QĐND - Dự án “nhân rộng mô hình giảm nghèo” được triển khai ở Khu Kinh tế - Quốc phòng (KT-QP) Kỳ Sơn (Nghệ An) đã mang lại hiệu quả bất ngờ. Chỉ trong vòng 4 năm (2009-2012), với số vốn đầu tư 4,6 tỷ đồng, Đoàn KT-QP 4 đã xóa được 11,83% số hộ nghèo của 4 xã trong vùng dự án.

Khảo sát kỹ địa bàn

Một trong những kinh nghiệm mà Đảng ủy, chỉ huy Đoàn KT-QP 4 đặc biệt quan tâm khi bắt tay vào triển khai dự án “nhân rộng mô hình giảm nghèo” tới bà con dân bản là công tác khảo sát địa bàn, điều kiện thời tiết, đất đai, nắm bắt nhu cầu của bà con dân bản trong việc trồng cây gì, nuôi con gì để lập kế hoạch cấp cây giống và con giống cho phù hợp. Sở dĩ vấn đề trên được quan tâm nhiều là do đơn vị đã có những bài học đắt giá trong triển khai một số dự án trước đây. Thượng tá Trịnh Ngọc Quế, Phó đoàn trưởng Đoàn KT-QP 4 cho chúng tôi biết:

- Trước đây, do khảo sát địa bàn chưa kỹ nên dự án cấp 80 con bò lai sind và 124 con lợn siêu nạc cho dân bản của đơn vị sớm gặp thất bại. Nguyên nhân là do bò lai sind và lợn siêu nạc không chịu được khí hậu lạnh giá nên con thì chết, con còn sống thì còi cọc.

Triển khai dự án “nhân rộng mô hình giảm nghèo”, Đoàn KT-QP 4 đã cử cán bộ khảo sát kỹ từng bản. Sau mỗi chuyến đi về các bản đã giúp đội ngũ cán bộ ban dự án nắm chắc thông tin địa bàn và nhu cầu của các hộ dân để xây dựng mô hình xóa nghèo phù hợp, sát với từng địa phương. Chính vì thế, các mô hình xóa nghèo với những cây, con giống phù hợp mà Đoàn KT-QP 4 đưa ra được bà con đồng tình ủng hộ, nên khi triển khai đã phát huy hiệu quả. Đơn cử như ở xã Mường Ải và Mường Típ thì chỉ có bò vàng địa phương là phù hợp với khí hậu ở đây và sinh trưởng tốt; còn ở xã Na Ngoi và Nậm Càn thì lại thích hợp với trâu nái địa phương. Hay ở các bản của xã Nậm Càn phù hợp với cây gừng còn cây dong riềng chỉ phát triển tốt và cho năng suất cao khi trồng trên đất của xã Na Ngoi.

 

Thiếu tá Quách Công Khôi, cán bộ Đoàn KT-QP 4 tập huấn kỹ thuật chăm sóc trâu trong mùa rét cho bà con bản Phù Khả 2, Na Ngoi, Kỳ Sơn, Nghệ An.

Ông Mùa Bá Nhủa, Phó trưởng bản Phù Khả 2, xã Na Ngoi (Kỳ Sơn, Nghệ An) chia sẻ:

- Các mô hình xóa nghèo của Đoàn KT-QP 4 triển khai ở bản Phù Khả 2 đang phát huy hiệu quả. Cuộc sống dân bản đang từng ngày đổi thay nhờ những mô hình phù hợp đó.

Sau 4 năm triển khai dự án, Đoàn KT-QP 4 đã cấp cho dân bản 102 con bò, 20 con trâu, 127 con lợn đen bản địa và cung ứng gần 3 triệu chồi dong riềng; 20 tấn gừng giống; gần 400.000 cây giống chè shan tuyết, chanh leo, đào mốc… Đoàn cũng đã giúp bà con trong vùng dự án tập huấn kỹ thuật chăn nuôi, trồng trọt, vật tư phân bón, thuốc bảo vệ thực vật... Đến nay đã có 567 hộ tham gia dự án “nhân rộng mô hình giảm nghèo” thoát nghèo, đạt 11,83% số hộ nghèo trong vùng dự án.

Phân công cán bộ bám sát từng hộ

Ngay sau khi cấp cây và con giống cho các hộ nghèo, Đoàn KT-QP 4 giao nhiệm vụ cho các đội sản xuất đứng chân trên địa bàn theo dõi, quản lý và hướng dẫn kỹ thuật trồng, chăm sóc cây, con bảo đảm đúng khoa học kỹ thuật. Từng đội sản xuất lại phân công cán bộ phụ trách nhóm hộ, đồng thời chịu trách nhiệm về chất lượng phát triển và sinh trưởng của cây, con ở từng hộ gia đình mà mình phụ trách. Quá trình bám nắm từng hộ, đội ngũ cán bộ kỹ thuật của đơn vị vừa hướng dẫn kỹ thuật chăm sóc, cách phòng bệnh cho cây, con bảo đảm đúng khoa học; vừa theo dõi, phát hiện, giải quyết các vấn đề phát sinh. Đại úy Bùi Văn Hải, trợ lý phòng Tham mưu kế hoạch Đoàn KT-QP 4, nói:

- Mười lăm ngày đầu khi bàn giao cây, con giống cho đồng bào, đơn vị đã hình thành mỗi tổ 3 đồng chí (kỹ sư, cán bộ đội sản xuất và cán bộ thú y) bám sát từng hộ để theo dõi và hướng dẫn kỹ thuật. Định kỳ một tháng hai lần đơn vị đi kiểm tra nên đã nắm bắt kịp thời mọi vấn đề phát sinh để có phương án xử lý. Có những bản, chúng tôi phải đi bộ 6 giờ mới tới nơi, nhưng việc bám sát các hộ vẫn được duy trì đều đặn.

Mỗi năm Đoàn KT-QP 4 thu mua khoảng 300 tấn củ dong riềng của bà con trong vùng dự án.

Việc bám sát từng hộ không chỉ giúp bà con dân bản nắm vững kỹ thuật chăm sóc, phòng bệnh cho cây, con giống mà còn trực tiếp đôn đốc bà con chăm lo tới dự án. Bởi bà con dân tộc vốn quen với tập tục canh tác: Chặt, đốt, hốt, trỉa; các con vật nuôi chủ yếu là thả rông nên việc nuôi, trồng theo khoa học kỹ thuật nếu không bám sát thì bà con sẽ bỏ bê. Cũng chính vì bám sát từng hộ, đội ngũ cán bộ ban dự án đã theo dõi được dịch bệnh và có phương án bảo vệ kịp thời đàn gia súc...

Bao tiêu trọn gói sản phẩm đầu ra

Bà con trong vùng dự án Khu KT-QP Kỳ Sơn lâu nay vốn quen với hình thức sản xuất tự cung, tự cấp. Chính vì thế khi vận động bà con trồng cây dong riềng, nhiều hộ đã lắc đầu với lý do rất đơn giản: Lâu nay họ trồng xong rồi để củ trên nương, rẫy chứ có ai mua đâu? Bài toán đầu ra cho sản phẩm khi triển khai dự án được Đảng ủy, chỉ huy Đoàn KT-QP 4 tính tới và coi đó là vấn đề mấu chốt để phát triển dự án. Đại tá Vi Hiểu, Đoàn trưởng Đoàn KT-QP 4 cho biết:

- Khi triển khai dự án chúng tôi ký hợp đồng bao tiêu toàn bộ sản phẩm giúp bà con. Có làm được như vậy thì mới tạo điểm tựa để bà con yên tâm sản xuất.

Nói là làm, Đoàn KT-QP 4 đã đầu tư xây dựng nhà xưởng thu mua dong riềng và sản xuất miến dong từ nguyên liệu củ dong riềng. Toàn bộ củ dong riềng mà bà con sản xuất ra đều được xưởng sản xuất miến dong thu mua. Theo thống kê, mỗi năm Đoàn KT-QP 4 thu mua khoảng 300 tấn củ dong riềng của bà con dân bản. Hiện nay sản phẩm miến dong của Đoàn KT-QP 4 đã tạo được thương hiệu và có mặt ở thị trường nhiều tỉnh, thành phố.

Đoàn KT-QP 4 đã sản xuất miến dong từ củ dong riềng mua của bà con trong vùng dự án.

Đối với gừng và chanh leo, Đoàn KT-QP 4 đã ký hợp đồng với một số nhà máy trên địa bàn để thu mua sản phẩm cho bà con. Gặp ông Vừ Pá Lù, bản Phù Khả 1, xã Na Ngoi, huyện Kỳ Sơn (Nghệ An) ở địa điểm thu mua gừng của Đoàn KT-QP 4, ông cho biết:

- Đoàn KT-QP 4 cấp giống, lại cử cán bộ hướng dẫn kỹ thuật nên cây gừng và cây dong riềng trên rẫy nhà ta phát triển lắm. Chiếc xe gắn máy này là do ta bán dong riềng và gừng mua được đấy. Trước đây nhà ta nghèo lắm, cơm không có ăn, nhưng giờ không còn thiếu ăn nữa.

Đánh giá về cách làm nhân rộng mô hình giảm nghèo ở Khu KT-QP Kỳ Sơn, ông Ngô Trường Thi, Chánh văn phòng giảm nghèo quốc gia - Bộ Lao động, Thương binh và Xã hội cho biết:

- Dự án “nhân rộng mô hình giảm nghèo” ở Khu KT-QP Kỳ Sơn được thực hiện sáng tạo với đa dạng mô hình, làm cho dự án đến với người dân nhanh nhất, hiệu quả nhất. Dự án không chỉ giúp bà con cải thiện đời sống mà góp phần hạn chế tình trạng di dịch cư tự do, xây dựng tuyến biên giới ổn định, vững chắc.

Đời sống bà con Khu KT-QP Kỳ Sơn đang khởi sắc từng ngày. Bà con đã biết tiếp cận với khoa học kỹ thuật trong sản xuất và chăn nuôi. Ở đó, vai trò của Đoàn KT-QP 4 với cách làm sáng tạo, sát thực, hiệu quả đã giúp bà con từng bước thoát nghèo bền vững.

Bài và ảnh: ĐỨC DỤC