Ứng dụng công nghệ thông tin đưa pháp luật đến với người dân

Nếu như trước đây, việc tuyên truyền pháp luật thường gắn liền với những cuốn tài liệu dày thì nay tại các trạm kiểm soát Biên phòng, các khu vực neo đậu tàu thuyền, hình ảnh những ngư dân sử dụng điện thoại thông minh quét mã QR trở nên quen thuộc.

Đây là kết quả của việc áp dụng mô hình "QR kép - cẩm nang phòng chống khai thác IUU và tiếp nhận tin báo tố giác tội phạm" - một sáng kiến trong ứng dụng công nghệ thông tin vào công tác tuyên truyền của Ban chỉ huy BĐBP TP Hải Phòng. Mô hình được thiết kế gọn, dễ nhận biết, dễ sử dụng; vật liệu phù hợp với điều kiện thời tiết ven biển. Mới đây, đơn vị triển khai lắp đặt mô hình tại 11 địa điểm gồm bến cá, cảng cá, khu neo đậu tàu thuyền, khu neo đậu tránh trú bão, nơi có đông ngư dân và phương tiện thường xuyên hoạt động; tiến hành cấp phát hàng nghìn mã dán cho ngư dân.
Cán bộ, chiến sĩ Ban chỉ huy Bộ đội Biên phòng thành phố Hải Phòng thông tin và hướng dẫn ngư dân sử dụng mã “QR kép”. 

Mã QR thứ nhất là cẩm nang số về phòng, chống IUU. Các quy định được số hóa dưới dạng video ngắn, đồ họa thông tin và tài liệu trực quan. Chỉ với chiếc điện thoại thông minh, ngư dân có thể quét mã để tra cứu ngay tại bến. Cách truyền tải này giúp pháp luật dễ tiếp cận hơn, hỗ trợ ngư dân chủ động nắm quy định, nâng cao ý thức chấp hành khi khai thác trên biển.

Mã QR thứ hai tạo kênh tiếp nhận phản ánh, tố giác hành vi vi phạm pháp luật. Người dân có thể cung cấp thông tin liên quan đến IUU, xuất nhập cảnh trái phép, buôn lậu và các hành vi vi phạm khác ở khu vực biên giới biển, cửa khẩu cảng. Kênh tiếp nhận trên môi trường số hỗ trợ Bộ đội Biên phòng nắm tình hình, tiếp nhận thông tin và xử lý vụ việc từ cơ sở.

Trung tá Lê Ngọc Thắng, Phó chủ nhiệm Chính trị BĐBP TP Hải Phòng cho biết: “Ngư dân hiện nay hầu hết sử dụng điện thoại thông minh có kết nối internet. Việc chuyển đổi số, đưa cẩm nang IUU vào mã QR không chỉ giúp bà con dễ dàng tra cứu mọi lúc, mọi nơi, ngay cả khi trên biển, mà còn tiết kiệm được lượng lớn chi phí in ấn tài liệu. Từ khi triển khai đến nay, hệ thống của đơn vị đã ghi nhận hàng nghìn lượt tra cứu và hàng chục tin báo. Chúng tôi xác định, công nghệ chính là “cánh tay nối dài” giúp pháp luật đến gần hơn với từng ngư dân”.

Tại bến cá, cán bộ Biên phòng có thể trực tiếp hướng dẫn ngư dân quét mã QR, giải thích nội dung còn vướng mắc và giới thiệu cách gửi phản ánh. Một thao tác đơn giản trên điện thoại đã góp phần nâng cao ý thức chấp hành pháp luật, khuyến khích người dân cung cấp thông tin, cùng lực lượng chức năng giữ gìn an ninh, trật tự trên địa bàn.

Đa dạng hóa hình thức tuyên truyền nhằm đạt hiệu quả cao nhất

Cùng với việc ứng dụng công nghệ thông tin, các hoạt động tuyên truyền được Ban chỉ huy BĐBP TP Hải Phòng triển khai đồng bộ, đa dạng để người dân tiếp cận thông tin.

Tại các địa bàn trọng điểm như khu vực phường Nam Triệu, Đồ Sơn... Ban chỉ huy BĐBP thành phố đã tổ chức các hội nghị tuyên truyền tập trung. Chỉ tính riêng từ đầu năm 2026 đến nay, đơn vị đã phối hợp với chính quyền địa phương tổ chức thành công 7 hội nghị tập trung, thu hút hơn 3.775 người tham gia. Tại hội nghị, những vướng mắc về thủ tục hành chính, quy định ghi chép nhật ký khai thác, lắp đặt thiết bị giám sát hành trình (VMS) đều được cán bộ Biên phòng giải đáp cặn kẽ.

Cán bộ Đồn Biên phòng Tràng Cát phát tờ rơi cho ngư dân.  

Không dừng lại ở hội trường, các cán bộ, chiến sĩ mang quân hàm xanh xuống tận các tàu cá, khu neo đậu, bến bãi vừa thăm hỏi tình hình vươn khơi, vừa trực tiếp phát hơn 7.500 tờ rơi, tờ gấp có nội dung cô đọng, trực quan, dễ hiểu. Đồng thời, hệ thống loa truyền thanh cơ sở cũng được huy động để nâng cao hiệu quả tuyên truyền.

Bên cạnh công tác tuyên truyền nâng cao nhận thức cho ngư dân, công tác tuần tra kiểm soát, đăng ký kiểm chứng và giám sát chặt chẽ tàu xuất, nhập bến cũng được quan tâm. Trung tá Đinh Văn Trình, Đồn trưởng Đồn Biên phòng Tràng Cát (Ban chỉ huy BĐBP TP Hải Phòng) nhấn mạnh: “Chúng tôi kiên quyết không giải quyết thủ tục xuất bến đối với những tàu cá không đảm bảo điều kiện để ra khơi. Trong năm qua, đơn vị tổ chức kiểm chứng, đăng ký hàng trăm lượt phương tiện với hàng nghìn lượt lao động. Thông qua công tác kiểm soát chặt chẽ tại bến và trên các tuyến tuần tra trên biển, cán bộ chiến sĩ đã lồng ghép nhắc nhở trực tiếp, yêu cầu 100% thuyền trưởng ký cam kết không vi phạm vùng biển nước ngoài. Nếu phát hiện vi phạm, chúng tôi kiên quyết xử lý nghiêm theo quy định để tạo tính răn đe”.

Từ tuyên truyền, vận động đến kiểm tra, kiểm soát và xử lý vi phạm, Ban chỉ huy BĐBP TP Hải Phòng đang từng bước đưa việc chấp hành các quy định pháp luật trở thành ý thức tự giác, thói quen của mỗi ngư dân. Khi công nghệ được sử dụng đúng cách, pháp luật được truyền tải gần gũi, dễ hiểu, công tác chống IUU thực sự đi vào cuộc sống, qua đó góp phần giữ vững an ninh, trật tự trên biển, bảo vệ chủ quyền và uy tín quốc gia, cùng cả nước quyết tâm gỡ “thẻ vàng” IUU của EC.