảo Trường Sa. Bữa ăn có 3 món chính. Bên cạnh thịt hộp, canh ruốc, còn có rau muống xào tỏi thơm phức. Được tin có người từ đất liền ra, từ hôm trước, anh em đã câu, bắt được hàng chục con cá bò, cá thu bè, kho hẳn một nồi to sẵn sàng đãi khách.

Việc thu hoạch hơn một tấn rau xanh/năm trên các điểm đảo đã trở nên bình thường. Rau xanh thu hoạch tính theo đầu người trên cụm đảo luôn vượt gần gấp đôi chỉ tiêu 35kg/người/năm. Đặc biệt năm qua, cán bộ, chiến sĩ trên đảo Trường Sa đã đạt thành tích 123kg rau/người. Vẫn biết để có được một cây cải, một chậu rau là phải bỏ ra bao công sức, chắt chiu từng giọt nước ngọt, nhưng những người mới ra đảo như tôi trong một phút, một giờ chưa thể biết và nắm bắt được bí quyết cán bộ, chiến sĩ trồng và chăm bón như thế nào mà trong điều kiện thời tiết khắc nghiệt rau vẫn tươi tốt đến lạ thường. Thiếu tá Nguyễn Văn Trung, Chính trị viên phó đảo An Bang như hiểu được thắc mắc của chúng tôi và giãi bày: “Mùa này rau tốt là vậy, nhưng từ tháng 7 trở đi nếu các anh ra đảo thì sẽ thấy tất cả các loại rau này đều bị mưa gió quất cho bầm dập, tơi tả và nếu trụ được chỉ còn là những chiếc cọng trơ cứng”.

Có thể khẳng định, hiện nay Trường Sa đầy đủ rau tươi. Thèm khát rau xanh sẽ xuất hiện trong bữa ăn của quân, dân trên đảo khi gió Tây Nam tràn qua kèm theo những cơn mưa lớn, liên miên ập tới (từ tháng 6 trở đi). Và cùng với quân, dân trên đảo, đất liền đang đầu tư, nghiên cứu, tìm kiếm các phương án gieo trồng, bảo vệ để làm sao quanh năm, trên các điểm đảo vẫn đầy đủ rau ăn.

Sau nhiều năm nghiên cứu, thực nghiệm tại Thành phố Hồ Chí Minh, Cam Ranh (Khánh Hòa), Viện Khoa học Kỹ thuật Nông nghiệp miền Nam, Trung tâm Nhiệt đới Việt - Nga và Quân chủng Hải quân đã cho ra đời mô hình trồng rau năng suất cao trong nhà kính. Đầu tháng 4-2008, kỹ sư Nguyễn Văn Hòa với hành trang là 10 túi hạt giống các loại rau thông dụng đã có mặt tại Trường Sa.

Theo dẫn giải của nhà khoa học trẻ này thì nhà kính khung inox, tấm chắn bằng hợp chất đủ khả năng trụ vững, che chắn được gió mạnh, mưa to. Bên trong, sát mái nhà có tầng giữ ẩm nhân tạo, hệ thống tưới nhỏ giọt (nhập từ I-xra-en)… bảo đảm cho rau phát triển như trong điều kiện tự nhiên và năng suất có phần cao hơn. Điều đáng nói là giá thể (tương tự như đất) để trồng rau khá rẻ, 2.500 nghìn đồng/kg và khi sử dụng cứ 2kg giá thể sẽ trộn được 1kg cát. Nếu mô hình này thành công thì năm sau, ngay trong những tháng ngày bão tố, quân và dân trên các điểm đảo vẫn có rau xanh trong các bữa ăn hằng ngày.

Khai thác tiềm năng Trường Sa

Trong những năm qua, quân và dân huyện đảo Trường Sa đã làm tốt các mặt công tác huấn luyện, sẵn sàng chiến đấu, bảo vệ chủ quyền toàn vẹn lãnh thổ, giữ vững môi trường ổn định hòa bình với các quốc gia, vùng lãnh thổ lân cận. Việc triển khai, học tập các Nghị quyết của Đảng, phong trào thi đua quyết thắng được duy trì thành nền nếp. Việc xây dựng đơn vị chính quy, chấp hành kỷ luật được quán triệt, rèn luyện thường xuyên. Những con số: 99,8% quân số khỏe; 100% cán bộ, chiến sĩ đạt yêu cầu (95% khá, giỏi) trong huấn luyện; không một cá nhân, tập thể nào vi phạm kỷ luật đã nói lên tất cả.

Tiếp nhận quà từ đất liền.

Quân và dân huyện đảo Trường Sa cũng đã làm tốt công tác trợ giúp ngư dân đi biển gặp bão, như hướng dẫn tàu, thuyền neo đậu vào vị trí an toàn; cung cấp nước ngọt, trợ giúp dầu; cứu chữa kịp thời những trường hợp gặp nạn… Song không riêng gì quân, dân trên đảo mà ngay cả chúng tôi đều nhận thấy là Trường Sa có những tiềm năng mà chúng ta chưa tổ chức khai thác có hiệu quả… Chẳng hạn như nuôi, trồng và chế biến thủy, hải sản. Khu vực này có hàng nghìn loại cá sinh trưởng. Có những loại cá rất có giá trị như: cá thu bè, cá ngừ, cá bò… Nhiều lúc đứng trên đảo nhìn thấy cá bơi thành đàn. Khi thuỷ triều xuống, lội quanh đảo vẫn bắt được cá ăn. Thậm chí anh em trên đảo Thuyền Chài còn huấn luyện chú chó Bốc có khả năng đuổi bắt được cả những con cá nặng hàng ki-lô-gam. Bộ Thủy sản (trước đây) cũng đã xây dựng cảng cá nhưng chỉ mới giải quyết được khâu giúp ngư dân neo đậu tàu thuyền tránh bão; cung cấp nước ngọt và cung ứng dầu. Nuôi trồng thủy, hải sản trên biển có những dấu hiệu khả quan, bởi cá chim trắng, cá chẻm hợp khí hậu, phát triển khá nhanh… Song vấn đề quan trọng nhất lúc này là ngư dân đi biển cũng như quân và dân trên huyện đảo Trường Sa cần một nhà máy chế biến (hoặc sơ chế) thủy, hải sản. Bởi, đa số ngư dân của ta chưa có điều kiện trang bị tàu lớn, phương tiện đánh bắt, bảo quản sản phẩm còn thô sơ nên khó có thể đi biển dài ngày. Nếu chúng ta có nhà máy, trạm thu mua sản phẩm ở huyện đảo Trường Sa thì khi tàu thuyền đầy cá, tôm, ngư dân có thể bán, trao đổi sản phẩm ngay trên đảo và tiếp tục hành trình đánh bắt khai thác, nhất là khi gặp được những luồng cá lớn.

Làm được vậy, tàu, thuyền sẽ bớt hẳn thời gian đi lại, tiết kiệm được nhiều khoản chi phí, giá thành sản phẩm sẽ hạ và Trường Sa nhất định trở thành ngư trường có sức hút lớn.

Bài và ảnh: ĐỖ NAM THẮNG