Nâng cao khả năng chống chịu của thị trường chứng khoán Việt Nam trước các biến động khó lường

Tuy nhiên, việc nâng cao khả năng chống chịu của thị trường chứng khoán nước nhà trước các biến động khó lường từ quốc tế là một vấn đề cần được quan tâm, chú trọng. Từ đó tạo dựng niềm tin cho các nhà đầu tư trong và ngoài nước để thị trường chứng khoán nước ta thực sự trở thành kênh thu hút vốn trung hạn, dài hạn hiệu quả cho nền kinh tế.

Theo Bộ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Văn Thắng, năm 2025, kinh tế thế giới tiếp tục diễn biến phức tạp, khó lường, thị trường tài chính, tiền tệ biến động, ảnh hưởng đến triển vọng tăng trưởng kinh tế toàn cầu. Nền kinh tế Việt Nam tiếp tục chịu ảnh hưởng từ những yếu tố bất lợi bên ngoài, thiên tai bão lũ gây thiệt hại lớn cho sản xuất kinh doanh và đời sống của nhân dân. Tuy nhiên, dưới sự lãnh đạo sáng suốt của Đảng, sự điều hành quyết liệt, linh hoạt của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, kinh tế vĩ mô nước ta tiếp tục ổn định. Thị trường chứng khoán Việt Nam năm 2025 tiếp tục duy trì hoạt động ổn định, an toàn, minh bạch và thanh khoản cao. 

Trong đó, trên thị trường cổ phiếu, chỉ số VNIndex đạt 1.784,49 điểm, tăng 40,81% so với cuối năm trước, lọt tốp sinh lời nhất thế giới năm nay. Thanh khoản tăng trưởng, duy trì ở mức cao, khi giá trị giao dịch bình quân phiên đạt trên 29.000 tỷ đồng/phiên, tăng hơn 40% so với năm trước. Quy mô vốn hóa thị trường cổ phiếu tăng 35% so với cuối năm trước, tương đương 84,1% GDP năm 2024; số lượng tài khoản nhà đầu tư đạt hơn 11,6 triệu tài khoản, vượt mục tiêu của Chiến lược phát triển thị trường chứng khoán đến năm 2030.

Hoạt động môi giới chứng khoán tại Công ty cổ phần Chứng khoán MB (MBS). Ảnh: PHƯƠNG NGA

Trên thị trường trái phiếu, hoạt động đấu thầu trái phiếu Chính phủ đã huy động cho Kho bạc Nhà nước và Ngân hàng Chính sách Xã hội trên 377.000 tỷ đồng, mức huy động cao nhất từ trước đến nay. Thanh khoản thị trường tăng 26%, giá trị giao dịch bình quân đạt 14.845 tỷ đồng/phiên, đây cũng là giá trị giao dịch bình quân cao nhất từ trước đến nay.

Thị trường giao dịch trái phiếu doanh nghiệp riêng lẻ khởi sắc cùng với những điều chỉnh quan trọng về khung pháp lý đã khơi thông hoạt động phát hành trên thị trường sơ cấp với giá trị giao dịch bình quân tăng 29,3%, đạt 5.607,6 tỷ đồng/phiên, giá trị phát hành thành công trong nước đạt gần 540.000 tỷ đồng, tăng hơn 23%; tại thị trường nước ngoài, giá trị phát hành thành công đạt 875 triệu USD, tăng gấp 4,8 lần so với năm 2024. 

Thị trường chứng khoán phái sinh tiếp tục được vận hành an toàn, ổn định, khối lượng giao dịch hợp đồng tương lai chỉ số VN30 đạt hơn 243.000 hợp đồng/phiên, tăng 15,5% so với năm 2024, và có thêm sản phẩm mới hợp đồng tương lai chỉ số VN100.

Bên cạnh đó, nỗ lực của cơ quan quản lý trong việc đưa vào vận hành hệ thống đồng bộ công nghệ thông tin mới (hệ thống KRX) và việc tổ chức xếp hạng thị trường FTSE Russell chính thức công bố thị trường chứng khoán Việt Nam được nâng hạng từ thị trường cận biên lên thị trường mới nổi thứ cấp đã góp phần thúc đẩy sự phát triển tích cực cho thị trường chứng khoán Việt Nam trong năm 2025.

Bộ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Văn Thắng nhận định, bước sang năm 2026, là một năm có ý nghĩa đặc biệt, không chỉ là năm mở đầu cho một chu kỳ phát triển mới của nền kinh tế nước ta, mà còn là năm mở đầu kỷ nguyên phát triển mới của đất nước, kỷ nguyên vươn mình phát triển giàu mạnh, thịnh vượng. Kinh tế Việt Nam 2026 được kỳ vọng tiếp tục duy trì đà phục hồi tích cực, tuy nhiên, dự báo vẫn đối mặt với nhiều rủi ro, thách thức, nhiệm vụ của ngành chứng khoán thời gian tới còn rất nặng nề, thách thức.

Các chuyên gia kinh tế từ Công ty cổ phần Chứng khoán MB (MBS) phân tích: “Với quan điểm cẩn trọng về diễn biến thị trường trong năm 2026 trong bối cảnh lãi suất tăng, chúng tôi ưu tiên các cổ phiếu có tăng trưởng lợi nhuận rõ rệt, ROE (lợi nhuận trên vốn chủ sở hữu) cải thiện, nền tảng tài chính vững chắc và mức định giá vẫn đang ở vùng hấp dẫn”.

Hoạt động môi giới chứng khoán tại Công ty cổ phần Chứng khoán MB (MBS). Ảnh: PHƯƠNG NGA

Trao đổi với phóng viên về các giải pháp nâng cao khả năng chống chịu của thị trường chứng khoán Việt Nam trước các biến động khó lường từ quốc tế, PGS, TS Phùng Thanh Quang (Viện Tài chính-Ngân hàng, Đại học Kinh tế quốc dân) cho rằng: “Về mặt thể chế, ổn định vĩ mô và phối hợp chính sách được xem là điều kiện tiên quyết cho sự vận hành bền vững của thị trường chứng khoán. Lạm phát được kiểm soát, tỷ giá linh hoạt có quản lý và chính sách tiền tệ – tài khóa nhất quán giúp giảm tính bất định trong định giá tài sản, qua đó hạn chế tình trạng rút vốn ồ ạt có tính lan truyền".

Theo khuyến nghị của IMF (Tổ chức Tài chính quốc tế), các nền kinh tế mới nổi như Việt Nam cần tránh những điều chỉnh chính sách đột ngột, bởi điều này có thể làm gia tăng rủi ro hệ thống và làm suy yếu niềm tin của nhà đầu tư dài hạn.

Bên cạnh đó, năng lực chống chịu của bản thân thị trường phụ thuộc lớn vào chất lượng giám sát và quản lý rủi ro hệ thống. Việc áp dụng các công cụ như cơ chế ngắt mạch giao dịch, giám sát đòn bẩy và kiểm tra sức chịu đựng (stress test) định kỳ giúp thị trường chuyển từ trạng thái “phản ứng thụ động” sang “phòng ngừa chủ động” trước các cú sốc bên ngoài. Kinh nghiệm quốc tế cho thấy, những thị trường có khung giám sát theo hướng vĩ mô thận trọng thường phục hồi nhanh hơn sau khủng hoảng và ít xảy ra hiện tượng bán tháo lan truyền.

Về định hướng dài hạn, Bộ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Văn Thắng yêu cầu ngành chứng khoán tiếp tục đổi mới mạnh mẽ hơn nữa theo hướng chủ động, linh hoạt để hoàn thành nhiệm vụ được giao cho năm 2026 và giai đoạn 2026 - 2030 và tập trung triển khai một số nhiệm vụ trọng tâm gồm: Tiếp tục hoàn thiện khung pháp lý nhằm phát triển thị trường chứng khoán ổn định, an toàn, lành mạnh, hiệu quả bền vững, hội nhập, đảm bảo tận dụng được các lợi thế khi thị trường được nâng hạng; tiếp tục triển khai quyết liệt các giải pháp đã được phê duyệt tại Đề án Nâng hạng thị trường chứng khoán Việt Nam, khẩn trương tháo gỡ, giải quyết các vướng mắc, tồn tại, hoàn thiện các thủ tục, đáp ứng đầy đủ các tiêu chí nâng hạng trên cơ sở đề xuất của các tổ chức xếp hạng, các tổ chức đầu tư toàn cầu nhằm tăng độ mở của thị trường, phù hợp với các thông lệ quốc tế và tình hình thị trường chứng khoán Việt Nam. 

Trong đó, lưu ý khắc phục những hạn chế về khả năng tiếp cận thị trường của các công ty môi giới toàn cầu, tăng cường hợp tác hội nhập quốc tế và khu vực, nâng cao hình ảnh, vị thế của Việt Nam trên thị trường quốc tế; đẩy mạnh chuyển đổi số, hiện đại hóa hạ tầng giao dịch và thanh toán, ứng dụng công nghệ mới vào hoạt động giám sát thị trường chứng khoán, phù hợp với xu thế phát triển toàn cầu; phát triển đa dạng các sản phẩm trái phiếu, sản phẩm phái sinh, các loại chứng chỉ lưu ký niêm yết tại nước ngoài, các loại chứng chỉ quỹ đầu tư, chứng khoán mới, các công cụ tài chính xanh.

Tiếp tục triển khai các giải pháp đa dạng hóa cơ sở nhà đầu tư trong nước, thu hút nhà đầu tư nước ngoài, trong đó chú trọng triển khai hiệu quả Đề án tái cơ cấu nhà đầu tư và phát triển ngành quỹ đầu tư chứng khoán; tăng cường công tác kiểm tra, thanh tra, xử lý nghiêm các hành vi thao túng, gian lận nhằm tăng cường kỷ cương, kỷ luật trên thị trường; tăng cường công tác tuyên truyền, phổ biến kiến thức về đầu tư minh bạch, tuân thủ pháp luật, khuyến khích các nhà đầu tư hướng đến đầu tư dài hạn, nâng cao nhận thức về đầu tư an toàn, góp phần phát triển thị trường ổn định, bền vững.

Có thể nói, bên cạnh những tín hiệu thuận lợi từ việc nâng hạng thị trường, thanh khoản tăng cao, số lượng nhà đầu tư gia tăng… thì vẫn còn tiềm ẩn những yếu tố biến động, khó lường từ thế giới như bất ổn địa chính trị, xung đột thuế quan. Do vậy các nhà đầu tư cần cẩn trọng lựa chọn danh mục đầu tư phù hợp, tránh đầu cơ lướt sóng dễ gây thua lỗ, chỉ sử dụng một phần vốn nhàn rỗi chứ không nên dốc toàn bộ tài sản vào đầu tư chứng khoán.