Sự bổ sung cần thiết

Gia đình ông Nguyễn Ngọc Tuyến ở xã Bình An, tỉnh Ninh Bình thường xuyên duy trì đàn lợn thịt khoảng 50 con, tiền thức ăn mỗi tháng hết gần 40 triệu đồng. Bao năm nay, ông vẫn chọn mua thức ăn chăn nuôi theo thương hiệu và kinh nghiệm. Khi giá cám tăng cao, ông chuyển sang một số loại có giá bán rẻ hơn nhằm tiết kiệm chi phí.

Ông Nguyễn Ngọc Tuyến cho biết: “Tuy giá thấp hơn 15-20% so với hàng thông thường, nhưng phải mất tới 4-5kg thức ăn thì lợn mới tăng được 1kg, thành ra giá thành sản xuất 1kg lợn hơi lại cao hơn 20.000-25.000 đồng. Khả năng là do cám kém chất lượng. Theo tôi, nếu phát hiện hành vi sản xuất, buôn bán thức ăn chăn nuôi kém chất lượng gây hậu quả nghiêm trọng thì phạt tù là cần thiết”.

Cán bộ Đội Quản lý thị trường số 4, Chi cục Quản lý thị trường tỉnh Đồng Tháp lấy mẫu phân bón để kiểm nghiệm chất lượng. Ảnh: Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước

Liên quan đến việc này, một số chuyên gia chăn nuôi cho rằng, tình trạng cơ sở sản xuất “rút ruột” các chất dinh dưỡng trong thức ăn và thay vào đó bằng những chất ít có giá trị dinh dưỡng là không hiếm. Tuy vậy, hành vi này và phần lớn vụ vi phạm chỉ bị quy kết tội sản xuất hàng kém chất lượng, phạt tiền với mức thấp, không đủ sức răn đe chứ không thể phạt tù. Nguyên nhân là do theo quy định tại Điều 193 Bộ luật Hình sự về tội sản xuất, buôn bán hàng giả thì chỉ trường hợp nhà sản xuất dùng đất, đá hay các chất phi hữu cơ làm thức ăn chăn nuôi mới bị coi là hàng giả.

Từ thực tế xử lý các vụ việc, tại hồ sơ sửa đổi, bổ sung Bộ luật Hình sự, Bộ Công an đánh giá: Hiện nay, việc xử lý hình sự đối với hành vi sản xuất, buôn bán hàng giả và hàng kém chất lượng chưa có sự tách biệt rõ ràng. Thực tế cho thấy, mức độ nguy hiểm của hành vi sản xuất, buôn bán hàng giả và hành vi sản xuất, buôn bán hàng kém chất lượng là hoàn toàn khác nhau. Do vậy, nếu áp dụng cùng một điều luật để xử lý đồng thời các hành vi là chưa phân hóa được tội phạm, chưa thực sự bảo đảm tính công bằng của pháp luật hình sự. Từ đó, Bộ Công an đề xuất bổ sung Điều 193a về “tội sản xuất, buôn bán lương thực, thực phẩm, phụ gia thực phẩm, thức ăn dùng để chăn nuôi vi phạm quy định về chất lượng” với mức phạt tù cao nhất đến 12 năm.

Trao đổi về đề xuất này, TS, luật sư Đặng Văn Cường, Trưởng văn phòng Luật sư Chính Pháp, Đoàn Luật sư TP Hà Nội bày tỏ đồng tình và cho rằng, việc bổ sung Điều 193a sẽ góp phần làm rõ ranh giới giữa hàng giả và hàng kém chất lượng, khắc phục những bất cập trong thực tiễn áp dụng Điều 193 hiện hành, đồng thời tạo cơ sở pháp lý rõ ràng hơn cho hoạt động điều tra, truy tố và xét xử. Theo luật sư, đối với nhóm hành vi liên quan đến lương thực, thực phẩm, phụ gia thực phẩm và thức ăn chăn nuôi, thực tiễn những năm gần đây cho thấy diễn biến rất phức tạp.

Các cơ quan chức năng đã phát hiện nhiều vụ việc sản xuất, kinh doanh thực phẩm không bảo đảm chất lượng, sử dụng nguyên liệu không đạt chuẩn, pha trộn hóa chất, phụ gia ngoài danh mục hoặc sản xuất hàng hóa có chất lượng thấp hơn nhiều so với tiêu chuẩn đã công bố. Những hành vi này trực tiếp xâm phạm sức khỏe cộng đồng, quyền lợi người tiêu dùng, làm méo mó môi trường cạnh tranh và ảnh hưởng nghiêm trọng đến uy tín của doanh nghiệp làm ăn chân chính. TS, luật sư Đặng Văn Cường nhấn mạnh thêm: “Theo nguyên tắc cá thể hóa trách nhiệm hình sự được thể hiện xuyên suốt trong Bộ luật Hình sự, hình phạt phải tương xứng với tính chất và mức độ nguy hiểm của hành vi phạm tội. Bởi vậy, việc dự thảo bổ sung Điều 193a để tách riêng hành vi sản xuất, buôn bán lương thực, thực phẩm, phụ gia thực phẩm, thức ăn chăn nuôi vi phạm quy định về chất lượng thành một tội danh độc lập là hoàn toàn phù hợp”.

Về các khung hình phạt được đề xuất tại Điều 193a của dự thảo, TS, luật sư Đặng Văn Cường cho rằng khá hợp lý, thể hiện rõ tư duy phân hóa trách nhiệm hình sự, đặc biệt là với pháp nhân thương mại bởi mức phạt tiền đề xuất lên tới 18 tỷ đồng hoặc đình chỉ hoạt động có thời hạn, thậm chí dừng hoạt động vĩnh viễn trong những trường hợp đặc biệt nghiêm trọng theo Điều 79 Bộ luật Hình sự.

Chia sẻ ý kiến về đề xuất bổ sung Điều 193a vào Bộ luật Hình sự, luật sư Lê Văn Lên, Giám đốc Hãng luật Capital, Đoàn Luật sư TP Hồ Chí Minh bày tỏ hoàn toàn nhất trí. Theo luật sư, tình trạng sản xuất, buôn bán lương thực, thực phẩm, phụ gia thực phẩm và thức ăn chăn nuôi kém chất lượng diễn ra khá phổ biến, gây bức xúc lớn trong xã hội, ảnh hưởng đến tính mạng, sức khỏe con người và chất lượng giống nòi... “Bổ sung Điều 193a là hết sức cần thiết, đồng thời thể hiện rõ tư duy lập pháp hiện đại là phân hóa trách nhiệm hình sự hợp lý, tăng tính minh bạch, bảo đảm công bằng trong xử lý và đáp ứng tốt hơn yêu cầu đấu tranh phòng, chống tội phạm trong giai đoạn phát triển mới của đất nước”, luật sư Lê Văn Lên nói thêm.