Theo điều tra, ngày 30-8-2022, ông Thể nhận 15 triệu đồng do một người chuyển nhầm vào tài khoản ngân hàng của cá nhân ông. Sau khi phát hiện sai sót, người chuyển khoản nhầm và cơ quan chức năng đã nhiều lần yêu cầu hoàn trả nhưng ông vẫn cố tình chiếm giữ và sử dụng vào mục đích cá nhân. Cơ quan điều tra xác định hành vi của ông Thể có đủ dấu hiệu cấu thành tội “Chiếm giữ trái phép tài sản” nên đã áp dụng biện pháp tố tụng nêu trên.

Công an xã Tuy Đức tống đạt quyết định khởi tố vụ án hình sự, quyết định khởi tố bị can và thi hành lệnh bắt bị can để tạm giam đối với Phạm Văn Thể. Ảnh: Công an xã Tuy Đức 

Việc nhận tiền chuyển nhầm không phải là hành vi vi phạm. Hành vi vi phạm phát sinh khi người nhận biết rõ đó là tiền chuyển nhầm, không thuộc quyền sở hữu của mình nhưng cố tình không hoàn trả trong thời gian dài, dù đã được chủ sở hữu hoặc cơ quan có thẩm quyền yêu cầu. Hành vi trên có dấu hiệu cấu thành tội “Chiếm giữ trái phép tài sản” theo Điều 176 Bộ luật Hình sự năm 2015, sửa đổi năm 2017. Ngoài việc bị khởi tố và có thể bị áp dụng hình phạt theo quy định của Bộ luật Hình sự, người phạm tội còn phải: Hoàn trả số tiền đã chiếm giữ; chịu án tích nếu bị kết án; bị ảnh hưởng nghiêm trọng đến uy tín, việc làm và các giao dịch dân sự sau này.

Nhiều người lầm tưởng rằng tiền đã vào tải khoản của mình thì có thể sử dụng mà không hiểu pháp luật có quy định rõ về việc này. Đây là ví dụ điển hình, bác bỏ quan niệm khá phổ biến rằng 15 triệu đồng thì chỉ là tranh chấp dân sự. Thực tế, khi đáp ứng đủ các dấu hiệu cấu thành tội phạm theo Điều 176 Bộ luật Hình sự, người chiếm giữ trái phép tài sản vẫn có thể bị xử lý hình sự, bất kể giá trị tài sản không lớn. Tiền xuất hiện trong tài khoản chỉ là kết quả của một giao dịch ngân hàng, không đồng nghĩa người nhận trở thành chủ sở hữu hợp pháp. Im lặng, vẫn cố tình chiếm giữ hoặc tiêu số tiền chuyển nhầm khi đã biết rõ nguồn gốc tài sản thì hành vi đã có thể chuyển hóa thành tội phạm.

Cách xử lý đúng khi nhận tiền chuyển nhầm rất đơn giản, giúp người nhận tránh được rủi ro pháp lý lớn, đó là: Không rút, không sử dụng số tiền đó; thông báo ngay cho ngân hàng; chủ động liên hệ người chuyển nếu xác định được; trong trường hợp cần thiết trình báo cơ quan công an để được hướng dẫn.

Trong bối cảnh thanh toán không dùng tiền mặt đang phát triển mạnh, sai sót khi chuyển khoản có thể xảy ra với bất kỳ ai. Đây là lời cảnh tỉnh về ý thức tôn trọng quyền sở hữu tài sản của người khác, nếu cố tình biến nhầm lẫn của người khác thành lợi ích của mình sẽ phải trả giá bằng trách nhiệm hình sự. Vụ án cũng cho thấy cơ quan tiến hành tố tụng đang xử lý nghiêm các trường hợp chiếm giữ tiền chuyển nhầm nhằm bảo vệ sự an toàn và niềm tin trong các giao dịch không dùng tiền mặt.