Để chứng khoán thật sự thu hút nhà đầu tư

Kênh huy động vốn trung hạn và dài hạn hiệu quả

Việc nâng hạng thị trường từ cận biên lên mới nổi thứ cấp là kết quả của một quá trình cải cách, hoàn thiện và hội nhập bền bỉ, với sự quyết tâm của Chính phủ, Bộ Tài chính, các ban, bộ, ngành, nỗ lực của cơ quan quản lý, các tổ chức vận hành và thành viên thị trường trong nhiều năm qua. Theo các chuyên gia, việc nâng hạng thị trường sẽ giúp thu hút một khối lượng vốn đáng kể từ các quỹ đầu tư thụ động. Dòng vốn mới ước tính có giá trị hàng tỷ USD sẽ tạo lực đẩy mới đối với TTCK Việt Nam. Mặt khác, quá trình nâng hạng sẽ giúp cải thiện nhiều điều kiện về môi trường đầu tư, đưa TTCK Việt Nam tiến gần hơn tới chuẩn mực quốc tế, quảng bá hình ảnh thị trường vốn quốc gia trong khu vực và thế giới. Trong tương lai, TTCK sẽ trở thành một trong 3 kênh huy động vốn quan trọng nhất đối với nền kinh tế (cùng với thị trường tín dụng, trái phiếu doanh nghiệp) và các doanh nghiệp Việt Nam.

Tuy nhiên, việc nâng hạng mới chỉ tạo ra cơ hội ban đầu, còn khả năng giữ hạng thị trường và thu hút các dòng vốn ngoại lại phụ thuộc vào nhiều yếu tố như tỷ lệ sở hữu nước ngoài, thanh khoản, tính minh bạch, chuẩn mực quản trị, kiểm soát hành vi đầu cơ chứng khoán gây rối loạn thị trường... Việc nâng hạng TTCK chỉ thực sự có ý nghĩa khi đi cùng đó là hoàn thiện khung khổ chính sách, nâng tầm chất lượng doanh nghiệp, góp phần thu hút vốn trung hạn, dài hạn từ các nhà đầu tư trong và ngoài nước, giảm sức ép về vốn cho nền kinh tế lên ngành ngân hàng.

Hoạt động môi giới, giao dịch chứng khoán tại Công ty Cổ phần Chứng khoán MB (MBS). Ảnh: THANH NGA

Nhận định về việc nâng hạng thị trường, PGS, TS Phùng Thanh Quang, Viện Ngân hàng-Tài chính, Đại học Kinh tế Quốc dân cho hay: "Điều đáng quan tâm hơn là sau nâng hạng, TTCK Việt Nam có thêm cơ hội tiếp cận nhiều nhà đầu tư quốc tế, đặc biệt là các quỹ đầu tư tổ chức với dòng vốn dài hạn như quỹ bảo hiểm, quỹ hưu trí. Điều này sẽ thay đổi cơ cấu nhà đầu tư, góp phần nâng cấp TTCK từ một kênh đầu tư, mua bán tài sản tài chính thành một kênh huy động vốn trung hạn và dài hạn hiệu quả. Đây mới là ý nghĩa thực sự của việc nâng hạng thị trường". 

Thúc đẩy cổ phần hóa, niêm yết các doanh nghiệp lớn

Để chứng khoán nước ta thực sự thu hút được vốn từ nhà đầu tư nước ngoài, PGS, TS Phùng Thanh Quang cho rằng: "Trước hết là giải quyết vấn đề giới hạn sở hữu nước ngoài và tỷ lệ cổ phiếu có thể giao dịch. Hiện nay, tại một số doanh nghiệp lớn, đặc biệt trong những ngành có giới hạn sở hữu nước ngoài, tỷ lệ sở hữu tối đa mà nhà đầu tư nước ngoài được phép nắm giữ còn khá hạn chế. Điều này khiến nhà đầu tư quốc tế dù quan tâm nhưng không phải lúc nào cũng có thể mua được cổ phiếu với quy mô đủ lớn. Thứ hai là chất lượng hàng hóa trên thị trường, cần thúc đẩy cổ phần hóa, niêm yết các doanh nghiệp lớn, đồng thời nâng chuẩn quản trị công ty và chất lượng công bố thông tin. Thứ ba là phải tiếp tục cải thiện tính minh bạch, khả năng tiếp cận thông tin bằng tiếng Anh và tính dự báo của chính sách. Với các quỹ đầu tư quốc tế, chi phí tiếp cận thông tin và rủi ro chính sách là những yếu tố rất quan trọng trong quyết định phân bổ vốn. 

Thứ tư, cần xem xét mở rộng mô hình Global Broker để nhà đầu tư có thể sử dụng các tổ chức môi giới toàn cầu quen thuộc thay vì phải xây dựng một quy trình giao dịch riêng cho Việt Nam. Thứ năm, cần hoàn thiện cơ chế đối tác bù trừ trung tâm (CCP). Đây là hạ tầng rất quan trọng vì CCP đứng giữa người mua và người bán, quản lý tập trung rủi ro thanh toán và xử lý trường hợp một bên không thực hiện được nghĩa vụ. Khi cơ chế này được triển khai đầy đủ, mức độ an toàn và hiệu quả của thị trường sẽ tiến gần hơn đến thông lệ quốc tế".

Dự đoán về tăng trưởng TTCK từ nay đến cuối năm và trong dài hạn, bà Trần Thị Khánh Hiền, Giám đốc Khối Nghiên cứu, Công ty Cổ phần Chứng khoán MB (MBS) cho biết: “Trong ngắn hạn, thị trường sẽ tiếp tục có sự biến động và phân hóa tương đối mạnh. Nâng hạng là một động lực quan trọng, nhưng thị trường vẫn chịu tác động từ diễn biến của lãi suất, tỷ giá, dòng vốn quốc tế và các yếu tố địa chính trị trên thế giới. Tuy nhiên, nếu nhìn xa hơn, câu chuyện đáng quan tâm nhất không nằm ở một mức điểm cụ thể của VN-Index mà là sự thay đổi về chất của thị trường sau nâng hạng. Khi khả năng tiếp cận của nhà đầu tư quốc tế được cải thiện, thị trường Việt Nam có cơ hội thu hút một lượng vốn lớn hơn và đa dạng hơn. Đồng thời, áp lực từ các nhà đầu tư tổ chức cũng sẽ thúc đẩy doanh nghiệp nâng cao chất lượng quản trị, minh bạch thông tin và hiệu quả sử dụng vốn. Trong giai đoạn tới, dòng tiền sẽ ngày càng có tính chọn lọc. Không phải tất cả cổ phiếu đều hưởng lợi như nhau từ câu chuyện nâng hạng. Những doanh nghiệp có tăng trưởng lợi nhuận thực chất, bảng cân đối lành mạnh, hiệu quả sử dụng vốn tốt, lợi thế cạnh tranh rõ ràng và định giá phù hợp sẽ có nhiều cơ hội thu hút dòng vốn dài hạn hơn. Vì vậy, nâng hạng không nên được xem là “đích đến”, mà là điểm khởi đầu cho một giai đoạn phát triển mới của TTCK Việt Nam”.

Có thể khẳng định, mục tiêu cuối cùng của TTCK nước ta không đơn thuần chỉ để được nâng hạng, mà là xây dựng một thị trường đủ lớn, đủ minh bạch và có đủ những doanh nghiệp chất lượng. Từ đó tạo ra một thị trường đáp ứng đủ tiêu chuẩn để vốn quốc tế coi Việt Nam là một điểm phân bổ dài hạn trong danh mục đầu tư của họ.